DPP-4
Dipeptydylopeptydaza-4 (DPP-4) to enzym peptydazowy znajdujący się na powierzchni komórek różnych tkanek, w tym komórek nabłonkowych, limfocytów i śródbłonka naczyniowego. DPP-4 pełni kluczową rolę w metabolizmie inkretyn, takich jak glukagonopodobny peptyd-1 (GLP-1) i glukozozależny peptyd insulinotropowy (GIP), które są hormonami stymulującymi wydzielanie insuliny w odpowiedzi na spożycie pokarmu.
Inhibitory DPP-4 stanowią ważną grupę leków przeciwcukrzycowych, które poprzez blokowanie aktywności tego enzymu wydłużają czas półtrwania inkretyn. W rezultacie dochodzi do wzmocnienia efektu inkretynowego, zwiększenia wydzielania insuliny zależnego od glukozy oraz zmniejszenia sekrecji glukagonu, co prowadzi do obniżenia stężenia glukozy we krwi. Leki z tej grupy, takie jak sitagliptyna, wildagliptyna, saksagliptyna czy linagliptyna, są stosowane w terapii cukrzycy typu 2.
Poza działaniem przeciwcukrzycowym, DPP-4 (znany również jako CD26) ma znaczenie w procesach immunologicznych, pełniąc funkcję koreceptora w aktywacji limfocytów T oraz uczestnicząc w migracji komórek. Badania wskazują na potencjalną rolę inhibitorów DPP-4 w modulacji procesów zapalnych, chorób sercowo-naczyniowych oraz wybranych schorzeń autoimmunologicznych, co stanowi przedmiot intensywnych badań klinicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Gliptivil 50 mg
Gliptivil, zawierający wildagliptynę, ma ograniczone przeciwwskazania, z których najważniejszym jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Lek zawiera 43,84 mg laktozy na tabletkę, co wyklucza jego stosowanie u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić dokładny wywiad alergologiczny, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji na inhibitory DPP-4. Tabletki mają średnicę 8,1 ± 0,1 mm i grubość 3,2 ± 0,3 mm, co może mieć znaczenie u pacjentów z trudnościami w połykaniu.
choroba wątroby, ciężka niewydolność wątroby, DPP-4, dysfagia, Gliptivil, inhibitor dipeptydylopeptydazy-4, laktoza, leczenie hipoglikemizujące, nadwrażliwość na wildagliptynę, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, reakcja alergiczna, tabletka, wildagliptyna, wywiad alergologiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sitaformil duo 50 mg + 1000 mg
Sitaformil duo to preparat łączący sytagliptynę (50 mg) i metforminę (1000 mg) w formie tabletek powlekanych, wykazujący biorównoważność z podawaniem tych substancji oddzielnie. Sytagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością około 87%, Tmax wynoszącym 1-4 godziny oraz okresem półtrwania około 12,4 godziny. Lek jest głównie wydalany przez nerki (87% w moczu) w postaci niezmienionej, z klirensem nerkowym około 350 ml/min i objętością dystrybucji około 198 litrów. Metabolizm sytagliptyny jest ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, bez istotnego wpływu na izoenzymy CYP, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Farmakokinetyka sytagliptyny jest podobna u zdrowych osób i pacjentów z cukrzycą typu 2, a zmiany w funkcji nerek umiarkowanego stopnia (GFR ≥ 45 do < 60 ml/min) powodują wzrost AUC o 1,6 raza, co nie wymaga korekty dawki. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR < 30 ml/min) AUC wzrasta do 4-krotności, a lek jest częściowo usuwany podczas hemodializy (około 13,5% dawki). Nie jest konieczne dostosowanie dawki u osób z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby, a także ze względu na wiek, płeć, rasę czy BMI.
AUC, biodostępność bezwzględna, Cmax, cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, DPP-4, farmakokinetyka, glikoproteina p, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, metformina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przesączanie kłębkowe, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugha, sytagliptyna, Tmax, transporter anionów organicznych-3, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mifomet 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Mifomet, zawierający sytagliptynę (inhibitor DPP-4) oraz metforminę (biguanid), jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2, oferując synergistyczne mechanizmy działania. Sytagliptyna zwiększa stężenia inkretyn GLP-1 i GIP, co prowadzi do wzrostu wydzielania insuliny i hamowania glukagonu w warunkach hiperglikemii, bez ryzyka hipoglikemii przy normoglikemii. Metformina zmniejsza wątrobową produkcję glukozy, poprawia insulinowrażliwość tkanek obwodowych oraz opóźnia wchłanianie glukozy w jelitach. W badaniach klinicznych wykazano, że Mifomet istotnie obniża HbA₁c (średnio o 0,7–2,1% w zależności od schematu leczenia), glikemię na czczo oraz poposiłkową, bez istotnego przyrostu masy ciała i z niskim ryzykiem hipoglikemii. Terapia jest skuteczna zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, w tym insuliną, glimepirydem i pioglitazonem.
agonista PPARγ, biguanid, cholesterol LDL, cukrzyca typu 2, DPP-4, GIP, glikogenoliza, glimepiryd, glipizyd, GLP-1, glukagon, glukagonopodobny peptyd-1, glukoneogeneza, glukoza na czczo, glukoza poposiłkowa, GLUT-1, GLUT-4, HbA1c, hemoglobina A1C, homeostaza glukozy, inhibitor dipeptydylopeptydazy-4, insulina glargine, komórki alfa trzustki, komórki beta trzustki, metformina, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, pioglitazon, pochodna sulfonylomocznika, stosunek proinsuliny do insuliny, syntaza glikogenowa, synteza insuliny, sytagliptyna, trójglicerydy, udar mózgu, wątrobowa produkcja glukozy, wskaźnik HOMA-β, zależny od glukozy polipeptyd insulinotropowy, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Melkart Duo 50 mg + 850 mg
Melkart Duo to lek złożony zawierający wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę (850 mg lub 1000 mg) w formie tabletek powlekanych. Wildagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością (85%), szybkim wchłanianiem (Tmax 1,7 h na czczo) oraz niskim wiązaniem z białkami osocza (9,3%). Pokarm nie wpływa istotnie na AUC wildagliptyny, choć zmniejsza Cmax o 19% i opóźnia Tmax do 2,5 h. Wildagliptyna jest metabolizowana w 69% dawki, głównie do nieaktywnego metabolitu LAY 151, bez udziału enzymów CYP450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% dawki), z okresem półtrwania około 3 godzin po podaniu doustnym. Farmakokinetyka wildagliptyny jest liniowa, a czynniki takie jak wiek, płeć, czy łagodne do ciężkich zaburzenia czynności wątroby nie wpływają klinicznie istotnie na jej profil.
białko osocza, biodostępność, biorównoważność, chlorowodorek metforminy, DPP-4, ekspozycja na lek, enzymy CYP 450, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, Melkart Duo, metformina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peptydaza dipeptydylowa, pole pod krzywą, przesączanie kłębuszkowe, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, wildagliptyna, wydzielanie kanalikowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sigletic 25 mg
Sytagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością około 87% po podaniu doustnym dawki 100 mg, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) 950 nM w medianie 1-4 godzin (Tmax). Pole pod krzywą stężenia leku w czasie (AUC) wynosi średnio 8,52 μM•hr. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę względem dawki, z proporcjonalnym wzrostem AUC, natomiast Cmax rośnie bardziej niż proporcjonalnie, a stężenie po 24 godzinach (C24h) mniej niż proporcjonalnie. Sytagliptyna wykazuje znaczną dystrybucję do tkanek (objętość dystrybucji około 198 l) oraz umiarkowane wiązanie z białkami osocza (38%). Metabolizm jest minimalny, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, a lek jest eliminowany przede wszystkim przez nerki w postaci niezmienionej (79% z moczem). Okres półtrwania wynosi około 12,4 godziny, a klirens nerkowy około 350 ml/min, z udziałem aktywnego wydzielania kanalikowego i transportera hOAT-3. Sytagliptyna nie wykazuje istotnej indukcji ani hamowania izoenzymów CYP, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych.
AUC, biodostępność bezwzględna, BMI, Cmax, cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, DPP-4, eliminacja nerkowa, farmakokinetyka sytagliptyny, glikoproteina p, hemodializa, hOAT-3, interakcje lekowe, klirens nerkowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, sytagliptyna, Tmax, transportery OCT2, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenia czynności nerek, zależność PK/PD - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sitagliptyna/Chlorowodorek metforminy Polpharma 50 mg + 850 mg
Badanie biorównoważności wykazało, że produkt zawierający sytagliptynę/metforminę jest farmakokinetycznie równoważny z podawaniem oddzielnych tabletek fosforanu sytagliptyny i chlorowodorku metforminy. Sytagliptyna po podaniu doustnym 100 mg osiąga Tmax w 1-4 godziny, z AUC 8,52 µM•h i Cmax 950 nM, a jej biodostępność wynosi około 87%. Posiłki bogate w tłuszcze nie wpływają na farmakokinetykę sytagliptyny. Lek jest głównie wydalany z moczem (79% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 12,4 godziny i klirensem nerkowym około 350 ml/min. Metabolizm jest ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, bez istotnej indukcji lub inhibicji izoenzymów CYP. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek AUC sytagliptyny wzrasta do 4-krotnie w ciężkich przypadkach, co wymaga uwagi klinicznej, natomiast u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami nie jest konieczne dostosowanie dawki. Wątroba w stopniu łagodnym do umiarkowanego nie wymaga korekty dawkowania, a wiek, płeć, rasa i BMI nie wpływają istotnie na farmakokinetykę.
AUC, biodostępność, BMI, chlorowodorek metforminy, Cmax, cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, DPP-4, fosforan sytagliptyny, glikoproteina p, hemodializa, hOAT-3, izoenzymy CYP, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, OAT1, objętość dystrybucji, OCT2, okres półtrwania, PEPT1/2, przesączanie kłębkowe, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugha, Tmax, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – SITAGLIPTIN BIOTON 50 mg
Farmakokinetyka sytagliptyny, składnika aktywnego SITAGLIPTIN BIOTON, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym dawki 100 mg, z osiągnięciem Cmax (950 nM) w medianie 1-4 godzin oraz wysoką biodostępnością około 87%. AUC wynosi średnio 8,52 µM•hr, a lek wykazuje proporcjonalny wzrost AUC względem dawki, choć Cmax i C24h nie są w pełni proporcjonalne. Sytagliptyna ma dużą objętość dystrybucji (~198 l) i niski stopień wiązania z białkami osocza (38%). Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (79% dawki w postaci niezmienionej), z klirensem nerkowym około 350 ml/min i okresem półtrwania około 12,4 godziny. Metabolizm jest ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, bez istotnego wpływu na izoenzymy CYP450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Sytagliptyna jest substratem transporterów hOAT-3 i glikoproteiny p, jednak ich kliniczne znaczenie w eliminacji jest ograniczone.
biodostępność, cukrzyca typu 2, CYP3A4, cytochrom P450, DPP-4, farmakokinetyka leku, glikoproteina p, hemodializa, klirens nerkowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, substrat transportera, sytagliptyna, transporter anionów organicznych, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, wskaźnik masy ciała, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, znakowanie izotopowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Eprocliv 850 mg + 50 mg
Produkt leczniczy Eprocliv zawiera sytagliptynę i metforminę, których farmakokinetyka została szczegółowo zbadana. Sytagliptyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) 950 nM w ciągu 1-4 godzin, z AUC wynoszącym 8,52 μM•h i biodostępnością około 87%. Jej eliminacja odbywa się głównie przez nerki (79% w postaci niezmienionej), z klirensem nerkowym około 350 ml/min i okresem półtrwania około 12,4 godziny. Metabolizm sytagliptyny jest ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, bez istotnego wpływu na inne izoenzymy CYP. Farmakokinetyka sytagliptyny jest podobna u osób zdrowych i pacjentów z cukrzycą typu 2, a jej podawanie nie wymaga dostosowania dawki u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (GFR ≥ 45 ml/min), natomiast u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR < 30 ml/min) obserwuje się 4-krotne zwiększenie AUC, co wymaga uwagi klinicznej. Metformina osiąga Cmax po około 2,5 godzinach, z biodostępnością 50-60%, jest wydalana w postaci niezmienionej z moczem, a jej okres półtrwania wynosi około 6,5 godziny. Wchłanianie metforminy jest nieliniowe i częściowo zależne od przyjmowania pokarmu, który zmniejsza Cmax o 40% i AUC o 25%.
biodostępność bezwzględna, ciężkie zaburzenia czynności nerek, Cmax, cukrzyca typu 2, CYP3A4, DPP-4, farmakokinetyka populacyjna, farmakokinetyka sytagliptyny, glikoproteina p, hemodializa, hOAT-3, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, łagodne zaburzenia czynności nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugha, sytagliptyna i metformina, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, wydzielanie kanalikowe, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vimetso 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Vimetso zawiera wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg) w formie tabletek powlekanych. Wildagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością (85%), szybkim wchłanianiem (Tmax 1,7 h na czczo, 2,5 h z pokarmem) oraz niskim wiązaniem z białkami osocza (9,3%). Metabolizm wildagliptyny obejmuje około 69% dawki, z głównym nieaktywnym metabolitem LAY 151, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% z moczem). Metformina wykazuje biodostępność 50-60% (tabletka 500 mg), Tmax około 2,5 h, z nieliniową farmakokinetyką i brakiem metabolizmu, eliminowana głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Spożycie pokarmu zmniejsza wchłanianie metforminy (Cmax o 26-40%, AUC o 7-25%) i opóźnia Tmax, natomiast wpływ na wildagliptynę jest klinicznie nieistotny.
AUC, biodostępność, biodostępność metforminy, biorównoważność, Cmax, CYP 1A2, CYP 2C19, CYP 2C8, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4, CYP 450, cytochrom P450, DPP-4, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peptydaza dipeptydylowa, przesączanie kłębuszkowe, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, Tmax, Vss, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Sytena 100 mg
Sytagliptyna (substancja czynna leku Sytena) wykazuje niski potencjał do klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami, co jest korzystne w terapii polipragmazji. Metabolizm sytagliptyny jest głównie ograniczany przez enzym CYP3A4 z udziałem CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek wpływ metabolizmu na klirens jest minimalny. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD) metabolizm może mieć większe znaczenie, co zwiększa ryzyko interakcji z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna). Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny p oraz transportera OAT3, jednak klinicznie istotne interakcje z inhibitorami OAT3 (np. probenecyd) są mało prawdopodobne. Jednoczesne stosowanie metforminy (1000 mg x2/dobę) nie wpływa istotnie na farmakokinetykę sytagliptyny, a cyklosporyna (600 mg) zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o 29% i 68%, co nie wymaga korekty dawki. Sytagliptyna nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, a jej wpływ na farmakokinetykę leków takich jak gliburyd, symwastatyna, rozyglitazon, warfaryna czy doustne środki antykoncepcyjne jest nieistotny klinicznie.
cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, DPP-4, ESRD, glikoproteina p, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor dipeptydylopeptydazy-4, inhibitor OAT3, itrakonazol, izoenzymy CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, kontrola glikemii, metformina, OAT3, probenecyd, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, substrat CYP3A4, substrat glikoproteiny P, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, zatrucie digoksyną