transport śluzowo-rzęskowy

Transport śluzowo-rzęskowy (mucociliary clearance) stanowi jeden z najważniejszych mechanizmów obronnych dróg oddechowych. Polega na przemieszczaniu warstwy śluzu wraz z zanieczyszczeniami w kierunku gardła przez skoordynowane ruchy rzęsek nabłonka oddechowego.

Prawidłowo funkcjonujący transport śluzowo-rzęskowy opiera się na dwóch kluczowych elementach: odpowiedniej warstwie śluzu pokrywającej drogi oddechowe oraz sprawnie działających rzęskach. Śluz składa się z warstwy zolu (rzadkiej, w której zanurzają się rzęski) oraz warstwy żelu (gęstej, w której zatrzymywane są zanieczyszczenia). Rzęski wykonują ok. 10-15 uderzeń na sekundę, co pozwala na transport śluzu z prędkością 3-25 mm/min.

Zaburzenia transportu śluzowo-rzęskowego występują w wielu schorzeniach układu oddechowego, m.in. w pierwotnej dyskinezji rzęsek (PCD), mukowiscydozie, przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) czy astmie. Mogą być również spowodowane działaniem szkodliwych czynników zewnętrznych, takich jak dym tytoniowy czy zanieczyszczenia powietrza, a także przez niektóre leki i infekcje wirusowe.

Diagnostyka zaburzeń transportu śluzowo-rzęskowego obejmuje badania funkcji rzęsek (w tym badanie częstotliwości uderzeń rzęsek – CBF), testy klirensu śluzowo-rzęskowego oraz badania mikroskopowe ultrastruktury rzęsek. Leczenie zależy od przyczyny zaburzeń i może obejmować mukolityki, nawilżanie dróg oddechowych oraz fizjoterapię oddechową.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl