hipoteza dwóch uderzeń Knudsona
Hipoteza dwóch uderzeń Knudsona to fundamentalna koncepcja w onkologii i genetyce nowotworów, zaproponowana przez Alfreda Knudsona w 1971 roku. Teoria ta wyjaśnia mechanizm powstawania nowotworów dziedzicznych, szczególnie siatkówczaka, poprzez sekwencyjne mutacje w genach supresorowych.
Zgodnie z tą hipotezą, do rozwoju nowotworu konieczne są dwa niezależne zdarzenia genetyczne („uderzenia”). W przypadku nowotworów dziedzicznych, pierwsza mutacja jest przekazywana w linii germinalnej, a druga pojawia się somatycznie. W nowotworach sporadycznych, obie mutacje muszą wystąpić somatycznie w tej samej komórce, co wyjaśnia dlaczego nowotory dziedziczne występują wcześniej i często obustronnie.
Hipoteza Knudsona przyczyniła się do odkrycia genów supresorowych nowotworów, takich jak RB1 (siatkówczak) czy TP53, i stanowi fundament współczesnego rozumienia wielostopniowego procesu kancerogenezy. Obecnie wiadomo, że w większości nowotworów wymagana jest akumulacja wielu mutacji w różnych genach, co rozszerza oryginalną koncepcję „dwóch uderzeń”.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Etiologia i przyczyny
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) jest chorobą genetyczną o autosomalnym dominującym wzorcu dziedziczenia, spowodowaną mutacjami w genie NF2 na chromosomie 22q12.2, kodującym białko merlinę o masie 69 kDa. Mutacje, głównie nonsensowne i przesunięcia ramki odczytu, prowadzą do utraty funkcji supresora nowotworowego, co skutkuje niekontrolowanym wzrostem komórek Schwanna i powstawaniem licznych łagodnych guzów w układzie nerwowym. W około 50% przypadków mutacja jest dziedziczona, a w pozostałych 50% pojawia się de novo, z czego 25-30% stanowi mozaicyzm genetyczny, charakteryzujący się łagodniejszym fenotypem i jednostronnym występowaniem guzów. Fenotyp kliniczny koreluje z typem mutacji: mutacje skracające białko wiążą się z cięższym przebiegiem (fenotyp Wisharta), natomiast mutacje zmiany sensu i splicingowe z łagodniejszym (fenotyp Gardnera).
białko merlina, chromosom 22q12.2, cytokina, delecja/insercja, domena aminoterminalna, dysregulacja immunologiczna, gen NF2, hipoteza dwóch uderzeń, hipoteza dwóch uderzeń Knudsona, immunosupresja, komórka Schwanna, korelacja genotyp-fenotyp, merlina, miejsce splicingowe, mozaicyzm genetyczny, mutacja de novo, mutacja nonsensowna, mutacja skracająca, mutacja zmiany sensu, neurofibromatoza typu 2, osłonka mielinowa, przesunięcie ramki odczytu, receptor kinazy tyrozynowej, schwannomina, szlak FAK/SRC, szlak Hippo, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT, szlak RAS/MAPK, szlak Wnt/β-katenina, terapia celowana - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodny nowotwór nerwu obwodowego – Patofizjologia i mechanizm
Łagodne nowotwory osłonek nerwów obwodowych (bPNST), takie jak schwannoma i neurofibroma, wywodzą się z komórek Schwanna i innych elementów obwodowego układu nerwowego. Schwannoma, najczęstszy typ u dorosłych, zwykle rozwija się z pojedynczego pęczka nerwowego i pozostaje w osłonce nerwu, natomiast neurofibroma zawiera dodatkowo aksony, fibroblasty i komórki zapalne. Genetycznie, mutacje w genie NF2 są powiązane ze schwannoma, a mutacje w genie NF1 z neurofibromami, szczególnie w kontekście zespołu neurofibromatozy typu 1 (NF1). Neurofibromina, kodowana przez NF1, reguluje aktywność Ras, a jej utrata prowadzi do nadaktywacji szlaków proliferacyjnych mTOR, MAPK i AKT, co sprzyja rozwojowi nowotworów. Transformacja złośliwa nerwiakowłókniaków (MPNST) wiąże się z kolejnymi mutacjami, m.in. w genie CDKN2A, oraz niestabilnością genomową obejmującą liczne delecje i amplifikacje chromosomowe.
białko S-100, FDG PET/CT, gen NF1, gen NF2, gen SMARCB1, hipoteza dwóch uderzeń, hipoteza dwóch uderzeń Knudsona, kinaza tyrozynowa KIT, komórka Schwanna, komórka tuczna, łagodny nowotwór nerwu obwodowego, nerwiakowłókniak, neurofibroma, neurofibromatoza, neurofibromina, nowotwór osłonek nerwów obwodowych, pęczek nerwowy, schwannoma, schwannomina, szlak Akt, szlak MAPK, szlak mTOR, złośliwy nowotwór osłonek nerwów obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Patofizjologia i mechanizm
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) jest autosomalnie dominującym zespołem wielonowotworowym wywołanym mutacjami w genie supresorowym NF2 na chromosomie 22q12.2, kodującym białko merlinę. Utrata funkcji merliny prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek Schwanna i rozwoju charakterystycznych guzów, takich jak obustronne nerwiaki osłonkowe nerwu przedsionkowego (90-95% przypadków), oponiaki (50%) oraz wyściółczaki. Patogeneza opiera się na modelu „dwóch uderzeń” Knudsona, gdzie dziedziczona mutacja germinalna jest uzupełniana somatyczną inaktywacją drugiego allelu, często poprzez utratę heterozygotyczności (LOH) chromosomu 22. Typ mutacji w genie NF2 (np. nonsensowne, splicingowe, zmiany sensu) koreluje z fenotypem klinicznym, a lokalizacja mutacji wpływa na przebieg choroby i liczbę guzów. Mozaikowatość somatyczna występuje u 20-30% pacjentów bez rodzinnej historii, a metylacja genu NF2 jest obserwowana w 20-40% sporadycznych schwannoma.
bewacyzumab, domena aminoterminalna, ewerolimus, hipoteza dwóch uderzeń Knudsona, immunosupresja, korelacja genotyp-fenotyp, LOH, merlina, metylacja genu, mozaicyzm, mutacja miejsca splicingowego, mutacja nonsensowna, mutacja zmiany sensu, nerwiak osłonkowy nerwu przedsionkowego, oponiak, przesunięcie ramki odczytu, receptorowa kinaza tyrozynowa, schwannoma, schwannomina, supresor nowotworowy, szlak FAK/SRC, szlak Hippo, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, szlak Wnt/β-katenina, terapia antyangiogenna, terapia immunomodulująca, tumorogeneza, utrata heterozygotyczności, wyściółczak