hydroksyitrakonazol

Hydroksyitrakonazol jest głównym metabolitem itrakonazolu, leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli. Powstaje w wyniku biotransformacji itrakonazolu w organizmie, głównie za pośrednictwem cytochromu P450 3A4 w wątrobie.

Pod względem aktywności przeciwgrzybiczej hydroksyitrakonazol wykazuje działanie porównywalne z itrakonazolem, przyczyniając się znacząco do ogólnej skuteczności terapeutycznej leku macierzystego. Mechanizm działania polega na hamowaniu enzymu 14-α-demetylazy lanosterolu, co prowadzi do zaburzenia syntezy ergosterolu – kluczowego składnika błony komórkowej grzybów.

W praktyce klinicznej oznaczanie stężenia zarówno itrakonazolu, jak i hydroksyitrakonazolu może być istotne przy monitorowaniu terapii, szczególnie w przypadkach słabej odpowiedzi klinicznej lub podejrzenia interakcji lekowych. Hydroksyitrakonazol ma dłuższy okres półtrwania niż związek macierzysty, co wpływa na całkowity efekt terapeutyczny leczenia przeciwgrzybiczego.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Itrakonazol – Właściwości farmakokinetyczne

Itrakonazol wykazuje nieliniową farmakokinetykę z kumulacją w osoczu po wielokrotnym podaniu. Maksymalne stężenie (Cmax) osiąga po 2-5 godzinach, a stan stacjonarny po około 15 dniach stosowania. Wartości Cmax w stanie stacjonarnym wynoszą 0,5 μg/ml dla dawki 100 mg raz na dobę, 1,1 μg/ml dla 200 mg raz na dobę oraz 2,0 μg/ml dla 200 mg dwa razy na dobę. Okres półtrwania po pojedynczej dawce wynosi 16-28 godzin, a po dawkach wielokrotnych wydłuża się do 34-42 godzin. Itrakonazol charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (99,8%) i dużą objętością dystrybucji (>700 l), co wskazuje na intensywne przenikanie do tkanek, zwłaszcza skóry i narządów takich jak płuca czy wątroba. Metabolizowany jest głównie przez CYP3A4 do aktywnego hydroksyitrakonazolu, którego stężenie w osoczu jest około dwukrotnie wyższe niż itrakonazolu. Wydalanie odbywa się głównie z kałem (54%) i moczem (35%) w postaci metabolitów.
achlorhydria, antagonista receptora H2, biodostępność bezwzględna, cytochrom CYP3A4, dializa otrzewnowa, ekspozycja na lek, farmakokinetyka itrakonazolu, hemodializa, hydroksyitrakonazol, inhibitor pompy protonowej, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, kumulacja w osoczu, marskość wątroby, metabolizm leku, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, profil farmakokinetyczny, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, substancja przeciwgrzybicza, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Trioxal 100 mg

Itrakonazol, substancja czynna Trioxalu, charakteryzuje się nieliniową farmakokinetyką z szybkim osiąganiem Cmax w osoczu po 2-5 godzinach od podania doustnego. Stan stacjonarny osiągany jest po około 15 dniach, z Cmax odpowiednio 0,5 μg/ml (100 mg raz/dobę), 1,1 μg/ml (200 mg raz/dobę) oraz 2,0 μg/ml (200 mg dwa razy/dobę). Okres półtrwania wynosi 16-28 godzin po pojedynczej dawce i wydłuża się do 34-42 godzin przy wielokrotnym podawaniu. Bezwzględna biodostępność wynosi około 55%, a wchłanianie jest optymalne przy podaniu po obfitym posiłku i zależy od kwaśności soku żołądkowego, co ma znaczenie u pacjentów stosujących inhibitory pompy protonowej lub antagoniści H2. Itrakonazol wykazuje silne wiązanie z białkami osocza (99,8%) i dużą objętość dystrybucji (>700 l), z wyższymi stężeniami w tkankach (2-3-krotnie wyższymi niż w osoczu), szczególnie w skórze (do 4-krotnie wyższymi). Mimo niskich stężeń w płynie mózgowo-rdzeniowym, lek jest skuteczny w zakażeniach OUN.
achlorhydria, antagonista receptora H2, biodostępność, CYP3A4, cytochrom P450, dysfagia, działanie przeciwgrzybicze, farmakokinetyka, grzybica paznokci, hydroksyitrakonazol, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, klirens osoczowy, kwasowość żołądkowa, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, parametr farmakokinetyczny, płyn mózgowo-rdzeniowy, przewód pokarmowy, redystrybucja leku, stan stacjonarny, stężenie osoczowe, stężenie terapeutyczne, wiązanie z białkami osocza, zakażenie grzybicze skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Itrax 100 mg

Itrakonazol charakteryzuje się nieliniową farmakokinetyką z istotną kumulacją w osoczu i długim okresem półtrwania, który wynosi 16-28 godzin po pojedynczej dawce oraz 34-42 godzin przy wielokrotnym podawaniu. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po 2-5 godzinach i zależy od schematu dawkowania: 0,5 µg/ml po 100 mg raz na dobę, 1,1 µg/ml po 200 mg raz na dobę oraz 2,0 µg/ml po 200 mg dwa razy na dobę. Biodostępność doustna wynosi około 55% i jest zwiększana przez podanie kapsułek po obfitym posiłku oraz kwaśne środowisko żołądkowe. Lek wiąże się silnie z białkami osocza (99,8%) i wykazuje dużą objętość dystrybucji (>700 l), z wyższymi stężeniami w tkankach takich jak płuca, wątroba, skóra i paznokcie, co jest istotne w terapii grzybic tkanek zrogowaciałych. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, a hydroksyitrakonazol, aktywny metabolit, osiąga stężenia w osoczu około dwukrotnie wyższe niż lek macierzysty. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity z kałem (54%) i moczem (35%), z minimalnym wydalaniem nerkowym (<1%).
achlorhydria, antagonista receptora H2, biodostępność bezwzględna, cytochrom CYP3A4, dializa otrzewnowa, farmakokinetyka nieliniowa, grzybica paznokci, hemodializa, hydroksyitrakonazol, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, kwaśność żołądkowa, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, redystrybucja leku, stan stacjonarny, zakażenie ośrodkowego układu nerwowego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Orungal 100 mg

Itrakonazol charakteryzuje się nieliniową farmakokinetyką z kumulacją w osoczu po wielokrotnym podaniu, osiągając stan stacjonarny po około 15 dniach. Maksymalne stężenia (Cmax) po dawkach 100 mg, 200 mg raz na dobę oraz 200 mg dwa razy na dobę wynoszą odpowiednio 0,5 μg/ml, 1,1 μg/ml i 2,0 μg/ml. Okres półtrwania wydłuża się z 16-28 godzin po pojedynczej dawce do 34-42 godzin po dawkach wielokrotnych. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (99,8%) i dużą objętość dystrybucji (>700 l), co przekłada się na znaczne stężenia w tkankach, zwłaszcza w skórze i keratynie paznokci, gdzie utrzymują się terapeutyczne poziomy nawet do 6 miesięcy po zakończeniu terapii. Biodostępność doustna wynosi około 55% i jest zwiększona przy podaniu po obfitym posiłku, natomiast zmniejszona u pacjentów z obniżoną kwaśnością soku żołądkowego, co można częściowo kompensować podaniem kwaśnych napojów.
achlorhydria, antagonista receptora H2, biodostępność bezwzględna, cytochrom CYP3A4, dializa otrzewnowa, ekspozycja ogólnoustrojowa, funkcja nerek, hemodializa, hipochlorhydria, hydroksyitrakonazol, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, lipofilność, marskość wątroby, metabolit nieaktywny, metabolizm wątrobowy, mocznica, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, redystrybucja leku, stan stacjonarny, wiązanie z białkami osocza
Leksykon substancji czynnych
Itrakonazol – Interakcje

Itrakokonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami metabolizowanymi tym szlakiem. Jego biodostępność może być znacznie obniżona przez leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego (np. wodorotlenek glinu, antagoniści H2, inhibitory pompy protonowej), co wymaga stosowania go z kwaśnymi napojami i odpowiedniego odstępu czasowego między podaniem leków. Silni induktorzy CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, efawirenz, dziurawiec) obniżają stężenia itrakonazolu i jego aktywnego metabolitu hydroksyitrakonazolu, co może prowadzić do utraty skuteczności przeciwgrzybiczej; ich stosowanie jest przeciwwskazane na 2 tygodnie przed i w trakcie terapii. Z kolei silni inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, rytonawir) zwiększają stężenia itrakonazolu, co wymaga monitorowania i ewentualnej redukcji dawki. Itrakokonazol może również zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4, zwłaszcza tych wydłużających odstęp QT, co niesie ryzyko arytmii torsade de pointes.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, biologiczny okres półtrwania, cytochrom CYP3A4, dihydroergotamina, działanie hepatotoksyczne, dziurawiec zwyczajny, ergotyzm, farmakokinetyka itrakonazolu, glikoproteina p, hydroksyitrakonazol, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, lek immunosupresyjny, lek zobojętniający, marskość wątroby, meloksykam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, rabdomioliza, tachyarytmia komorowa, terapia przeciwgrzybicza, torsade de pointes, wodorotlenek glinu, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ipozumax 100 mg

Itrakonazol wykazuje nieliniową farmakokinetykę z kumulacją w osoczu po wielokrotnym podaniu, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) w 2-5 godzin, a stan stacjonarny po około 15 dniach. Cmax wynosi odpowiednio 0,5 μg/mL (100 mg/dobę), 1,1 μg/mL (200 mg/dobę) i 2,0 μg/mL (200 mg dwa razy na dobę). Okres półtrwania wydłuża się z 16-28 godzin po pojedynczej dawce do 34-42 godzin po dawkach wielokrotnych. Biodostępność doustna wynosi około 55%, jest maksymalna po podaniu kapsułek po pełnym posiłku i zmniejsza się u pacjentów z obniżoną kwaśnością soku żołądkowego, np. przy stosowaniu IPP lub antagonistów H2. Lek silnie wiąże się z białkami osocza (99,8%), ma dużą objętość dystrybucji (>700 L) i przenika intensywnie do tkanek, choć stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym są niższe niż w osoczu. Metabolizowany jest głównie przez CYP3A4 do aktywnego hydroksyitrakonazolu, którego stężenie w osoczu jest dwukrotnie wyższe niż itrakonazolu.
achlorhydria, albumina, antagonista receptora H2, biodostępność bezwzględna, cytochrom CYP3A4, dializa otrzewnowa, działanie przeciwgrzybicze, ekspozycja na lek, farmakokinetyka itrakonazolu, farmakokinetyka nieliniowa, hemodializa, hipochlorhydria, hydroksyitrakonazol, inhibitor pompy protonowej, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, mocznica, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, ranitydyna, stężenie maksymalne w osoczu, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Interakcje leku – Itrax 100 mg

Itrakonazol, metabolizowany głównie przez CYP3A4, jest silnym inhibitorem tego enzymu oraz glikoproteiny P, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego (np. inhibitory pompy protonowej, antagoniści H2, wodorotlenek glinu) obniżają biodostępność itrakonazolu, dlatego zaleca się podawanie go z kwaśnymi napojami oraz odpowiednie odstępy czasowe między lekami. Silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, efawirenz) mogą znacząco obniżyć stężenia itrakonazolu i hydroksyitrakonazolu, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania lub odstawienia induktora na co najmniej 2 tygodnie przed terapią. Z kolei silne inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, rytonawir) zwiększają stężenia itrakonazolu, co może nasilać działania niepożądane i wymaga monitorowania oraz ewentualnej redukcji dawki. Interakcje utrzymują się do 7-14 dni po zakończeniu terapii, a szczególną ostrożność należy zachować przy lekach wydłużających odstęp QT, ze względu na ryzyko groźnych arytmii.
antagonista receptora H2, biodostępność leku, cytochrom CYP3A4, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, farmakokinetyka leku, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hydroksyitrakonazol, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, kwaśność soku żołądkowego, lek hipolipemizujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmigrenowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwrobaczy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający, meloksykam, nadciśnienie płucne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie nerek, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – ItraGen 100 mg

Itrakonazol, będący substratem i silnym inhibitorem izoenzymu CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego (inhibitory pompy protonowej, antagoniści receptora H2, leki zobojętniające) znacząco obniżają wchłanianie itrakonazolu z kapsułek, co może prowadzić do utraty skuteczności terapii. Silni induktorzy CYP3A4, tacy jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca i izoniazyd, powodują znaczne zmniejszenie stężenia itrakonazolu i jego aktywnego metabolitu hydroksyitrakonazolu, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Z kolei silne inhibitory CYP3A4 (rytonawir, indynawir, klarytromycyna, erytromycyna) zwiększają stężenie itrakonazolu, co może nasilać działania niepożądane i wymaga ostrożności oraz ewentualnej korekty dawki. Ponadto, itrakonazol jest przeciwwskazany w skojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. astemizol, beprydyl, cyzapryd) oraz statynami metabolizowanymi przez CYP3A4 (atorwastatyna, lowastatyna, symwastatyna) ze względu na ryzyko torsade de pointes oraz miopatii i rabdomiolizy.
alfentanyl, alkaloid barwinka, alkaloid sporyszu, alprazolam, anksjolityk, antagonista kanałów wapniowych, antagonista receptora H2, antybiotyk makrolidowy, astemizol, atorwastatyna, benzodiazepin, beta-adrenolityk, biodostępność itrakonazolu, budezonid, busulfan, chinidyna, cilostazol, cyklosporyna, cymetydyna, cyzapryd, deksametazon, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, diazepam, digoksyna, dihydroergotamina, dizopiramid, docetaksel, doustny lek przeciwzakrzepowy, ebastyna, eletryptan, ergometryna, ergotamina, ergotyzm, erytromycyna, etynyloestradiol, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, flutykazon, fluwastatyna, glikokortykosteroid, glikoproteina p, halofantryna, hepatotoksyczność, hipoglikemia, hydroksyitrakonazol, imipramina, indometacyna, induktor CYP3A4, indynawir, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, izoniazyd, karbamazepina, kardiotoksyczność, klarytromycyna, lek prokinetyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek zobojętniający, loperamid, lowastatyna, metyloprednizolon, midazolam, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, noretysteron, odstęp QT, pimozyd, pochodna dihydropirydyny, pochodna sulfonylomocznika, propranolol, rabdomioliza, reboksetyna, repaglinid, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sertindol, stabilizator nastroju, sulfonamid, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, tolbutamid, torsade de pointes, triazolam, trimetreksat, werapamil, zastoinowa niewydolność serca, ziele dziurawca, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Ipozumax 100 mg

Itrakonazol, substancja czynna leku Ipozumax, jest metabolizowany głównie przez cytochrom CYP3A4 i jednocześnie silnie go hamuje, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Leki zmniejszające kwasowość soku żołądkowego (leki zobojętniające, antagoniści receptora H2, inhibitory pompy protonowej) obniżają wchłanianie itrakonazolu, co może skutkować obniżeniem jego skuteczności terapeutycznej. Silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, efawirenz, newirapina, dziurawiec) znacząco zmniejszają stężenie itrakonazolu i jego metabolitu hydroksyitrakonazolu, co może prowadzić do utraty efektu przeciwgrzybiczego. Z kolei silne inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, erytromycyna, rytonawir) zwiększają stężenie itrakonazolu, nasilając zarówno jego działanie terapeutyczne, jak i działania niepożądane. Zaleca się monitorowanie stężenia leku i ewentualną modyfikację dawki w przypadku jednoczesnego stosowania tych leków.
alkohol etylowy, antagonista receptora H2, biodostępność, cyprofloksacyna, cytochrom CYP3A4, darunawir, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, fosamprenawir, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hydroksyitrakonazol, induktor CYP3A4, indynawir, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoniazyd, kapsułka, karbamazepina, klarytromycyna, kwasowość soku żołądkowego, lek zobojętniający, meloksykam, newirapina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, senność, tachyarytmia komorowa, telaprewir, torsade de pointes, zaburzenie koordynacji ruchowej, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – ItraGen 100 mg

Itrakonazol charakteryzuje się nieliniową farmakokinetyką z kumulacją w osoczu po wielokrotnym podaniu. Maksymalne stężenie osoczowe osiągane jest w ciągu 2-5 godzin po podaniu doustnym, a stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą odpowiednio 0,5 µg/ml (100 mg raz/dobę), 1,1 µg/ml (200 mg raz/dobę) oraz 2,0 µg/ml (200 mg dwa razy/dobę). Okres półtrwania wydłuża się z 16-28 godzin po dawce pojedynczej do 34-42 godzin po dawkach wielokrotnych. Itrakonazol wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (99,8%) i dużą objętość dystrybucji (>700 l), co przekłada się na znaczne nagromadzenie w tkankach, zwłaszcza zrogowaciałych (do 4-krotnie wyższe stężenia niż w osoczu). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, a hydroksyitrakonazol, aktywny metabolit, osiąga stężenia osoczowe około dwukrotnie wyższe niż lek macierzysty, co istotnie wpływa na efekt terapeutyczny. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity z kałem (54%) i moczem (35%), przy czym mniej niż 1% dawki wydalane jest w postaci niezmienionej.
achlorhydria, antagonista receptora H2, biotransformacja leku, cytochrom CYP3A4, dializa otrzewnowa, dostępność biologiczna, działanie przeciwgrzybicze, efekt terapeutyczny, grzybica paznokci, hemodializa, hydroksyitrakonazol, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, kwasowość soku żołądkowego, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, wiązanie z białkami osocza