gen HGD
Gen HGD (Homogentisate 1,2-Dioxygenase) to gen kodujący enzym homogentyzynową 1,2-dioksygenazę, który odgrywa kluczową rolę w szlaku metabolizmu tyrozyny i fenyloalaniny. Enzym ten przekształca kwas homogentyzynowy (HGA) w maleiloacetooctan, który następnie jest metabolizowany do fumaranu i acetooctanu.
Mutacje w genie HGD są przyczyną alkaptonurii, rzadkiej choroby metabolicznej dziedziczonej autosomalnie recesywnie. Defekt enzymu prowadzi do nagromadzenia HGA w tkankach i płynach ustrojowych. Kwas homogentyzynowy ulega oksydacji i polimeryzacji, tworząc ciemny pigment, który odkłada się w tkance łącznej (ochronoza), prowadząc do charakterystycznego obrazu klinicznego: ciemnego zabarwienia moczu, przebarwień skóry i chrząstek oraz wczesnych zmian zwyrodnieniowych stawów.
Gen HGD znajduje się na chromosomie 3q13.33 i składa się z 14 eksonów. Zidentyfikowano ponad 200 różnych mutacji tego genu. Diagnostyka molekularna alkaptonurii opiera się na sekwencjonowaniu genu HGD, co umożliwia potwierdzenie rozpoznania, poradnictwo genetyczne oraz diagnostykę prenatalną.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Alkaptonuria (AKU) to autosomalnie recesywne zaburzenie metabolizmu tyrozyny, charakteryzujące się odkładaniem kwasu homogentyzynowego (HGA) i jego metabolitów, prowadzące do ochronozy, artropatii oraz innych powikłań, takich jak zwapnienia zastawek serca i kamica moczowa. Objawy kliniczne rozwijają się stopniowo, z nasileniem około czwartej dekady życia, choć w niektórych przypadkach, zwłaszcza u młodszych pacjentów (12 lat), obserwuje się wczesne oznaki ochronozy i artralgię bez destrukcji stawów. Pomimo poważnych objawów, alkaptonuria nie skraca oczekiwanej długości życia, jednak znacząco obniża jakość życia z powodu bólu stawów, zaburzeń snu, ograniczeń ruchomości i konieczności stosowania urządzeń wspomagających poruszanie się, w tym wózków inwalidzkich w zaawansowanych stadiach choroby.
2-dioksygenaza, alkaptonuria, artralgia, artropatia, ból stawów, destrukcja stawów, dieta niskoproteinowa, długość życia, dysfunkcja zastawki, dziedziczenie autosomalne recesywne, endoprotezoplastyka stawu, fizjoterapia, gen HGD, kamica moczowa, kwas homogentyzynowy, lek przeciwbólowy, monitorowanie choroby, nitizinon, ochronoza, poradnictwo genetyczne, powikłanie długoterminowe, urolitiaza, wózek inwalidzki, zaburzenia oddychania, zaburzenie metabolizmu tyrozyny -
Leksykon chorób i schorzeń
Alkaptonuria (AKU) to rzadkie, autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne spowodowane mutacjami w genie HGD (3q21-q23), kodującym enzym homogentyzyno 1,2-dioksygenazę. Deficyt enzymu prowadzi do akumulacji kwasu homogentyzynowego (HGA) w organizmie, co skutkuje ochronozą – niebieskoczarnym przebarwieniem tkanek łącznych, zwłaszcza chrząstki i skóry, oraz artropatią ochronotyczną. Wykryto ponad 200 mutacji HGD, głównie missense, zlokalizowanych w eksonach 6, 8, 10 i 13, które wpływają na strukturę i funkcję enzymu. Wysokie stężenia HGA w moczu (kluczowy marker diagnostyczny) oraz odkładanie się pigmentu ochronotycznego prowadzą do uszkodzeń tkanek, zwapnień i zmian w układzie sercowo-naczyniowym, w tym zwapnienia zastawek serca. Częstość występowania AKU wynosi około 1:250 000–1 000 000, z wyższą zapadalnością w Słowacji i Dominikanie (1:19 000). Ochronoza może mieć także etiologię egzogenną, wywołaną przez leki (np. chinakryna) lub substancje chemiczne (fenol, hydrochinon).
alkaptonuria, aminotransferazy wątrobowe, artropatia ochronotyczna, degradacja tyrozyny, dziedziczenie autosomalne recesywne, fenyloalanina, gen HGD, homogentyzyno dioksygenaza, keratopatia rogówkowa, kwas homogentyzynowy, mutacja missense, nitisinon, ochronoza, pigment ochronotyczny, tkanka łączna, tyrozynemia, zaburzenie metaboliczne, zmętnienie rogówki -
Leksykon chorób i schorzeń
Alkaptonuria (AKU) jest rzadkim, autosomalnie recesywnym zaburzeniem metabolicznym spowodowanym mutacjami w genie HGD, prowadzącym do defektu enzymu homogentyzynowej 1,2-dioksygenazy. Skutkuje to około 100-krotnym wzrostem poziomu kwasu homogentyzynowego (HGA) we krwi i jego nadmiernym wydalaniem z moczem, co manifestuje się charakterystycznym ciemno-brązowym zabarwieniem moczu. Akumulacja HGA i jego autooksydacja do kwasu benzochinonowego prowadzi do powstawania pigmentu ochronotycznego, który odkłada się w tkankach łącznych bogatych w kolagen, zwłaszcza w chrząstkach stawowych. Proces ten powoduje usztywnienie i kruchość tkanek, co skutkuje ochronozą i przedwczesną degeneracją stawów, głównie kręgosłupa, bioder i kolan. Patogeneza AKU obejmuje również stres oksydacyjny, przewlekły stan zapalny oraz wtórną amyloidozę typu AA, które wzajemnie się nasilają, przyczyniając się do progresji choroby i powikłań, takich jak osteoporoza, zwapnienia naczyń i zmiany na zastawkach serca.
alkaptonuria, amyloidoza wtórna, badanie densytometryczne, choroba Parkinsona, choroba wieńcowa, dziedziczenie autosomalne recesywne, gen HGD, gęstość mineralna kości, homogentyzynowa dioksygenaza, kwas homogentyzynowy, mutacja missense, niepełnosprawność, nitizinon, osteoartroza, osteoporoza, pigment ochronotyczny, przewlekły stan zapalny, stres oksydacyjny, układ sercowo-naczyniowy, włókna kolagenowe, zapalenie stawów, zmiany kostne -
Leksykon chorób i schorzeń
Alkaptonuria (AKU) jest rzadką, autosomalnie recesywną chorobą metaboliczną spowodowaną mutacją w genie HGD, prowadzącą do deficytu dioksygenazy homogentyzynowej i akumulacji kwasu homogentyzynowego (HGA). Choroba objawia się m.in. ciemnieniem moczu, ochronozą, zmianami zwyrodnieniowymi stawów oraz powikłaniami sercowo-naczyniowymi. Diagnostyka i leczenie wymagają podejścia multidyscyplinarnego, angażującego m.in. genetyka, reumatologa, kardiologa, fizjoterapeutę oraz pielęgniarki. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i monitorowanie postępu choroby za pomocą badań obrazowych (RTG kręgosłupa, klatki piersiowej, TK) oraz oceny funkcji nerek i serca. Terapia obejmuje stosowanie nitizynonu, który w dawce około 0,22 mg/dobę redukuje wydalanie HGA z moczem o 90%, dietę niskobiałkową ograniczającą fenyloalaninę i tyrozynę, suplementację witaminą C do 1 g/dobę oraz fizjoterapię ukierunkowaną na utrzymanie mobilności i redukcję bólu stawów.
alkaptonuria, amniocenteza, badania prenatalne, biopsja kosmówki, chirurg ortopeda, choroba autosomalnie recesywna, choroba metaboliczna, choroba wieńcowa, ciemny mocz, dieta niskobiałkowa, endoproteza stawu biodrowego, fizjoterapia, gen HGD, interwencja farmakologiczna, kamienie nerkowe, kardiolog, kwas askorbinowy, kwas homogentyzynowy, nitizynon, NLPZ, ochronoza, powikłania sercowo-naczyniowe, reumatolog, terapia genowa, witamina C, wrodzony błąd metabolizmu, wymiana zastawki aortalnej
