guzy neuroendokrynne
Guzy neuroendokrynne (NET – Neuroendocrine Tumors) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z komórek układu neuroendokrynnego, które mają zdolność do produkcji i wydzielania hormonów i mediatorów. Występują najczęściej w przewodzie pokarmowym (szczególnie w jelicie cienkim, trzustce, wyrostku robaczkowym), płucach, grasicy oraz innych narządach.
Klasyfikacja guzów neuroendokrynnych opiera się na lokalizacji, stopniu zróżnicowania histologicznego oraz aktywności hormonalnej. Wyróżnia się guzy wysoko zróżnicowane (G1, G2), które cechują się powolnym wzrostem, oraz nisko zróżnicowane (G3) o agresywnym przebiegu. Ocena stopnia złośliwości bazuje na indeksie proliferacyjnym Ki-67 oraz liczbie figur podziału.
Klinicznie guzy neuroendokrynne mogą być czynne hormonalnie, powodując charakterystyczne zespoły objawów (np. zespół rakowiaka, insulinoma, gastrinoma, glukagonoma), lub nieczynne hormonalnie, które manifestują się objawami wynikającymi z masy guza i jego lokalizacji. Diagnostyka obejmuje badania biochemiczne (oznaczanie markerów takich jak chromogranina A, serotonina, kwas 5-hydroksyindolooctowy), obrazowanie (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, badania scyntygraficzne z użyciem analogów somatostatyny) oraz badania histopatologiczne.
Leczenie guzów neuroendokrynnych jest wielokierunkowe i zależy od lokalizacji, stopnia zaawansowania i różnicowania nowotworu. Obejmuje postępowanie chirurgiczne, terapię izotopową (PRRT – Peptide Receptor Radionuclide Therapy), leczenie analogami somatostatyny, chemioterapię, leczenie celowane oraz terapie ukierunkowane na kontrolę objawów zespołów hormonalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Myrelez 90 mg
Myrelez (lanreotyd) jest dostępny w dawkach 60 mg, 90 mg oraz 120 mg w formie roztworu do wstrzykiwań podskórnych, stosowany głównie w leczeniu akromegalii oraz guzów neuroendokrynnych żołądkowo-jelitowo-trzustkowych (GEP-NET). W terapii akromegalii dawka początkowa wynosi 60-120 mg co 28 dni, z możliwością modyfikacji w zależności od odpowiedzi klinicznej i biochemicznej (stężenia GH i IGF-1). Maksymalna dawka to 120 mg co 28 dni, a u pacjentów z dobrą kontrolą objawów możliwe jest wydłużenie odstępu do 42-56 dni. W leczeniu GEP-NET zalecana dawka to 120 mg co 28 dni, podawana tak długo, jak wymaga tego kontrola guza. Dawkowanie u pacjentów wcześniej leczonych lanreotydem jest dostosowane do wcześniejszych schematów (np. 30 mg co 14 dni → 60 mg co 28 dni; 30 mg co 10 dni → 90 mg co 28 dni).
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Myrelez 120 mg
Lanreotyd, substancja czynna Myrelez, wykazuje zróżnicowane parametry farmakokinetyczne zależne od drogi podania i dawki. Po dożylnym podaniu u zdrowych ochotników objętość dystrybucji wynosiła 16,1 l, klirens 23,7 l/h, a okres półtrwania 1,14 h. Wydalanie z moczem i kałem jest minimalne (<5% i <0,5%), co wskazuje na niewielkie wydalanie z żółcią. Po głębokim podskórnym podaniu dawek 60, 90 i 120 mg obserwowano maksymalne stężenia (Cmax) odpowiednio 4,25, 8,39 i 6,79 ng/ml osiągane po 7-12 h, z okresem półtrwania 23,3-30,1 dni. Bezwzględna biodostępność wynosiła 69-78%. W stanie stacjonarnym po 4 iniekcjach co 4 tygodnie Cmax wynosiło 3,8-7,7 ng/ml, a Cmin 1,8-3,8 ng/ml, z umiarkowaną fluktuacją stężeń (81-108%). Kinetyka uwalniania u pacjentów z akromegalią była liniowa, a stężenia w surowicy porównywalne do wcześniejszych form leku.
AUC, biodostępność, Cmax, dystrybucja leku, dystrybucja pozanaczyniowa, eliminacja leku, farmakokinetyka, GEP-NET, guzy neuroendokrynne, iniekcja podskórna, kinetyka pierwszego rzędu, kinetyka uwalniania, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, lanreotyd, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, stan stacjonarny, wiek podeszły, wskaźnik fluktuacji, wydalanie leku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranloc
Podczas stosowania pantoprazolu (Ranloc 20 mg) u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby konieczny jest regularny monitoring enzymów wątrobowych, a w przypadku ich podwyższenia leczenie należy przerwać. Profilaktyka owrzodzeń żołądka i dwunastnicy u osób przyjmujących NLPZ powinna być stosowana wyłącznie u pacjentów z medyczną koniecznością kontynuacji terapii oraz zwiększonym ryzykiem powikłań (wiek >65 lat, wcześniejsze owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego). Istotne jest również monitorowanie objawów alarmowych sugerujących nowotwór żołądka (np. znaczna utrata masy ciała, dysfagia, krwawe wymioty, niedokrwistość, smołowate stolce) i przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki w przypadku ich wystąpienia. Pantoprazol może zmniejszać wchłanianie witaminy B12, co wymaga uwagi szczególnie przy długotrwałej terapii u pacjentów z niedoborem lub ryzykiem zaburzeń wchłaniania tej witaminy.
Campylobacter, chromatogranina A, Clostridium difficile, dysfagia, enzymy wątrobowe, guzy neuroendokrynne, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitory pompy protonowej, inhibitory proteazy HIV, niedokrwistość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność wątroby, nowotwór żołądka, osteoporoza, owrzodzenia żołądka i dwunastnicy, pantoprazol, powikłania żołądkowo-jelitowe, Ranloc, Salmonella, SCLE, smołowate stolce, toczeń rumieniowaty skórny, witamina B12, złamania kości - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sandostatin LAR 10 mg
Sandostatin LAR (oktreotyd octan) jest dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg w formie proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań domięśniowych co 4 tygodnie. W leczeniu akromegalii zaleca się rozpoczęcie terapii od dawki 20 mg, z możliwością modyfikacji dawki na podstawie stężeń GH i IGF-1 oraz objawów klinicznych: zwiększenie do 30 mg (jeśli GH > 2,5 μg/l) lub do 40 mg (jeśli brak kontroli przy 30 mg), a także zmniejszenie do 10 mg (jeśli GH < 1 μg/l i normalizacja IGF-1). Monitorowanie stężeń GH i IGF-1 powinno odbywać się co 6 miesięcy. U pacjentów z NET hormonowymi dawka początkowa to 20 mg, z możliwością zmniejszenia do 10 mg lub zwiększenia do 30 mg w zależności od kontroli objawów, a w przypadku zaawansowanych guzów neuroendokrynnych środkowej części prajelita stosuje się dawkę 30 mg co 4 tygodnie bez modyfikacji do czasu progresji choroby.
akromegalia, całkowita ekspozycja, gruczolak wydzielający TSH, guz neuroendokrynny prajelita, guzy neuroendokrynne, hormon tarczycy, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu, marskość wątroby, mięsień pośladkowy, normalizacja IGF-1, ognisko pierwotne, oktreotyd octan, progresja guza, Sandostatin LAR, stężenie GH, stłuszczenie wątroby, wstrzyknięcie domięśniowe, zaawansowany guz neuroendokrynny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Myrelez 60 mg
Produkt leczniczy Myrelez, dostępny w dawkach 60 mg, 90 mg i 120 mg w formie roztworu do wstrzykiwań, stosowany jest w leczeniu akromegalii oraz guzów neuroendokrynnych GEP-NET. W terapii akromegalii zalecana dawka początkowa wynosi od 60 do 120 mg podawana co 28 dni, z możliwością modyfikacji dawki w zależności od odpowiedzi klinicznej i biochemicznej (stężenie GH <1 ng/ml, normalizacja IGF-1). U pacjentów wcześniej leczonych lanreotydem 30 mg co 14 dni zaleca się rozpoczęcie od 60 mg co 28 dni, natomiast przy dawce 30 mg co 10 dni – 90 mg co 28 dni. Maksymalna dawka to 120 mg co 28 dni, z możliwością wydłużenia odstępu do 42-56 dni przy dobrej kontroli choroby. W leczeniu guzów neuroendokrynnych GEP-NET (G1 i część G2, Ki67 ≤10%) stosuje się dawkę 120 mg co 28 dni, kontynuując terapię tak długo, jak jest to konieczne do kontroli wzrostu guza. Dawkowanie w leczeniu objawów związanych z guzami neuroendokrynnymi wynosi 60-120 mg co 28 dni, dostosowywane do złagodzenia objawów.
akromegalia, ampułko-strzykawka, analogi somatostatyny, GEP-NET, guzy G2, guzy neuroendokrynne, guzy neuroendokrynne żołądkowo-jelitowo-trzustkowe, hormon wzrostu, indeks Ki67, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, lanreotyd, przerzuty, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Somatuline Autogel 90 mg/dawkę
Somatuline Autogel (lanreotyd) w dawkach 60 mg, 90 mg i 120 mg wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla analogów somatostatyny, z dominującymi działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej obserwuje się przemijającą biegunkę (≥1/10), ból brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, wzdęcia oraz uczucie pełności i dyskomfortu. U pacjentów z guzami neuroendokrynnymi (GEP-NET) może wystąpić specyficzna biegunka tłuszczowa oraz zapalenie trzustki (częstość nieznana). Kamica żółciowa jest częstym, często bezobjawowym działaniem niepożądanym, z możliwymi powikłaniami w postaci zapalenia pęcherzyka i dróg żółciowych. Reakcje w miejscu podania, takie jak ból, zgrubienie, stwardnienie, guzek i świąd, występują często, a rzadko zgłaszano ropień. Lanreotyd może wpływać na metabolizm glukozy, powodując hipoglikemię (często), a także hiperglikemię i cukrzycę (częstość nieznana). W badaniach laboratoryjnych obserwuje się wzrost aktywności ALAT, AspAT, bilirubiny, glukozy i hemoglobiny glikozylowanej oraz zmniejszenie aktywności enzymów trzustkowych, zwłaszcza u pacjentów z GEP-NET. Często notuje się także zmniejszenie masy ciała.
akromegalia, anafilaksja, bezsenność, biegunka, biegunka tłuszczowa, ból brzucha, ból mięśniowo-szkieletowy, bradykardia zatokowa, cukrzyca, dyspepsja, enzymy trzustkowe, guzy neuroendokrynne, hemoglobina glikozylowana, hiperglikemia, hipoglikemia, hipotrychoza, kamica żółciowa, lanreotyd, łysienie, nadwrażliwość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, poszerzenie przewodów żółciowych, reakcje alergiczne, reakcje w miejscu podania, ropień w miejscu wstrzyknięcia, roztwór do wstrzykiwań, uderzenia gorąca, wymioty, wzdęcia, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia żołądka i jelit, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zaparcia, zawroty głowy, zmniejszenie apetytu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Somatuline Autogel 60 mg/dawkę
Somatuline Autogel, zawierający lanreotyd w dawkach 60 mg, 90 mg oraz 120 mg w formie roztworu do iniekcji, jest wskazany do długotrwałego leczenia akromegalii u pacjentów z nieprawidłowymi stężeniami hormonu wzrostu (GH) i/lub insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1) po leczeniu chirurgicznym i/lub radioterapii lub gdy te metody są przeciwwskazane. Celem terapii jest normalizacja poziomów GH i IGF-1 oraz łagodzenie objawów choroby, co przekłada się na poprawę jakości życia. Leczenie powinno być prowadzone pod ścisłą kontrolą specjalistów, z regularnym monitorowaniem parametrów biochemicznych i klinicznych, a dawkowanie dostosowywane indywidualnie do pacjenta w oparciu o skuteczność i tolerancję terapii.
akromegalia, badanie obrazowe, dawka leku, guz nieoperacyjny, guzy G1 i G2, guzy neuroendokrynne, guzy neuroendokrynne żołądkowo-jelitowo-trzustkowe, hormon wzrostu, indeks proliferacyjny, insulinopodobny czynnik wzrostu, lanreotyd, lekarz specjalista, parametry biochemiczne, progresja choroby, przerzut, radioterapia, roztwór do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Oktreotyd – Wskazania do stosowania
Oktreotyd, analog somatostatyny, znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu schorzeń związanych z nadmiernym wydzielaniem hormonów, w tym akromegalii, hormonalnie czynnych guzów żołądka, jelit i trzustki (GEP), zaawansowanych guzów neuroendokrynnych oraz gruczolaków przysadki wydzielających TSH. W terapii akromegalii stosuje się go, gdy leczenie chirurgiczne jest niewskazane, nieskuteczne lub jako wsparcie przed pełnym efektem radioterapii. Preparat Sandostatin (roztwór do wstrzykiwań 50 lub 100 μg/ml) oraz Sandostatin LAR (proszek do sporządzania zawiesiny o przedłużonym uwalnianiu 10, 20 lub 30 mg) obniżają stężenia GH i IGF-1, łagodząc objawy choroby. Ponadto, oktreotyd jest stosowany w zapobieganiu powikłaniom po operacjach trzustki oraz w hamowaniu krwawień z żylaków żołądkowo-przełykowych u pacjentów z marskością wątroby, w połączeniu z endoskopową skleroterapią.
akromegalia, analog somatostatyny, czerniak, diagnostyka radiofarmaceutyczna, ganglioneurinoma, GEP-NET, glejak wielopostaciowy, guz chromochłonny, guzy neuroendokrynne, gwiaździak, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, marskość wątroby, neuroblastoma, niedrobnokomórkowy rak płuca, oktreotyd, oponiak, paraganglioma, rak jasnokomórkowy nerki, rak rdzeniasty tarczycy, receptory somatostatynowe, skleroterapia żylaków, zespół rakowiaka, zróżnicowany rak tarczycy, żylaki żołądkowo-przełykowe