lipaza w surowicy
Lipaza w surowicy to enzym trzustkowy, który pełni kluczową rolę w diagnostyce chorób trzustki, szczególnie ostrego zapalenia trzustki (OZT). Wzrost aktywności lipazy w surowicy krwi następuje już w pierwszych godzinach od wystąpienia objawów OZT, osiągając szczyt po 24-48 godzinach i utrzymując się przez 7-14 dni.
Diagnostyczna wartość oznaczania lipazy polega na jej wyższej specyficzności narządowej w porównaniu z amylazą – lipaza jest głównie produkowana przez trzustkę, podczas gdy amylaza pochodzi z wielu źródeł. Podwyższone stężenie lipazy (>3-krotność górnej granicy normy) w połączeniu z odpowiednim obrazem klinicznym stanowi jedno z kryteriów rozpoznania OZT.
Poza ostrym zapaleniem trzustki, podwyższony poziom lipazy może występować również w przewlekłym zapaleniu trzustki, raku trzustki, niedrożności przewodu trzustkowego, chorobach dróg żółciowych, niewydolności nerek oraz przy stosowaniu niektórych leków. Oznaczanie lipazy jest szczególnie przydatne u pacjentów z opóźnioną diagnozą, gdy poziom amylazy mógł już wrócić do normy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole Sandoz
Voriconazole Sandoz wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na azole oraz u osób z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc, takimi jak wcześniejsza chemioterapia kardiotoksyczna, kardiomiopatia, hipokaliemia czy jednoczesne stosowanie leków wydłużających QTc. Terapia dożylna nie powinna przekraczać 6 miesięcy ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym ciężkich reakcji wątrobowych (zapalenie wątroby, cholestaza, niewydolność wątroby) oraz reakcji fototoksycznych i ryzyka raka kolczystokomórkowego skóry. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) jest konieczne co najmniej raz w tygodniu w pierwszym miesiącu, a następnie co miesiąc, a także kontrola elektrolitów (K+, Mg2+, Ca2+) przed i w trakcie leczenia. U dzieci powyżej 2 lat biodostępność doustna może być ograniczona, co wskazuje na konieczność podawania dożylnego w przypadku zaburzeń wchłaniania lub niskiej masy ciała.
aktywność amylazy, arytmia objawowa, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, enzym wątrobowy, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, fotostarzenie skóry, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia, lipaza w surowicy, monitorowanie oddychania, niedoczynność nadnerczy, niewyraźne widzenie, nowotwór układu krwiotwórczego, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi, piorunująca niewydolność wątroby, plama soczewicowata, pseudoporfiria, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, rogowacenie słoneczne, stężenie kreatyniny, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wchłaniania, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie okostnej, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Erwinase
Produkt leczniczy Crisantaspase Porton Biopharma, zawierający L-asparaginazę pochodzącą z Erwinia chrysanthemi, wymaga podawania wyłącznie przez specjalistów onkologii hematologicznej z uwagi na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, które mogą wystąpić zarówno po pierwszej, jak i kolejnych dawkach. Reakcje te pojawiają się zwykle w ciągu 24 godzin od podania, ale mogą wystąpić także z opóźnieniem. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak zapalenie trzustki (monitorowane poprzez aktywność amylazy i lipazy), hiperglikemia, zaburzenia krzepnięcia (w tym nieprawidłowe czasy protrombinowy i częściowej tromboplastyny, stężenia fibrynogenu i antytrombiny III), uszkodzenie wątroby (aminotransferazy, bilirubina) oraz neurotoksyczność (encefalopatia, zespół PRES), konieczne jest przerwanie leczenia i ścisłe monitorowanie pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji krzyżowych u pacjentów uprzednio leczonych asparaginazą z E. coli, u których odsetek reakcji alergicznych wynosi 3-34%.
aminotransferaza, amoniak we krwi, amylaza, antytrombina III, cukrzyca, czas częściowej tromboplastyny, czas krzepnięcia, czas protrombinowy, encefalopatia, epinefryna, fibrynogen, glikokortykosteroid dożylny, hiperamonemia, hiperglikemia, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, immunosupresja, koagulopatia, kryzantaspaza, kwasica ketonowa, L-asparaginaza, lipaza w surowicy, napad drgawkowy, neurotoksyczność, niedowidzenie połowicze jednoimienne, nietolerancja glukozy, niewydolność trzustki, niewydolność wątroby, niewydolność zewnątrzwydzielnicza, nowotwór złośliwy układu krwiotwórczego, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekłe zapalenie trzustki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reaktywność krzyżowa, stłuszczenie wątroby, torbiel rzekoma trzustki, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie trzustki, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bosutinib Stada
Terapia bosutynibem u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, manifestującej się wzrostem aktywności aminotransferaz (ALT, AspAT), szczególnie w pierwszych 3 miesiącach leczenia. Zaleca się wykonanie testów czynnościowych wątroby przed rozpoczęciem terapii oraz comiesięczne kontrole w trakcie pierwszego kwartału leczenia. W przypadku istotnego wzrostu enzymów wątrobowych lub towarzyszącego wzrostu bilirubiny, należy rozważyć czasowe wstrzymanie lub przerwanie terapii. Bosutynib może również indukować mielosupresję (niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), dlatego wskazane jest cotygodniowe badanie morfologii krwi przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc. Ponadto, lek może powodować zatrzymanie płynów (wysięk osierdziowy, opłucnowy, obrzęki), wzrost aktywności lipazy, a także predysponować do zakażeń oportunistycznych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi, chorobami serca oraz u osób z ryzykiem wydłużenia odstępu QTc, monitorując EKG i elektrolity (potas, magnez).
aminotransferazy, antagonista receptora angiotensyny, biegunka i wymioty, domperidon, filtracja kłębuszkowa, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek przeciwbiegunkowy, lipaza w surowicy, mielosupresja, morfologia krwi, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja zakażenia, toksyczna nekroliza naskórka, torsades de pointes, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie odstępu QTc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakażenia bakteryjne, zapalenie trzustki, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole hameln
Worykonazol wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności, wydłużenia odstępu QTc oraz reakcji fototoksycznych. Czas stosowania dożylnego nie powinien przekraczać 6 miesięcy, a długotrwała terapia powyżej 180 dni wymaga oceny stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka zaburzeń rytmu serca (np. wrodzone lub nabyte wydłużenie QTc, kardiomiopatia, hipokaliemia) oraz u osób z nadwrażliwością na azole. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) jest obligatoryjne – na początku terapii oraz co najmniej raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc, z przerwaniem leczenia w przypadku istotnego wzrostu enzymów. U pacjentów leczonych worykonazolem obserwowano także ciężkie reakcje skórne (ZSJ, TEN, DRESS) oraz ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry, zwłaszcza przy długotrwałej terapii i wystąpieniu fototoksyczności.
amylaza, azol, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, CYP2C9, CYP3A4, CYP450, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia, kortykosteroid, lipaza w surowicy, niedoczynność nadnerczy, odstęp QTc, ostre zapalenie trzustki, osutka polekowa z eozynofilią, piorunująca niewydolność wątroby, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, steroidogeneza, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, worykonazol, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tigecycline AptaPharma 50 mg
Profil bezpieczeństwa tygecykliny, oceniany w badaniach klinicznych III i IV fazy na 2393 pacjentach z powikłanymi zakażeniami skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz powikłanymi zakażeniami wewnątrzbrzusznymi (cIAI), wskazuje na dominujące działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności (21%) i wymioty (13%), które mają charakter przejściowy i łagodny lub umiarkowany. Ciężkie działania niepożądane związane z zakażeniami, w tym posocznica lub wstrząs septyczny, występowały częściej w grupie leczonej tygecykliną (7,1% i 2,2%) niż w grupie kontrolnej (5,3% i 1,1%), co koreluje z wyższą śmiertelnością (2,4% vs 1,7%). Obserwowano także częstsze zaburzenia czynności wątroby (wzrost AspAT, AlAT, hiperbilirubinemia) po zakończeniu terapii oraz ryzyko rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego i nadmiernego namnażania niewrażliwych mikroorganizmów. U dzieci częstość nudności i wymiotów była wyższa (odpowiednio 48,3% i 46,6%), a także odnotowano zwiększoną aktywność lipazy (6,9%).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk tetracyklinowy, azotemia, biegunka, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, działanie antyanaboliczne, guz rzekomy mózgu, hiperbilirubinemia, hiperfosfatemia, hipofibrynogenemia, hipoglikemia, hipoproteinemia, jadłowstręt, lipaza w surowicy, małopłytkowość, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nadwrażliwość na światło, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, ostre zapalenie trzustki, powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich, powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne, pozaszpitalne zapalenie płuc, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, tygecyklina, wstrząs septyczny, wymioty, zapalenie trzustki, zapalenie żył zakrzepowe, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka