nowotwór wytwarzający androgeny
Nowotwory wytwarzające androgeny to szczególna grupa nowotworów, które mają zdolność do autonomicznej produkcji hormonów męskich (androgenów), głównie testosteronu i jego pochodnych. Najczęściej występują w nadnerczach (guzy kory nadnerczy) oraz w jajnikach (np. guzy z komórek Leydiga, androblastoma), rzadziej w innych narządach endokrynnych.
U kobiet nowotwory wytwarzające androgeny prowadzą do zespołu wirylizacji, charakteryzującego się takimi objawami jak: hirsutyzm, łysienie typu męskiego, pogłębienie głosu, przerost łechtaczki, zanik miesiączkowania, zmniejszenie piersi oraz zwiększenie masy mięśniowej. U mężczyzn objawy mogą być mniej wyraźne, często ograniczając się do przedwczesnego dojrzewania płciowego u chłopców.
Diagnostyka tych nowotworów obejmuje badania obrazowe (USG, CT, MRI), oznaczanie stężenia androgenów w surowicy krwi oraz ich metabolitów w moczu. Podwyższone poziomy testosteronu, dehydroepiandrosteronu (DHEA), siarczanu dehydroepiandrosteronu (DHEA-S) oraz androstendionu są charakterystyczne dla tych zmian nowotworowych. Leczenie jest głównie chirurgiczne i polega na całkowitym usunięciu guza, co zazwyczaj prowadzi do normalizacji poziomu hormonów i ustąpienia objawów wirylizacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Działania niepożądane
Octan cyproteronu, stosowany w terapii stanów zależnych od androgenów, wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych zależny od płci, dawki i czasu leczenia. U mężczyzn najczęściej obserwuje się odwracalne zahamowanie spermatogenezy, spadek libido oraz zaburzenia wzwodu, natomiast u kobiet dominują plamienia miesiączkowe, zwiększenie masy ciała oraz nastroje depresyjne. Preparat Cyprodiol (2 mg octanu cyproteronu + 0,035 mg etynyloestradiolu) wiąże się z działaniami niepożądanymi występującymi u ≥1% do <10% pacjentek, takimi jak nudności, ból brzucha, ból i tkliwość piersi, bóle głowy oraz zmiany nastroju. Najpoważniejsze powikłania obejmują toksyczne działanie na wątrobę, łagodne i złośliwe nowotwory wątroby, a także zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, w tym żylne i tętnicze, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru czy zatorowości płucnej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia krzepnięcia, otyłość czy wcześniejsze epizody zakrzepicy.
choroba zakrzepowo-zatorowa, defekt enzymów nadnerczowych, działanie antyandrogenowe, enzymy wątrobowe, etynyloestradiol, fosfataza zasadowa leukocytów, hirsutyzm, krwawienie przełomowe, libido, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja soczewek kontaktowych, nowotwór wątroby, nowotwór wytwarzający androgeny, obrzęk naczynioruchowy, octan cyproteronu, ostuda, pokrzywka, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, spermatogeneza, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, toksyczne działanie na wątrobę, udar, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa