rezerwa czynnościowa nerek
Rezerwa czynnościowa nerek (RCN) to zdolność nerek do zwiększania filtracji kłębuszkowej w odpowiedzi na różne bodźce fizjologiczne i patologiczne. Jest to mechanizm adaptacyjny, który pozwala na utrzymanie homeostazy organizmu w warunkach zwiększonego obciążenia.
Klinicznie rezerwa czynnościowa nerek oceniana jest jako procentowy wzrost przesączania kłębuszkowego (GFR) po zastosowaniu określonego bodźca, najczęściej doustnego obciążenia białkiem lub dożylnego podania aminokwasów. U zdrowych osób wzrost GFR wynosi zwykle 20-30% wartości wyjściowej.
Zmniejszenie rezerwy czynnościowej nerek obserwuje się we wczesnych stadiach przewlekłej choroby nerek, jeszcze przed spadkiem podstawowego GFR. Może być ono wykrywalne nawet wtedy, gdy standardowe badania czynności nerek pozostają w normie. Ocena RCN ma zatem znaczenie diagnostyczne i prognostyczne, szczególnie w monitorowaniu pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju nefropatii.
Mechanizmy leżące u podstaw rezerwy czynnościowej nerek obejmują zmiany w hemodynamice wewnątrznerkowej, głównie rozszerzenie tętniczki doprowadzającej kłębuszka pod wpływem czynników humoralnych, w tym hormonu wzrostu, glukagonu i cytokin. Zmniejszenie rezerwy czynnościowej może odzwierciedlać subkliniczne uszkodzenie nerek i jest istotnym markerem w ocenie ryzyka progresji chorób nerek.