białko merlina
Białko merlina, znane również jako neurofibromina 2 (NF2), jest kluczowym białkiem supresorowym nowotworu, które odgrywa istotną rolę w utrzymaniu stabilności genomu. Zlokalizowane głównie w błonie komórkowej, merlin uczestniczy w regulacji adhezji komórkowej, organizacji cytoszkieletu oraz szlaków sygnałowych kontrolujących proliferację komórek.
Mutacje w genie NF2 kodującym białko merlina są przyczyną neurofibromatozy typu 2, rzadkiego zespołu genetycznego charakteryzującego się rozwojem obustronnych nerwiaków nerwu przedsionkowego (schwannoma) oraz innych łagodnych guzów układu nerwowego. Dysfunkcja merlina prowadzi do zaburzenia szlaków sygnałowych, w tym ścieżek Hippo, mTOR i Rac1, co skutkuje niekontrolowanym wzrostem komórkowym.
W kontekście klinicznym, badania nad białkiem merlina mają istotne znaczenie dla rozwoju terapii celowanych w leczeniu guzów związanych z neurofibromatozą typu 2 oraz potencjalnie innych nowotworów. Inhibitory szlaków sygnałowych regulowanych przez merlinę, takie jak inhibitory kinazy tyrozynowej, są obiecującymi kandydatami w terapiach eksperymentalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Etiologia i przyczyny
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) jest chorobą genetyczną o autosomalnym dominującym wzorcu dziedziczenia, spowodowaną mutacjami w genie NF2 na chromosomie 22q12.2, kodującym białko merlinę o masie 69 kDa. Mutacje, głównie nonsensowne i przesunięcia ramki odczytu, prowadzą do utraty funkcji supresora nowotworowego, co skutkuje niekontrolowanym wzrostem komórek Schwanna i powstawaniem licznych łagodnych guzów w układzie nerwowym. W około 50% przypadków mutacja jest dziedziczona, a w pozostałych 50% pojawia się de novo, z czego 25-30% stanowi mozaicyzm genetyczny, charakteryzujący się łagodniejszym fenotypem i jednostronnym występowaniem guzów. Fenotyp kliniczny koreluje z typem mutacji: mutacje skracające białko wiążą się z cięższym przebiegiem (fenotyp Wisharta), natomiast mutacje zmiany sensu i splicingowe z łagodniejszym (fenotyp Gardnera).
białko merlina, chromosom 22q12.2, cytokina, delecja/insercja, domena aminoterminalna, dysregulacja immunologiczna, gen NF2, hipoteza dwóch uderzeń, hipoteza dwóch uderzeń Knudsona, immunosupresja, komórka Schwanna, korelacja genotyp-fenotyp, merlina, miejsce splicingowe, mozaicyzm genetyczny, mutacja de novo, mutacja nonsensowna, mutacja skracająca, mutacja zmiany sensu, neurofibromatoza typu 2, osłonka mielinowa, przesunięcie ramki odczytu, receptor kinazy tyrozynowej, schwannomina, szlak FAK/SRC, szlak Hippo, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT, szlak RAS/MAPK, szlak Wnt/β-katenina, terapia celowana - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy nerwu słuchowego (schwannoma przedsionkowa) – Patofizjologia i mechanizm
Nerwiak słuchowy (schwannoma przedsionkowe) to łagodny nowotwór wywodzący się z komórek Schwanna nerwu przedsionkowo-ślimakowego (VIII nerw czaszkowy), najczęściej z części przedsionkowej nerwu. Guzy lokalizują się zwykle w kącie mostowo-móżdżkowym i rosną powoli, średnio 1-2 mm rocznie, choć tempo wzrostu może się różnić. Patogeneza wiąże się głównie z mutacjami genu supresorowego NF2 na chromosomie 22q12.2, prowadzącymi do inaktywacji białka merliny, co skutkuje deregulacją szlaków sygnałowych Rac1, Ras, PAK1 i mTORC1. Klinicznie nerwiaki powodują utratę słuchu (najczęstszy objaw) i zaburzenia równowagi, wynikające z ucisku nerwu ślimakowego, przedsionkowego lub tętnicy błędnikowej, a także mogą prowadzić do ucisku pnia mózgu i wodogłowia przy większych rozmiarach (>2 cm). Histologicznie charakteryzują się dwufazową architekturą Antoni A i B oraz pozytywnym barwieniem na białko S-100 i SOX10.
BDNF, bewacyzumab, białko merlina, białko S-100, demielinizacja, ewerolimus, fizjoterapia przedsionkowa, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor mTOR, kąt mostowo-móżdżkowy, komórka Schwanna, kompleks mTORC1, lapatynib, mifepryston, mutacja genu NF2, narząd Cortiego, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerw trójdzielny, nerwiak słuchowy, neurofibromatoza typu 2, neurotrofina 3, promieniowanie terapeutyczne, rehabilitacja przedsionkowa, sekwencjonowanie genomu, transformacja nabłonkowo-mezenchymalna, VEGF, wodogłowie, zaburzenia równowagi, zwyrodnienie torbielowate - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy nerwu słuchowego (schwannoma przedsionkowa) – Etiologia i przyczyny
Nerwiak osłonkowy nerwu przedsionkowego (vestibular schwannoma) to łagodny guz wywodzący się z komórek Schwanna nerwu VIII, głównie jego części przedsionkowej. Około 95% przypadków jest sporadycznych, związanych z mutacją genu NF2 na chromosomie 22q12.2, kodującego białko merlinę, które reguluje proliferację komórek Schwanna. W około 5% przypadków guz występuje w przebiegu neurofibromatozy typu 2 (NF2), dziedziczonej autosomalnie dominująco, charakteryzującej się obustronnymi nerwiakami i innymi nowotworami układu nerwowego. Jedynym potwierdzonym czynnikiem środowiskowym zwiększającym ryzyko jest ekspozycja na wysokie dawki promieniowania jonizującego w obrębie głowy i szyi, natomiast inne czynniki, takie jak hałas, używanie telefonów komórkowych czy nadczynność przytarczyc, nie mają jednoznacznego potwierdzenia. Częstość występowania wynosi około 1/100 000 rocznie, z największym ryzykiem w wieku 40-60 lat.
acoustic neuroma, białko merlina, chromosom 22q12.2, czynnik martwicy nowotworu alfa, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, gen supresorowy guza, glejak, komórka Schwanna, mozaicyzm, nadczynność przytarczyc, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerwiak nerwu słuchowego, nerwiak obwodowy, nerwiak osłonkowy nerwu przedsionkowego, neurofibromatoza typu 2, NF2, oponiak, osłonka mielinowa, promieniowanie jonizujące, radioterapia głowy, rezonans magnetyczny, schwannomina, TNF, tomografia komputerowa, utrata słuchu, VEGF, vestibular schwannoma, VIII nerw czaszkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Schwannoma – Etiologia i przyczyny
Schwannoma, najczęściej łagodny nowotwór wywodzący się z komórek Schwanna, charakteryzuje się utratą funkcji białka merliny spowodowaną mutacjami genu NF2 na chromosomie 22, co prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek. Około 90% przypadków występuje sporadycznie, najczęściej u osób w wieku 30-60 lat, natomiast pozostałe związane są z zespołami genetycznymi takimi jak neurofibromatoza typu 2 (NF2), schwannomatoza oraz zespół Carneya. W patogenezie schwannoma istotną rolę odgrywają także mutacje genów SMARCB1 i LZTR1, a czynniki środowiskowe, takie jak ekspozycja na wysokie dawki promieniowania terapeutycznego, zwiększają ryzyko rozwoju guzów, zwłaszcza nerwiaków nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Dodatkowo, badania sugerują możliwe wirusowe podłoże szybko postępujących schwannoma, związane z aktywacją szlaków interferonu gamma i NF-κB.
aktywacja NF-κB, białko merlina, brigatinib, cykliczny adenozynomonofosforan, demielinizacja, gen NF2, infekcja wirusowa, inhibitor wielokinazowy, komórka Schwanna, mifepryston, mikrośrodowisko guza, mozaicyzm, mutacja SMARCB1, nerw obwodowy, nerwiak nerwu przedsionkowo-ślimakowego, nerwiak osłonkowy, neurofibromatoza typu 2, osłonka mielinowa, potencjał czynnościowy, promieniowanie terapeutyczne, schwannoma przedsionkowy, schwannomatoza, schwannomina, supresor nowotworowy, tętnica błędnikowa, zespół Carneya - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodny nowotwór nerwu obwodowego – Etiologia i przyczyny
Łagodne nowotwory nerwu obwodowego, takie jak schwannoma (około 65% przypadków) i nerwiakowłókniak, rozwijają się z komórek osłonek nerwów obwodowych i wykazują zróżnicowaną etiologię, obejmującą mutacje genów supresorowych NF1 i NF2. Schwannoma zwykle lokalizuje się w pojedynczym pęczku nerwowym, natomiast nerwiakowłókniak obejmuje wiele pęczków i jest silnie związany z neurofibromatozą typu 1 (NF1). Występowanie tych guzów jest najczęściej sporadyczne (około 90%), jednak u pacjentów z zespołami genetycznymi (NF1, NF2, schwannomatosis) ryzyko ich rozwoju jest znacząco podwyższone. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza po radioterapii, oraz kontakt z toksynami (np. chlorek winylu, arsen) również zwiększają ryzyko. Wiek pacjentów najczęściej mieści się w przedziale 30-60 lat. Wskaźnik proliferacji komórkowej (Ki67) różni się istotnie między typami nowotworów, np. 1% w nerwiakowłókniaku vs. 30% w złośliwym nowotworze osłonek nerwów (MPNST).
atypowy nerwiakowłókniak, białko merlina, ekspozycja na promieniowanie, komórka Schwanna, komórka tłuszczowa, łagodny nowotwór nerwu obwodowego, nerw obwodowy, nerwiak osłonkowy, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, neurofibromina, objaw Hoffmanna-Tinela, osłonka mielinowa, perineurioma, radioterapia, rdzeń kręgowy, schwannoma, schwannomatosis, schwannomina, tłuszczak, torbiel galaretowata, transformacja złośliwa, zespół Carneya, złośliwy nowotwór osłonek nerwów obwodowych