kompleks mTORC1
Kompleks mTORC1 (mammalian Target of Rapamycin Complex 1) to kluczowy regulator metabolizmu komórkowego, składający się z kinazy serynowo-treoninowej mTOR oraz białek towarzyszących, w tym Raptor, mLST8, PRAS40 i DEPTOR. Stanowi centralny element szlaku sygnałowego mTOR, który integruje sygnały związane z dostępnością składników odżywczych, energii komórkowej, czynników wzrostu oraz stresu komórkowego.
Aktywacja mTORC1 prowadzi do stymulacji syntezy białek poprzez fosforylację białek efektorowych takich jak S6K1 i 4E-BP1, co wpływa na translację mRNA. Ponadto kompleks ten hamuje proces autofagii, reguluje biogenezę rybosomów i stymuluje syntezę lipidów, przyczyniając się do wzrostu i proliferacji komórek.
Dysfunkcje szlaku mTORC1 są powiązane z licznymi stanami patologicznymi, w tym nowotworami, cukrzycą, otyłością oraz zaburzeniami neurodegeneracyjnymi. Inhibitory mTORC1, takie jak rapamycyna i jej analogi (rapalogi), znalazły zastosowanie kliniczne w transplantologii jako leki immunosupresyjne, w onkologii jako leki przeciwnowotworowe oraz w leczeniu rzadkich chorób genetycznych związanych z nadmierną aktywacją tego szlaku.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy nerwu słuchowego (schwannoma przedsionkowa) – Patofizjologia i mechanizm
Nerwiak słuchowy (schwannoma przedsionkowe) to łagodny nowotwór wywodzący się z komórek Schwanna nerwu przedsionkowo-ślimakowego (VIII nerw czaszkowy), najczęściej z części przedsionkowej nerwu. Guzy lokalizują się zwykle w kącie mostowo-móżdżkowym i rosną powoli, średnio 1-2 mm rocznie, choć tempo wzrostu może się różnić. Patogeneza wiąże się głównie z mutacjami genu supresorowego NF2 na chromosomie 22q12.2, prowadzącymi do inaktywacji białka merliny, co skutkuje deregulacją szlaków sygnałowych Rac1, Ras, PAK1 i mTORC1. Klinicznie nerwiaki powodują utratę słuchu (najczęstszy objaw) i zaburzenia równowagi, wynikające z ucisku nerwu ślimakowego, przedsionkowego lub tętnicy błędnikowej, a także mogą prowadzić do ucisku pnia mózgu i wodogłowia przy większych rozmiarach (>2 cm). Histologicznie charakteryzują się dwufazową architekturą Antoni A i B oraz pozytywnym barwieniem na białko S-100 i SOX10.
BDNF, bewacyzumab, białko merlina, białko S-100, demielinizacja, ewerolimus, fizjoterapia przedsionkowa, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor mTOR, kąt mostowo-móżdżkowy, komórka Schwanna, kompleks mTORC1, lapatynib, mifepryston, mutacja genu NF2, narząd Cortiego, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerw trójdzielny, nerwiak słuchowy, neurofibromatoza typu 2, neurotrofina 3, promieniowanie terapeutyczne, rehabilitacja przedsionkowa, sekwencjonowanie genomu, transformacja nabłonkowo-mezenchymalna, VEGF, wodogłowie, zaburzenia równowagi, zwyrodnienie torbielowate - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Everolimus Synthon 10 mg
Ewerolimus jest selektywnym inhibitorem mTORC1, działającym poprzez kompleks z białkiem FKBP-12, co prowadzi do zahamowania translacji i syntezy białek kluczowych dla proliferacji komórek nowotworowych, angiogenezy oraz glikolizy. Mechanizm ten obejmuje hamowanie aktywności rybosomalnej kinazy S6 (S6K1) oraz białka 4EBP1, co skutkuje zmniejszeniem aktywacji receptorów estrogenowych niezależnie od ligandu oraz obniżeniem stężenia VEGF. Ewerolimus wykazuje silne działanie antyproliferacyjne na komórki guza, śródbłonka naczyniowego, fibroblasty i mięśnie gładkie naczyń, co potwierdzają badania in vitro i in vivo, w tym hamowanie glikolizy guzów litych. Preparat jest stosowany w terapii zaawansowanego raka piersi u kobiet po menopauzie z ekspresją receptorów estrogenowych i brakiem nadekspresji HER2, po progresji na leczenie inhibitorami aromatazy (letrozol, anastrozol).
W badaniu III fazy BOLERO-2 (n=724) ewerolimus w dawce 10 mg/dobę w skojarzeniu z eksemestanem (25 mg/dobę) znacząco wydłużył medianę przeżycia bez progresji choroby (PFS) w porównaniu do placebo z eksemestanem: 7,8 vs 3,2 miesiąca (lokalna ocena, HR=0,45; p<0,0001) oraz 11,0 vs 4,1 miesiąca (centralna ocena, HR=0,38; p<0,0001). Wskaźnik obiektywnej odpowiedzi wyniósł 12,6% vs 1,7% (p<0,0001), a wskaźnik korzyści klinicznej 51,3% vs 26,4% (p<0,0001). Mediana całkowitego przeżycia (OS) była dłuższa w grupie ewerolimusu (31,0 vs 26,6 miesiąca), jednak różnica nie osiągnęła istotności statystycznej (HR=0,89; p=0,1426). Terapia była dobrze tolerowana, a korzyści kliniczne potwierdzają skuteczność ewerolimusu w opóźnianiu progresji choroby u pacjentek z hormonozależnym rakiem piersi opornym na wcześniejsze inhibitory aromatazy.
angiogeneza, angiogeneza guza, białko 4EBP1, białko FKBP-12, cykl komórkowy, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, eksemestan, ewerolimus, fibroblast, glikoliza, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor mTOR, kinaza S6, kinaza serynowo-treoninowa, kod ATC, komórka mięśni gładkich, kompleks mTORC1, kryteria RECIST, lek przeciwnowotworowy, letrozol, mTOR, nowotwór złośliwy, odpowiedź całkowita, odpowiedź częściowa, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie całkowite, receptor estrogenowy, receptor HER2/neu, receptor hormonalny, stabilizacja choroby, synteza białek, terapia hormonalna, wskaźnik korzyści klinicznej, wskaźnik odpowiedzi obiektywnej, współczynnik ryzyka, zaawansowany rak piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwość guzowata – Etiologia i przyczyny
Złośliwość guzowata (TSC) to autosomalnie dominująca choroba genetyczna wywołana mutacjami w genach TSC1 (chromosom 9q34) lub TSC2 (chromosom 16p13.3), kodujących białka hamartynę i tuberynę. Mutacje te prowadzą do dysfunkcji kompleksu TSC1/TSC2, co skutkuje nadmierną aktywacją szlaku mTORC1, zwiększoną proliferacją komórek i hamowaniem autofagii, sprzyjając powstawaniu mnogich hamartomów w mózgu, nerkach, sercu, płucach i skórze. Mutacje TSC2, stanowiące 55-90% przypadków, wiążą się z cięższym przebiegiem choroby. Diagnostyka molekularna wykrywa mutacje u 80-85% pacjentów, a u pozostałych 15-20% mutacje mogą pozostać niewykryte. Choroba charakteryzuje się zmienną ekspresją i niepełną penetracją, a mechanizm „drugiego uderzenia” (two-hit hypothesis) wyjaśnia rozwój guzów po wtórnej mutacji allelu. W około 2/3 przypadków TSC jest wynikiem mutacji de novo, a ryzyko dziedziczenia wynosi 50% przy obecności mutacji u rodzica. Mozaicyzm gonadalny może zwiększać ryzyko u potomstwa nawet przy braku objawów u rodziców.
angiomiolipoma nerki, autosomalny dominujący, czynnik indukowany hipoksją, ewerolimus, hamartoma, inhibitor mTOR, kompleks mTORC1, limfangioleiomiomatoza, modyfikacja epigenetyczna, mutacja genetyczna, mutacja skracająca, mutacja splicingowa, podwyściółkowy gwiaździak olbrzymiokomórkowy, przesunięcie ramki odczytu, stwardnienie guzowate, szlak mTOR, złośliwość guzowata