homogentyzyno dioksygenaza
Homogentyzyna dioksygenaza (HGD) to kluczowy enzym w szlaku metabolizmu tyrozyny i fenyloalaniny, który katalizuje przekształcenie kwasu homogentyzynowego do kwasu maleiloacetooctowego. Enzym ten odgrywa krytyczną rolę w metabolizmie aminokwasów aromatycznych w organizmie człowieka.
Genetyczne defekty w genie HGD prowadzą do zaburzenia zwanego alkaptonurią (AKU), rzadkiej autosomalnej recesywnej choroby metabolicznej. W wyniku braku lub nieprawidłowej funkcji enzymu HGD dochodzi do gromadzenia się kwasu homogentyzynowego w tkankach, co prowadzi do jego utleniania i polimeryzacji, powodując charakterystyczne ciemnienie moczu na powietrzu oraz odkładanie barwnika w tkance łącznej (ochronozy).
Klinicznie alkaptonuria manifestuje się poprzez ciemny mocz, ochronotyczną artropatię (zwłaszcza kręgosłupa i dużych stawów), ochronotyczną osteochondropatię oraz przebarwienia tkanek. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu kwasu homogentyzynowego w moczu oraz badaniach genetycznych potwierdzających mutacje w genie HGD zlokalizowanym na chromosomie 3q13.33.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Alkaptonuria (AKU) jest rzadkim, autosomalnie recesywnym zaburzeniem metabolicznym wynikającym z niedoboru enzymu homogentyzyno 1,2-dioksygenazy (HGD), co prowadzi do akumulacji kwasu homogentyzynowego (HGA) w tkankach i płynach ustrojowych. Diagnostyka opiera się na wykryciu HGA w moczu, gdzie u zdrowych osób poziom wynosi 20-30 mg/dobę, a u chorych 1-8 g/dobę, z charakterystycznym ciemnieniem moczu po ekspozycji na powietrze. Złotym standardem jest pomiar HGA w 24-godzinnej zbiórce moczu metodami GC-MS lub LC-MS/MS. Diagnostyka molekularna polega na identyfikacji biallelicznych mutacji w genie HGD, co jest istotne dla potwierdzenia rozpoznania, poradnictwa genetycznego i diagnostyki prenatalnej. Klinicznie AKU manifestuje się ciemnym moczem, wczesną osteoartrozą, ochronozą (niebieskoczarne przebarwienia twardówki i chrząstek) oraz wywiadem rodzinnym. Choroba jest często diagnozowana dopiero w dorosłości, pomimo obecności biochemicznych objawów od urodzenia.
alkaptonuria, amniocenteza, amyloidoza wtórna, artropatia ochronotyczna, badanie histopatologiczne, degradacja tyrozyny, diagnostyka prenatalna, dobowa zbiórka moczu, homogentyzyno dioksygenaza, kwas homogentyzynowy, ochronoza, osteoartroza, polineuropatia, porfiria, powikłanie wielonarządowe, przebarwienie twardówki, stenoza aortalna, suplementacja witaminy C, tomografia komputerowa z bramkowaniem EKG, wrodzony błąd metabolizmu, złogi amyloidu, zwapnienie tętnicy wieńcowej -
Leksykon chorób i schorzeń
Alkaptonuria (AKU) to rzadkie, autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne spowodowane mutacjami w genie HGD (3q21-q23), kodującym enzym homogentyzyno 1,2-dioksygenazę. Deficyt enzymu prowadzi do akumulacji kwasu homogentyzynowego (HGA) w organizmie, co skutkuje ochronozą – niebieskoczarnym przebarwieniem tkanek łącznych, zwłaszcza chrząstki i skóry, oraz artropatią ochronotyczną. Wykryto ponad 200 mutacji HGD, głównie missense, zlokalizowanych w eksonach 6, 8, 10 i 13, które wpływają na strukturę i funkcję enzymu. Wysokie stężenia HGA w moczu (kluczowy marker diagnostyczny) oraz odkładanie się pigmentu ochronotycznego prowadzą do uszkodzeń tkanek, zwapnień i zmian w układzie sercowo-naczyniowym, w tym zwapnienia zastawek serca. Częstość występowania AKU wynosi około 1:250 000–1 000 000, z wyższą zapadalnością w Słowacji i Dominikanie (1:19 000). Ochronoza może mieć także etiologię egzogenną, wywołaną przez leki (np. chinakryna) lub substancje chemiczne (fenol, hydrochinon).
alkaptonuria, aminotransferazy wątrobowe, artropatia ochronotyczna, degradacja tyrozyny, dziedziczenie autosomalne recesywne, fenyloalanina, gen HGD, homogentyzyno dioksygenaza, keratopatia rogówkowa, kwas homogentyzynowy, mutacja missense, nitisinon, ochronoza, pigment ochronotyczny, tkanka łączna, tyrozynemia, zaburzenie metaboliczne, zmętnienie rogówki
