radioterapia frakcjonowana

Radioterapia frakcjonowana to metoda leczenia onkologicznego, w której całkowita dawka promieniowania jest podzielona na mniejsze dawki (frakcje) podawane w określonych odstępach czasu. Podstawowym celem frakcjonowania jest maksymalizacja efektu terapeutycznego przy jednoczesnej minimalizacji toksyczności leczenia dla zdrowych tkanek.

Klasyczne frakcjonowanie obejmuje podawanie dawki 1,8-2,0 Gy dziennie, pięć dni w tygodniu. Istnieją jednak różne schematy frakcjonowania: hiperfrakcjonowanie (mniejsze dawki podawane częściej niż raz dziennie), hipofrakcjonowanie (większe dawki podawane rzadziej) oraz przyspieszone frakcjonowanie (skrócenie całkowitego czasu leczenia bez zmiany całkowitej dawki).

Wybór schematu frakcjonowania zależy od wielu czynników, w tym typu nowotworu, jego lokalizacji, wrażliwości na promieniowanie oraz stanu pacjenta. Frakcjonowanie wykorzystuje różnice w zdolności do naprawy uszkodzeń popromiennych między komórkami nowotworowymi a zdrowymi, co pozwala na regenerację tkanek prawidłowych między sesjami terapeutycznymi przy jednoczesnym kumulowaniu uszkodzeń w komórkach nowotworowych.

Nowoczesne techniki radioterapii, takie jak IMRT, VMAT czy stereotaksja, w połączeniu z odpowiednim frakcjonowaniem, umożliwiają dostarczenie wyższych dawek promieniowania do guza przy lepszej ochronie otaczających tkanek zdrowych, co przekłada się na poprawę wyników leczenia i zmniejszenie ryzyka powikłań.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory mózgu u dzieci – Leczenie

Leczenie nowotworów mózgu u dzieci wymaga wielodyscyplinarnego podejścia, uwzględniającego typ, rozmiar, lokalizację guza oraz wiek i stan zdrowia pacjenta. Podstawą terapii jest chirurgia, której celem jest maksymalne usunięcie guza z zachowaniem funkcji neurologicznych, wspierana przez nowoczesne techniki, takie jak neuroendoskopia, chirurgia stereotaktyczna czy laserowa terapia termiczna (LITT). Radioterapia, stosowana głównie u dzieci powyżej 3 roku życia, wykorzystuje metody frakcjonowane i hiperfrakcjonowane, w tym radioterapię konformalną, stereotaktyczną oraz protonoterapię, co pozwala na precyzyjne ukierunkowanie wiązki i minimalizację uszkodzeń zdrowej tkanki. Chemioterapia, z użyciem leków takich jak cyklofosfamid, cisplatyna, temozolomid czy metotreksat, może być stosowana jako leczenie uzupełniające, neoadiuwantowe lub alternatywne wobec radioterapii u najmłodszych pacjentów. Terapie celowane, m.in. inhibitory BRAF/MEK (trametynib, dabrafenib) oraz mTOR (ewerolimus), stanowią coraz ważniejszy element leczenia, bazując na molekularnej charakterystyce guza. Immunoterapia, w tym inhibitory punktów kontrolnych, terapia CAR-T oraz szczepionki przeciwnowotworowe, są intensywnie badane i wykazują obiecujące wyniki, zwłaszcza w przypadku glejaków o wysokim stopniu złośliwości i rozlanego glejaka śródpnia (DIPG).
bariera krew-mózg, chirurgia minimalnie inwazyjna, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, endokrynolog, glejak o niskim stopniu złośliwości, glejak o wysokim stopniu złośliwości, gwiaździak olbrzymiokomórkowy podwyściółkowy, inhibitor mTOR, inhibitor punktów kontrolnych układu immunologicznego, komórka macierzysta nowotworu, medycyna spersonalizowana, neurochirurg dziecięcy, neurolog dziecięcy, neuroobrazowanie śródoperacyjne, neuropatolog, neuroradiolog, nowotwór mózgu u dzieci, onkolog dziecięcy, protonoterapia, przeszczep komórek macierzystych, radioterapia frakcjonowana, radioterapia konformalna, radioterapia stereotaktyczna, rdzeniak, resekcja guza, rozlany glejak śródlinii, terapia CAR-T, terapia celowana, tkanka mózgowa, wyściółczak, zastawka komorowo-otrzewnowa
Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Astrocytoma, wywodząca się z astrocytów, stanowi około 60% guzów mózgu i jest klasyfikowana według WHO w stopniach I-IV, gdzie stopnie I-II to nowotwory niskiego stopnia złośliwości, a III-IV to guzy wysokozłośliwe. Leczenie wymaga multidyscyplinarnego podejścia obejmującego neurochirurgię, onkologię, radioterapię, neurologię, patologię i rehabilitację. Podstawą terapii jest chirurgiczne usunięcie guza z wykorzystaniem zaawansowanych technik neuroobrazowania i mapowania funkcjonalnego, co umożliwia maksymalną resekcję przy zachowaniu funkcji neurologicznych. Radioterapia, zwłaszcza pooperacyjna w stopniach III i IV, przedłuża medianę przeżycia z 14 do 36 tygodni. Chemioterapia, głównie temozolomid (TMZ), jest standardem w leczeniu astrocytom wysokiego stopnia oraz uzupełnieniem terapii po operacji. U dzieci radioterapia jest często unikana na rzecz chemioterapii, aby nie zaburzać rozwoju mózgu. Opieka pielęgniarska skupia się na monitorowaniu neurologicznym, kontroli bólu, zapobieganiu powikłaniom, wsparciu psychospołecznym oraz edukacji pacjenta i rodziny.
astrocytoma, astrocyty, badanie histopatologiczne, bewacyzumab, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, deksametazon, fenytoina, glejak, glejak wielopostaciowy, gwiaździak anaplastyczny, karbamazepina, kwas walproinowy, lewetiracetam, mapowanie funkcjonalne mózgu, nerwy czaszkowe, neuroobrazowanie śródoperacyjne, obrzęk mózgu, obrzęk naczyniopochodny, opieka paliatywna, opieka pooperacyjna, padaczka, płyn mózgowo-rdzeniowy, radioterapia frakcjonowana, rehabilitacja neurokognitywna, rehabilitacja neurologiczna, temozolomid, zastawka komorowa, zespół multidyscyplinarny
Leksykon chorób i schorzeń
Glioma – Leczenie

Glejaki, nowotwory wywodzące się z komórek glejowych OUN, wymagają kompleksowego leczenia obejmującego neurochirurgię, radioterapię i chemioterapię. Standardowa terapia glejaka wielopostaciowego (glioblastoma, WHO IV) obejmuje maksymalną resekcję chirurgiczną, następnie frakcjonowaną radioterapię w dawce 50-60 Gy podawaną w 30 frakcjach przez 6 tygodni wraz z temozolomidem, a następnie podtrzymującą chemioterapię temozolomidem przez 6-12 miesięcy (protokół Stuppa). U pacjentów starszych lub z gorszym stanem ogólnym stosuje się hipofrakcjonowaną radioterapię. Terapia polami elektrycznymi (TTFields) w połączeniu z temozolomidem poprawia przeżycie całkowite i czas wolny od progresji. W leczeniu glejaków o niskim stopniu złośliwości (WHO I-II) preferowana jest całkowita resekcja, a w przypadku mutacji IDH dostępny jest inhibitor worasidenib, który wydłuża czas przeżycia wolny od progresji (27,7 vs 11,1 miesiąca) i pozwala opóźnić radioterapię i chemioterapię. W nawrotach glejaka wielopostaciowego stosuje się m.in. lomustynę i bewacyzumab, który hamuje angiogenezę przez blokadę VEGF i łagodzi objawy.
bariera krew-mózg, bewacyzumab, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, glejak, glejak o niskim stopniu złośliwości, glejak o wysokim stopniu złośliwości, glejak rozlany, glejak wielopostaciowy, inhibitory punktów kontrolnych immunologicznych, komórki glejowe, mutacja IDH, neuroobrazowanie śródoperacyjne, obrzęk mózgu, operacja neurochirurgiczna, opieka paliatywna, protokół Stuppa, radiochemioterapia, radioterapia frakcjonowana, radioterapia hipofrakcjonowana, resekcja subtotalna, schemat PCV, temozolomid, terapia polami elektrycznymi, terapia sonodynamiczna
Leksykon chorób i schorzeń
Meningioma – Leczenie

Meningioma, najczęstszy pierwotny guz OUN, wymaga zindywidualizowanego podejścia terapeutycznego zależnego od rozmiaru, lokalizacji, stopnia złośliwości (wg WHO I-III), tempa wzrostu oraz stanu pacjenta. W przypadku małych, bezobjawowych guzów zalecana jest obserwacja z kontrolą MRI co 6-12 miesięcy. Leczenie chirurgiczne, z maksymalną bezpieczną resekcją wg skali Simpsona (stopień I oznacza całkowite usunięcie z oponą i kością), pozostaje metodą z wyboru w guzach objawowych, szybko rosnących lub dużych. Radioterapia (50-60 Gy w 25-30 frakcjach lub stereotaktyczna radiochirurgia) stosowana jest jako uzupełnienie po resekcji subtotalnej, w guzach nieresekcyjnych lub nawrotach. Stereotaktyczna radiochirurgia wykazuje 90-95% kontrolę guza w długoterminowej obserwacji, szczególnie w guzach <3 cm. Leczenie farmakologiczne, w tym bewacyzumab i inhibitory kinaz tyrozynowych, jest eksperymentalne i stosowane w progresji lub nawrotach opornych na standardowe metody.
badanie histopatologiczne, badanie obrazowe, bewacyzumab, brachyterapia, efekt masy, embolizacja przedoperacyjna, inhibitor kinazy tyrozynowej, mikrochirurgia, mikroskop operacyjny, monitorowanie śródoperacyjne, neuroendoskopia, neuropsycholog, opona mózgowa, ośrodkowy układ nerwowy, podstawa czaszki, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia frakcjonowana, radioterapia protonowa, rdzeń kręgowy, resekcja subtotalna, siodło tureckie, skala Simpsona, terapia antyangiogenna, zatoka jamista

radioterapia frakcjonowana

Powiązane wpisy

Nowotwory mózgu u dzieci – Leczenie

Astrocytoma – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Glioma – Leczenie

Meningioma – Leczenie