ekspozycja na promieniowanie
Ekspozycja na promieniowanie odnosi się do sytuacji, w której organizm ludzki zostaje wystawiony na działanie promieniowania jonizującego lub niejonizującego. W medycynie najczęściej mamy do czynienia z promieniowaniem jonizującym występującym w diagnostyce obrazowej (RTG, tomografia komputerowa) oraz radioterapii.
Skutki zdrowotne ekspozycji na promieniowanie zależą od rodzaju promieniowania, dawki, czasu ekspozycji oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. Dawki stosowane w diagnostyce są ściśle kontrolowane i zazwyczaj nie powodują istotnych skutków ubocznych. Natomiast wysokie dawki mogą prowadzić do choroby popromiennej, uszkodzenia narządów wewnętrznych, zaburzeń hematologicznych czy zwiększonego ryzyka nowotworów.
W praktyce klinicznej obowiązuje zasada ALARA (As Low As Reasonably Achievable), która nakazuje stosowanie najniższych możliwych dawek promieniowania pozwalających osiągnąć cel diagnostyczny lub terapeutyczny. Personel medyczny pracujący z promieniowaniem podlega szczególnej ochronie i monitorowaniu dawek przy pomocy dozymetrów indywidualnych.
Szczególną uwagę zwraca się na ochronę przed promieniowaniem kobiet w ciąży, dzieci oraz pacjentów wymagających wielokrotnych badań obrazowych. W przypadku ekspozycji zawodowej istnieją ściśle określone limity dawek, których nie można przekroczyć w określonym czasie.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fluorocholina – Działania niepożądane
Fluorocholina (18F) jest radiofarmaceutykiem stosowanym w diagnostyce PET, podawanym w formie roztworu do wstrzykiwań o aktywności od 910 MBq/ml do 1 GBq/ml. Dotychczas nie zaobserwowano bezpośrednich działań niepożądanych związanych z samą substancją czynną. Główne ryzyko wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące, które przy maksymalnej zalecanej dawce 280 MBq (4 MBq/kg dla pacjenta 70 kg) skutkuje dawką skuteczną wynoszącą 5,6 mSv dla preparatów FCH i FLUOROCHOLINE (18F) SYNEKTIK oraz 5,1 mSv dla kobiet i 3,1 mSv dla mężczyzn w przypadku MonFCH. Ryzyko indukcji nowotworów oraz wad dziedzicznych jest bardzo niskie, jednak szczególnie należy zachować ostrożność u pacjentów poddawanych wielokrotnym badaniom oraz u osób w wieku rozrodczym.
choroba nowotworowa, dawka skuteczna, diagnostyka obrazowa PET, działanie niepożądane, ekspozycja na promieniowanie, fluorocholina, indukcja nowotworów, personel medyczny, podmiot odpowiedzialny, pozytonowa tomografia emisyjna, profil bezpieczeństwa, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, roztwór do wstrzykiwań, uszkodzenie materiału genetycznego, wada dziedziczna, zasada ALARA - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – TEKCIS 2-50 GBq (aktywność 99mTc)
Generator radionuklidu TEKCIS, zawierający molibden-99 (99Mo) o aktywności od 2 do 50 GBq, służy do uzyskiwania eluatów sodu nadtechnecjanu (99mTc) o okresie półtrwania 6,01 godziny i emisji promieniowania gamma o energii 140 keV. Eluat ten jest stosowany w diagnostyce obrazowej w medycynie nuklearnej, umożliwiając znakowanie radiofarmaceutyków oraz wykonywanie scyntygrafii tarczycy, gruczołów ślinowych, kanalików łzowych oraz lokalizację ektopowej błony śluzowej żołądka (np. uchyłka Meckela). Aktywność technetu uzyskiwana podczas elucji zależy od wydajności generatora, a roztwór ma pH 4,5-7,5 i zawiera 3,6 mg sodu/ml, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
ekspozycja na promieniowanie, ektopowa błona śluzowa, eluat, elucja, funkcja narządu, funkcja wydzielnicza, generator radionuklidu, kolumna chromatograficzna, medycyna nuklearna, molibden-99, nadtechnecjan sodu, niedrożność kanalików łzowych, okres półtrwania, promieniowanie gamma, radiofarmaceutyk, radionuklid, scyntygrafia gruczołów ślinowych, scyntygrafia kanalików łzowych, scyntygrafia tarczycy, technet-99m, terapia radiojodem, uchyłek Meckela, wychwyt technetu, zespół Sjögrena, znakowanie radiofarmaceutyków, znakowanie technetem - Leksykon leków
Skład i postać leku – PoltechColloid 0,17 mg
PoltechColloid to zestaw do sporządzania radiofarmaceutyku w postaci liofilizatu zawierającego 0,17 mg cyny(II) chlorku dwuwodnego na fiolkę, przeznaczony do znakowania roztworem nadtechnecjanu (⁹⁹ᵐTc) sodu. Produkt występuje jako biały proszek i zawiera substancje pomocnicze: fluorek sodu, powidon oraz azot, które stabilizują roztwór i wspomagają proces znakowania. Fiolki o pojemności 10 ml są zabezpieczone gumowym korkiem i aluminiowym kapslem, a zestaw dostępny jest w opakowaniach po 3 lub 6 fiolek. Preparat nie jest promieniotwórczy przed znakowaniem i wymaga połączenia z ⁹⁹ᵐTc do uzyskania właściwości radiofarmaceutycznych, co umożliwia jego zastosowanie w diagnostyce obrazowej.
bezpieczeństwo radiologiczne, chlorek cyny dwuwodny, czystość radiochemiczna, ekspozycja na promieniowanie, fluorek sodu, liofilizat, nadtechnecjan sodu, niezgodność farmaceutyczna, odpady promieniotwórcze, powidon, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, właściwości radiofarmaceutyczne, znakowanie radiofarmaceutyku, znakowanie radioizotopem - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – GalliaPharm 0,74 – 1,85 GBq
GalliaPharm to generator radionuklidu galu (⁶⁸Ga) o aktywności od 1,11 GBq do 3,70 GBq, zawierający german (⁶⁸Ge) jako nuklid macierzysty, który rozpada się do galu (⁶⁸Ga). Produkt ten nie jest podawany bezpośrednio pacjentom, lecz służy do znakowania innych preparatów radiofarmaceutycznych stosowanych w diagnostyce. Zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn po podaniu preparatów znakowanych ⁶⁸Ga zależy od właściwości konkretnego radiofarmaceutyku, dawki, indywidualnych cech pacjenta oraz potencjalnych interakcji lekowych. Gal (⁶⁸Ga) charakteryzuje się krótkim czasem połowicznego rozpadu wynoszącym 67,71 minuty oraz emituje promieniowanie beta plus o energii maksymalnej 1899,01 keV (87,94%) i 821,71 keV (1,20%), co przekłada się na stosunkowo krótkotrwałą ekspozycję organizmu na promieniowanie.
charakterystyka produktu leczniczego, czas połowicznego rozpadu, dokumentacja medyczna, ekspozycja na promieniowanie, eluat, gal, GalliaPharm, german, interakcja lekowa, medycyna nuklearna, nuklid macierzysty, nuklid pochodny, preparat radiofarmaceutyczny, promieniowanie beta plus, radiofarmaceutyk znakowany, radioznakowanie, roztwór galu chlorku, zdolność psychomotoryczna, zestaw do preparatu radiofarmaceutycznego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – FDG Pozyton 3000 MBq/ml na czas kalibracji
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa fludeoksyglukozy (¹⁸F) wskazują na niski profil toksyczności ostrej. W badaniach na modelach zwierzęcych (myszy, szczury) jednorazowe dożylne podanie dawki 0,0002 mg/kg masy ciała nie wywołało zgonów, co potwierdza ograniczoną toksyczność preparatu. Ze względu na charakter diagnostyczny i jednorazowe podanie radiofarmaceutyku, nie przeprowadzono badań toksyczności po podaniu wielokrotnym. Brak jest również danych dotyczących mutagenności, kancerogenności oraz wpływu na procesy reprodukcyjne i rozwój potomstwa, co wynika z ograniczonego zakresu badań przedklinicznych dla tego typu substancji.
anihilacja pozytonu, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, czas półtrwania, działanie rakotwórcze, efekt biologiczny, ekspozycja na promieniowanie, fludeoksyglukoza, foton gamma, izotop fluoru-18, izotop tlenu-18, podanie wielokrotne, potencjał mutagenny, preparat diagnostyczny, proces reprodukcyjny, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, radioznacznik, toksyczność ostra - Leksykon substancji czynnych
Fluoroetylo-L-tyrozyna – Właściwości farmakodynamiczne
Fluoroetylo-L-tyrozyna znakowana izotopem 18F (okres półtrwania 110 minut, emisja pozytonów o maksymalnej energii 634 keV) jest radiofarmaceutykiem diagnostycznym stosowanym w onkologii, klasyfikowanym w grupie V09IX10. Preparat IASOglio zawiera 2 GBq/ml fluoroetylo-L-tyrozyny (18F) w roztworze do wstrzykiwań o pH 4,5–8,5, z aktywnością kalibrowaną w zakresie 0,4–40 GBq na fiolkę. Emisja promieniowania pozytonowego umożliwia obrazowanie PET, gdzie fotony anihilacji o energii 511 keV są wykorzystywane do detekcji zmian nowotworowych. W stężeniach diagnostycznych substancja nie wykazuje aktywności farmakodynamicznej, co ogranicza jej działanie do funkcji obrazowania bez wpływu na fizjologię pacjenta.
aktywność promieniotwórcza, aktywność radiofarmaceutyczna, badanie diagnostyczne, diagnostyka onkologiczna, ekspozycja na promieniowanie, fluoroetylo-L-tyrozyna, izotop fluoru, okres półtrwania, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie anihilacji, promieniowanie fotonowe, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk diagnostyczny, roztwór do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ultra-Technekow FM generator radionuklidu (99Mo/99mTc) o aktywności macierzystego radionuklidu (99Mo): 2,15; 4,30; 6,45; 8,60; 10,75; 12,90; 17,20; 21,50; 25,80; 30,10; 34,40; 43,00 GBq
Przedawkowanie sodu nadtechnecjanu (⁹⁹ᵐTc) uzyskiwanego z generatora radionuklidu Ultra-Technekow FM stanowi istotne ryzyko zwiększonej ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące. Generator zawiera izotop macierzysty ⁹⁹Mo o aktywności od 2,15 do 43,00 GBq, co przekłada się na aktywność elucyjną ⁹⁹ᵐTc w zakresie 1,90–38,10 GBq. Technet (⁹⁹ᵐTc) emituje promieniowanie gamma o energii 140 keV i ma okres półtrwania 6,01 godziny. Przedawkowanie prowadzi do kumulacji radioizotopu w tarczycy, śliniankach oraz śluzówce przewodu pokarmowego, co może skutkować lokalnym uszkodzeniem tkanek. Dodatkowo, nadmierna ekspozycja układu moczowego, w tym nerek i pęcherza moczowego, zwiększa ryzyko radiacyjnego uszkodzenia tych narządów. Każdy 1 ml roztworu sodu nadtechnecjanu zawiera 3,5 mg sodu, co może mieć kliniczne znaczenie u pacjentów z ograniczeniami w podaży sodu przy podawaniu dużych objętości.
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak kości – Zapobieganie i profilaktyka
Rak pierwotny kości jest rzadkim, ale poważnym nowotworem złośliwym, którego etiologia pozostaje nie do końca poznana, co utrudnia opracowanie specyficznych metod profilaktyki. Kluczowe czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (m.in. zespół Li-Fraumeni, dziedziczny retinoblastoma, mnogie wyrośla kostne), wiek (najczęściej poniżej 20. oraz powyżej 65. roku życia), płeć (osteosarcoma częściej u mężczyzn, chondrosarcoma u kobiet), wcześniejszą ekspozycję na wysokie dawki promieniowania jonizującego, przewlekłe choroby kości (choroba Pageta, enchondromatoza) oraz historię chemioterapii alkilującej. Profilaktyka opiera się głównie na utrzymaniu zdrowego stylu życia, w tym unikaniu palenia tytoniu, ograniczeniu spożycia alkoholu, regularnej aktywności fizycznej oraz diecie bogatej w wapń i witaminę D, a także na ograniczeniu niepotrzebnej ekspozycji na promieniowanie i monitorowaniu pacjentów z grup wysokiego ryzyka poprzez regularne badania kontrolne.
bisfosfonian, chemioterapia, chondrosarcoma, choroba Pageta kości, chrzęstniakomięsak, czynnik ryzyka, denosumab, dziedziczny retinoblastoma, ekspozycja na promieniowanie, enchondromatoza, ibandronian, klodronian, kostniakomięsak, kwas zoledronowy, lek alkilujący, ligand RANK, nowotwór złośliwy, osteoporoza, osteosarcoma, pamidronian, pierwotny rak kości, przerzut do kości, radioterapia, rak kości, rak nerkowokomórkowy, szpiczak mnogi, terapia przeciwnowotworowa, wtórny rak kości, zespół Li-Fraumeni - Leksykon substancji czynnych
Tiadyd technetu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tiadyd technetu (99mTc) stosowany w preparacie Renoscint MAG3 wymaga ścisłego przestrzegania procedur bezpieczeństwa ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaktycznych, które wymagają natychmiastowego przerwania podawania i wdrożenia leczenia dożylnego. Placówka wykonująca badanie musi dysponować sprzętem ratunkowym, w tym rurką intubacyjną i respiratorem. Optymalizacja dawki radiofarmaceutyku jest kluczowa, aby minimalizować ekspozycję na promieniowanie jonizujące, szczególnie u dzieci, u których dawka efektywna na jednostkę aktywności (MBq) jest wyższa niż u dorosłych. Przed badaniem pacjent powinien być odpowiednio nawodniony, a po procedurze zaleca się częste oddawanie moczu w celu przyspieszenia eliminacji radiofarmaceutyku. Tiadyd technetu nie jest zalecany do oceny przepływu osocza u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, gdzie należy rozważyć alternatywne metody diagnostyczne.
betiatyd, dawka pochłonięta, dawka skuteczna promieniowania, diagnostyka nerkowa, ekspozycja na promieniowanie, pęcherzyk żółciowy, podanie podskórne, podaż sodu, promieniowanie jonizujące, przepływ osocza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rurka intubacyjna, scyntygrafia nerkowa, substancja radiofarmaceutyczna, tiadyd technetu, upośledzona funkcja nerek, zapalenie okołonaczyniowe, znakowanie technetem - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Epidemiologia
Rak piersi u mężczyzn (RPM) stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków raka piersi i nowotworów u mężczyzn, z roczną zapadalnością w krajach zachodnich na poziomie 0,4-1,0/100 000. Średni wiek diagnozy wynosi 67 lat, a zachorowalność rośnie o około 1% rocznie, co potwierdzają dane z SEER i austriackiego rejestru nowotworów (APC 1,44%, 95% CI: 0,77-2,11). Mężczyźni rasy czarnej w USA wykazują wyższe wskaźniki zapadalności (1,9/100 000) i śmiertelności (0,5/100 000) niż inne grupy etniczne. Mimo wzrostu zachorowalności, wskaźniki śmiertelności pozostają stabilne, a 5-letnia przeżywalność u mężczyzn wynosi około 84,7%, co jest niższe niż u kobiet (88,5%). Późna diagnoza (ponad 40% w III/IV stadium) i niska świadomość RPM wśród pacjentów i lekarzy wpływają na gorsze rokowanie. Czynniki ryzyka obejmują mutacje BRCA2 (dożywotnie ryzyko ~6%), zespół Klinefeltera (20-60-krotnie wyższe ryzyko), zaburzenia hormonalne, ekspozycję na promieniowanie oraz otyłość.
badanie genetyczne, dysfagia, ekspozycja na promieniowanie, ginekomastia, Global Burden of Disease, historia rodzinna, mutacja BRCA, nomogram predykcyjny, rak piersi u mężczyzn, receptor hormonalny, rejestr nowotworów, roczna zmiana procentowa, SEER, wnętrostwo, współczynnik zapadalności, zapalenie jąder, zespół Klinefeltera - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak tkanek miękkich – Zapobieganie i profilaktyka
Mięsak tkanek miękkich stanowi około 1% wszystkich nowotworów złośliwych i charakteryzuje się rzadkim występowaniem oraz ograniczoną identyfikacją czynników ryzyka, co utrudnia skuteczną profilaktykę. Główne czynniki środowiskowe zwiększające ryzyko to promieniowanie jonizujące (w tym medyczne, np. RTG, TK), ekspozycja na substancje chemiczne takie jak chlorek winylu, dwutlenek toru, dioksyny, PCB oraz niektóre herbicydy, a także nadmierne promieniowanie ultrafioletowe. Osoby z predyspozycjami genetycznymi (neurofibromatoza, zespół Li-Fraumeni, siatkówczak, historia rodzinna) wymagają szczególnej opieki, w tym konsultacji genetycznych i regularnych badań kontrolnych. Pomimo braku specyficznych badań przesiewowych, wczesne wykrycie zmian, zwłaszcza bezbolesnych guzów utrzymujących się powyżej 2-3 tygodni, jest kluczowe dla poprawy rokowania.
analiza wieloczynnikowa, badanie obrazowe, badanie palpacyjne, bezbolesny guz, chlorek winylu, czynnik etiologiczny, czynnik ryzyka, dwutlenek toru, ekspozycja na promieniowanie, mięsak tkanek miękkich, neurofibromatoza, nowotwór złośliwy, polichlorowane bifenyle, poradnictwo genetyczne, predyspozycja genetyczna, profilaktyka antybiotykowa, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, przerzut nowotworowy, resekcja mięsaka, siatkówczak, substancje chemiczne, test genetyczny, tomografia komputerowa, zakażenie rany, zespół Li-Fraumeni - Leksykon leków
Działania niepożądane – NanoSPECT 0,5 mg
Lek NanoSPECT (0,5 mg) zawiera nanokoloidalną albuminę ludzką, stosowaną po znakowaniu radioizotopem w diagnostyce obrazowej. Preparat niesie ryzyko reakcji immunologicznych, w tym alergicznych i nadwrażliwości, z bardzo rzadkimi przypadkami anafilaksji zagrażającej życiu. Do innych bardzo rzadkich działań niepożądanych należą reakcje miejscowe (zaczerwienienie, ból, obrzęk), wysypka, świąd, zawroty głowy oraz niedociśnienie tętnicze. Ze względu na obecność białek pochodzenia ludzkiego istnieje także teoretyczne ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych, mimo stosowania rygorystycznych procedur kontroli krwi dawców.
albumina ludzka, albumina surowicy ludzkiej, anafilaksja, białko pochodzenia ludzkiego, działanie niepożądane, ekspozycja na promieniowanie, izotop promieniotwórczy, niedociśnienie tętnicze, omdlenie, preparat radiofarmaceutyczny, proces nowotworowy, promieniowanie jonizujące, reakcja alergiczna, reakcja immunologiczna, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja ogólnoustrojowa, spadek ciśnienia, świąd, układ immunologiczny, wada wrodzona, wysypka skórna, zaczerwienienie skóry, zawrót głowy - Leksykon substancji czynnych
Kwas tauroselcholowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwas tauroselcholowy znakowany izotopem 75Se (radioaktywność 370 kBq, okres półtrwania ~118 dni) jest stosowany w diagnostyce zaburzeń wchłaniania kwasów żółciowych, szczególnie u pacjentów z przewlekłą biegunką. Test retencji po 1 tygodniu stanowi element diagnostyczny, jednak nie jest wystarczający do pełnej oceny i wymaga uzupełnienia o wywiad oraz badania laboratoryjne. Podczas aplikacji należy uwzględnić ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, co wymaga obecności leków ratunkowych oraz sprzętu do intubacji i wentylacji w miejscu badania. Konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, gdzie dawka promieniowania absorbowana przez wątrobę może być zwiększona.
ciężka choroba wątroby, ekspozycja na promieniowanie, izotop selenu-75, kwas tauroselcholowy, materiał radioaktywny, nadciśnienie tętnicze, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność serca, przewlekła biegunka, radiofarmaceutyk, reakcja anafilaktyczna, retencja kwasu tauroselcholowego, rurka intubacyjna, SeHCAT, wchłanianie kwasów żółciowych, złe wchłanianie kwasów żółciowych - Leksykon chorób i schorzeń
Cavernoma – Etiologia i przyczyny
Cavernoma, czyli naczyniaki jamiste, to malformacje naczyniowe złożone z rozszerzonych, cienkościennych naczyń włosowatych, występujące głównie w mózgu i rdzeniu kręgowym. Wyróżnia się formę sporadyczną (80% przypadków) oraz rodzinną (20%), dziedziczoną autosomalnie dominująco, z mutacjami w genach KRIT1 (CCM1, 7q21.2), CCM2 (7p13) i PDCD10 (CCM3, 3q26.1), które odpowiadają za 85-95% przypadków rodzinnych. Mutacje te prowadzą do osłabienia złączy śródbłonkowych, co skutkuje powstawaniem zmian naczyniowych. Szczególnie agresywny przebieg obserwuje się przy mutacji CCM3, gdzie krwawienia pojawiają się często już w dzieciństwie, a tempo powstawania nowych zmian wynosi 2-3 rocznie, w porównaniu do jednej zmiany co dwa lata przy mutacjach CCM1 i CCM2. Etiologia opiera się na hipotezie „dwóch uderzeń” – mutacji zarodkowej i somatycznej, co prowadzi do całkowitej utraty funkcji genu w komórkach śródbłonka. Sporadyczne cavernoma wykazują somatyczne mutacje tych samych genów, co sugeruje podobne mechanizmy molekularne obu form. Czynniki ryzyka obejmują także ekspozycję na promieniowanie jonizujące (radioterapia mózgu/rdzenia), rozwojowe anomalie żylne (DVA), urazy głowy, zmiany hormonalne oraz starzenie się.
angiogeneza, cholecystektomia, ciśnienie żylne, dziedziczenie autosomalne dominujące, ekspozycja na promieniowanie, gen CCM1, gen CCM2, gen CCM3, hipoteza dwóch uderzeń, naczyniak jamisty, promieniowanie jonizujące, przepuszczalność śródbłonka, radioterapia mózgu, rak wątrobowokomórkowy, rdzeń kręgowy, rozwojowa anomalia żylna, stan nadkrzepliwości, stan zapalny, uraz głowy, zapalenie trzustki, złącze międzykomórkowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas tauroselcholowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas tauroselcholowy znakowany izotopem 75Se, stosowany w preparacie SeHCAT w dawce 370 kBq na kapsułkę, wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa w zastosowaniach diagnostycznych. Badania przedkliniczne, przeprowadzone głównie na szczurach, wykazały margines bezpieczeństwa przekraczający 10 000-krotnie maksymalną dawkę doustną stosowaną u ludzi, co wskazuje na bardzo niskie ryzyko toksyczności ostrej. Preparat zawiera mniej niż 0,1 mg substancji czynnej na kapsułkę, a jednorazowy charakter podania dodatkowo ogranicza potencjalne ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie gamma emitowane przez 75Se (okres półtrwania około 118 dni, energie promieniowania 0,136 MeV i 0,265 MeV).
badanie przedkliniczne, dawka diagnostyczna, działanie niepożądane, ekspozycja na promieniowanie, izotop selenu-75, kwas tauroselcholowy, margines bezpieczeństwa, mutacja genetyczna, mutagenność, okres półtrwania, potencjał onkogenny, promieniowanie gamma, radioaktywność, rakotwórczość, substancja czynna, toksyczność jednorazowej dawki, toksyczność ostra, toksyczność wielokrotnego podania - Leksykon substancji czynnych
Gal – Dawkowanie i sposób podawania
Generator radionuklidu GalliaPharm umożliwia elucję jałowego roztworu galu (⁶⁸Ga) chlorku, który służy wyłącznie do radioznakowania in vitro zestawów do przygotowywania preparatów radiofarmaceutycznych zgodnie z Farmakopeą Europejską 2464. Roztwór ten nie jest przeznaczony do bezpośredniego podawania pacjentom. Generator zawiera nuklid macierzysty german (⁶⁸Ge) o czasie połowicznego rozpadu 270,95 dni, który emituje gal (⁶⁸Ga) o czasie połowicznego rozpadu 67,71 minuty. Dostępne moce generatora wynoszą od 1,11 GBq do 3,70 GBq, a standardowa objętość eluatu to 5 ml. Maksymalna aktywność galu (⁶⁸Ga) w eluacie z generatora o mocy 3,70 GBq wynosi 3,70 GBq, przy zanieczyszczeniu germanu (⁶⁸Ge) na poziomie 37 kBq (0,001%). Elucja pozwala na uzyskanie ponad 60% aktywności dostępnego galu w warunkach równowagi promieniotwórczej, a ilość eluatu i aktywność radiofarmaceutyku zależą od konkretnego zestawu i zastosowania klinicznego.
aktywność diagnostyczna, czas połowicznego rozpadu, ekspozycja na promieniowanie, eluat, elucja, gal chlorek, generator radionuklidu, german nuklid macierzysty, medycyna nuklearna, radiofarmaceutyk znakowany galem, radioznakowanie, radioznakowanie in vitro, równowaga promieniotwórcza, roztwór jałowy, zanieczyszczenie eluatu, zestaw do preparatu radiofarmaceutycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Etiologia i przyczyny
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki nowotwór piersi, stanowiący 1-4% wszystkich przypadków raka piersi, najczęściej diagnozowany u pacjentów powyżej 50. roku życia (średni wiek 57 lat). Etiologia pozostaje nie do końca poznana, z dwoma głównymi teoriami: epidermotropiczna, zakładająca migrację komórek z podstawowego raka przewodowego in situ (DCIS) do brodawki, oraz teoria transformacji wewnątrznaskórkowej, sugerująca niezależną złośliwą transformację komórek keratynocytów lub gruczołów apokrynowych. W 80-90% przypadków choroba Pageta współistnieje z DCIS lub inwazyjnym rakiem przewodowym, a u około połowy pacjentów obecny jest palpacyjny guz za brodawką. Czynniki ryzyka są zbieżne z innymi typami raka piersi i obejmują m.in. wiek >50 lat, mutacje BRCA1/BRCA2, ekspozycję na promieniowanie oraz historię rodzinną raka piersi lub jajnika.
atypowy rozrost, BRCA1, brodawka sutkowa, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, DNA mitochondrialne, ekspozycja na promieniowanie, inwazyjny rak przewodowy, karcynogen, komórka Pageta, mammografia, mutacja genu, nowotwór piersi, otoczka brodawki sutkowej, przerzut do węzłów chłonnych, rak jajnika, rak piersi, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, teoria epidermotropiczna, terapia hormonalna zastępcza, tkanka piersi, transformacja wewnątrznaskórkowa, utrata heterozygotyczności, węzeł chłonny, wyprysk, złośliwa transformacja - Leksykon leków
Działania niepożądane – FLT(18F) Synektik 1000 MBq/ml na dzień i godzinę kalibracji
Fluorodeoksytymidyna (¹⁸F), stosowana w produkcie FLT (¹⁸F) Synektik, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w diagnostyce obrazowej. Do chwili obecnej nie odnotowano działań niepożądanych bezpośrednio związanych z podaniem substancji czynnej. Głównym czynnikiem ryzyka pozostaje ekspozycja na promieniowanie jonizujące, która przy maksymalnej zalecanej dawce 600 MBq odpowiada dawce równoważnej 9 mSv. Poziom ten jest relatywnie niski, co minimalizuje ryzyko indukcji nowotworów oraz rozwoju wad wrodzonych u płodu, choć te powikłania są teoretycznie możliwe przy długotrwałej lub prenatalnej ekspozycji.
chlorek sodu, dawka równoważna, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, diagnostyka obrazowa, ekspozycja na promieniowanie, etanol, fluorodeoksytymidyna, nowotwór, nowotwór indukowany promieniowaniem, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, substancja radiofarmaceutyczna, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, wada wrodzona, wyrób medyczny, zalecana dawka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fluorocholine (18F) Synektik 1 GBq/mL
Fluorocholine (18F) Synektik to radiofarmaceutyk w postaci roztworu do wstrzykiwań, zawierający fluorometylo-(18F)-dimetylo-2-hydroksyetyloamoniowego chlorek w stężeniu 1 GBq/mL, z całkowitą aktywnością w fiolce od 0,5 do 15,0 GBq. Radionuklid 18F charakteryzuje się okresem półtrwania 110 minut, emituje promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 634 keV oraz promieniowanie gamma o energii 511 keV. Preparat powinien być stosowany wyłącznie u pacjentów bez nadwrażliwości na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym na sód (3,5 mg/mL), oraz jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko narażenia płodu na promieniowanie jonizujące. Roztwór musi być przejrzysty i bezbarwny, a zmiana jego wyglądu stanowi przeciwwskazanie do podania.
Stosowanie Fluorocholine (18F) Synektik wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby, gdyż radiofarmaceutyk jest metabolizowany i wydalany przez te narządy, co może wpływać na farmakokinetykę i bezpieczeństwo terapii. Dodatkowo, ze względu na zawartość sodu, preparat należy stosować z rozwagą u osób z chorobami wymagającymi ograniczenia podaży sodu, takimi jak niewydolność serca czy nadciśnienie tętnicze. U dzieci i młodzieży podanie radiofarmaceutyku jest wskazane tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie. Przed zastosowaniem konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu oraz ocena stosunku korzyści do ryzyka, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjenta.
anihilacja, choroby nerek i wątroby, ekspozycja na promieniowanie, emisja promieniowania, fluorocholina, fluorometylo-dimetylo-hydroksyetyloamoniowy chlorek, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność serca, okres półtrwania, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, zawartość sodu - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Diagnostyka i diagnoza
Rak płuca stanowi drugą najczęstszą postać nowotworu u obu płci w USA i pozostaje główną przyczyną zgonów onkologicznych globalnie. Wczesne wykrycie, szczególnie za pomocą corocznych badań przesiewowych niskodawkową tomografią komputerową (LDCT), jest kluczowe dla poprawy rokowania, zwiększając 5-letnie przeżycie do ponad 75% w stadium IA. Aktualne wytyczne USPSTF rekomendują LDCT u osób w wieku 50-80 lat z historią palenia ≥20 paczkolat, które obecnie palą lub rzuciły palenie w ciągu ostatnich 15 lat. Badanie LDCT trwa około 10-15 minut i pozwala na wykrycie zmian nowotworowych we wczesnym stadium, zmniejszając śmiertelność o 20-25% w porównaniu do standardowego RTG klatki piersiowej. Przerwanie badań zaleca się po 81. roku życia, 15 latach abstynencji od palenia lub w przypadku poważnych schorzeń ograniczających przeżycie lub możliwość leczenia chirurgicznego.
badania przesiewowe raka płuca, biopsja, biopsja igłowa, biopsja płynna, bronchoskopia, cytologia plwociny, DNA nowotworowe, duszność, ekspozycja na promieniowanie, historia palenia, krwioplucie, nadrozpoznawalność, niskodawkowa tomografia komputerowa, nowotwór, onkolog, paczkolata, palenie papierosów, patolog, pozytonowa tomografia emisyjna, pulmonolog, radiolog, rak płuca, rezonans magnetyczny, system TNM, test molekularny, torakocenteza, torakochirurg, torakoskopia, uporczywy kaszel, wynik fałszywie dodatni - Leksykon leków
Skład i postać leku – Jodek sodu Na 131I, roztwór do wstrzykiwań 37-740 Mbq/ml
Jodek sodu Na131I to radiofarmaceutyk w postaci roztworu do iniekcji, zawierający izotop jodu-131 o aktywności od 37 MBq do 740 MBq/ml. Izotop ten charakteryzuje się okresem półtrwania 8,02 dnia oraz emituje promieniowanie gamma o energiach 365 keV (81,7%), 637 keV (7,2%) i 284 keV (6,1%) oraz promieniowanie beta o maksymalnej energii 606 keV. Produkt jest stabilizowany przez substancje pomocnicze takie jak węglan sodu, wodorowęglan sodu, tiosiarczan sodu, chlorek sodu i wodę do wstrzykiwań, zapewniające odpowiednie pH i izotoniczność roztworu. Preparat jest przechowywany w fiolkach szklanych typu I o pojemności 10 ml, zabezpieczonych w ołowianych pojemnikach ochronnych, w temperaturze poniżej 25°C, z okresem ważności 28 dni od daty produkcji.
bezpieczeństwo radiologiczne, ekspozycja na promieniowanie, jodek sodu, ksenon-131, niezgodność farmaceutyczna, odpady promieniotwórcze, okres półtrwania, pojemnik osłonowy, promieniotwórczy izotop jodu, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, rozszczepienie uranu, roztwór do wstrzykiwań, tiosiarczan sodu, tlenek telluru - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – NanoSPECT
Stosowanie nanocoloidalnej albuminy ludzkiej znakowanej technetem-99m (NanoSPECT) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaktycznych, które mogą zagrażać życiu. W przypadku ich wystąpienia konieczne jest natychmiastowe przerwanie podawania i wdrożenie leczenia dożylnego. Miejsce podania musi być wyposażone w sprzęt reanimacyjny, w tym rurkę dotchawiczą i respirator. Aktywność radioizotopu powinna być minimalna, ale wystarczająca do uzyskania diagnostycznych informacji, z uwzględnieniem szczególnej ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, dzieci i młodzieży oraz osób z całkowitą niedrożnością limfatyczną, u których limfoscyntygrafia jest przeciwwskazana. Pacjent powinien być nawodniony i poinformowany o konieczności częstego oddawania moczu w pierwszych godzinach po badaniu, a także o unikaniu bliskiego kontaktu z niemowlętami i kobietami w ciąży przez 24 godziny po podaniu preparatu.
albumina, całkowita niedrożność limfatyczna, czynnik zakaźny, dieta niskosodowa, ekspozycja na promieniowanie, Farmakopea Europejska, limfoscyntygrafia, osocze, promieniowanie jonizujące, radioizotop, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, skażenie radioaktywne, tkanka łączna, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Sodu pirofosforan – Przedawkowanie
Sodu pirofosforan dziesięciowodny, będący główną substancją czynną preparatu PoltechRBC (13,40 mg na fiolkę), jest stosowany jako składnik radiofarmaceutyku w diagnostyce obrazowej po znakowaniu technetem-99m. W przypadku przedawkowania tej substancji, możliwości interwencji terapeutycznej są bardzo ograniczone ze względu na zależność eliminacji radiofarmaceutyku od prawidłowego przebiegu hemolizy erytrocytów. Naturalne mechanizmy fizjologiczne odpowiadają za tempo usuwania nadmiaru substancji, co wyklucza skuteczne farmakologiczne przyspieszenie eliminacji. Przedawkowanie prowadzi do nadmiernej ekspozycji na promieniowanie, co stanowi główne zagrożenie kliniczne.
- Leksykon substancji czynnych
Sodu pirofosforan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sodu pirofosforan dziesięciowodny, będący składnikiem radiofarmaceutyku PoltechRBC, wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa i optymalizacji dawki w praktyce klinicznej. Aktywność podawanego preparatu powinna być możliwie najniższa, aby zminimalizować ekspozycję na promieniowanie jonizujące, jednocześnie zapewniając wartość diagnostyczną badania. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży oraz u pacjentów pediatrycznych, ze względu na zwiększoną wrażliwość tkanek na promieniowanie. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest dostosowanie dawki z uwzględnieniem zmienionej farmakokinetyki i potencjalnego wzrostu narażenia na promieniowanie. Procedura znakowania erytrocytów technetem-99m (99mTc) powinna być wykonana przed podaniem jodowych środków kontrastowych, aby nie obniżyć efektywności znakowania i jakości obrazowania.
aktywność radiofarmaceutyku, badanie scyntygraficzne, ekspozycja na promieniowanie, farmakokinetyka radiofarmaceutyku, indywidualizacja dawkowania, jodowy środek kontrastowy, metoda in vivo, niewydolność nerek, optymalizacja dawki, pęcherz moczowy, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, sodu pirofosforan dziesięciowodny, technet-99m, znakowanie erytrocytów - Leksykon substancji czynnych
Fluoroetylo-L-tyrozyna – Działania niepożądane
Fluoroetylo-L-tyrozyna (18F) stosowana w produkcie leczniczym IASOglio w stężeniu 2 GBq/ml jest radiofarmaceutykiem wykorzystywanym w diagnostyce PET. Podstawowym ryzykiem związanym z jej użyciem jest ekspozycja na promieniowanie jonizujące, co może potencjalnie prowadzić do indukcji nowotworów złośliwych oraz wad wrodzonych. Przy maksymalnej zalecanej dawce 250 MBq dla osoby dorosłej o masie 70 kg, dawka skuteczna wynosi 4 mSv, co wiąże się z niskim ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Substancja ulega rozpadowi z okresem półtrwania 110 minut, emitując promieniowanie pozytonowe o energii maksymalnej 634 keV oraz fotonowe promieniowanie anihilacji o energii 511 keV, co wymaga stosowania rygorystycznych zasad ochrony radiologicznej.
dawka skuteczna, dawkowanie standardowe, diagnostyka PET, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja na promieniowanie, fluoroetylo-L-tyrozyna, IASOglio, monitorowanie niepożądanych działań, narażenie na promieniowanie, nowotwór złośliwy, ochrona radiologiczna, okres półtrwania, promieniowanie anihilacji, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, rozpad do tlenu, substancja pomocnicza, wada wrodzona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – V-Ga68
Prekursor radiofarmaceutyczny V-Ga68 o aktywności 500 MBq/mL zawiera radioizotop gal-68, charakteryzujący się okresem półtrwania około 68 minut oraz emisją pozytonów (89%) i promieniowania gamma (głównie 511 keV). Ze względu na promieniowanie jonizujące, stosowanie V-Ga68 wymaga indywidualnej oceny bilansu korzyści i ryzyka, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami nerkowymi, gdzie wydłużony czas eliminacji może zwiększać dawkę pochłoniętą przez tkanki. U dzieci i młodzieży dawka efektywna na 1 MBq jest wyższa niż u dorosłych, co wymaga szczególnej ostrożności i wnikliwej analizy wskazań do badania. Kluczowe jest podanie minimalnej aktywności znacznika zapewniającej diagnostyczną wartość badania.
ekspozycja na promieniowanie, eliminacja radioizotopu, emisja pozytonów, izotop galu-68, nawodnienie, niewydolność nerek, ochrona radiologiczna, okres półtrwania, penetracja tkankowa, populacja pediatryczna, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, upośledzenie funkcji nerek, wychwyt elektronów, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie nerkowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – PoltechColloid
Preparat PoltechColloid (0,17 mg cyny(II) chlorku dwuwodnego w zestawie do sporządzania radiofarmaceutyku) wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa związanych z ekspozycją na promieniowanie jonizujące. Aktywność radiofarmaceutyku powinna być indywidualnie dostosowana do pacjenta i utrzymana na najniższym możliwym poziomie, który zapewni uzyskanie diagnostycznej informacji. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży oraz u dzieci i młodzieży, ze względu na zwiększoną wrażliwość tkanek na promieniowanie. Wskazane jest zapoznanie się z odpowiednimi punktami Charakterystyki Produktu Leczniczego (4.2 i 4.6) przed zastosowaniem u tych grup pacjentów.
- Leksykon substancji czynnych
Sodu pirofosforan – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sodu pirofosforan dziesięciowodny, w dawce 13,40 mg na fiolkę, jest składnikiem aktywnym radiofarmaceutyku PoltechRBC stosowanego do znakowania erytrocytów w badaniach diagnostycznych. Przed podaniem preparatu kobietom w wieku rozrodczym konieczne jest wykluczenie ciąży, zwłaszcza przy braku miesiączki lub nieregularnych cyklach, aby uniknąć narażenia płodu na promieniowanie jonizujące. Dawka pochłonięta przez macicę po podaniu 800 MBq 99mTc wynosi 4,6 mGy, co przekracza bezpieczny próg 0,5 mGy i stanowi istotne ryzyko dla rozwijającego się płodu. W związku z tym stosowanie PoltechRBC u kobiet ciężarnych jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacjach bezwzględnej konieczności medycznej, po dokładnej analizie bilansu korzyści i ryzyka.
badanie radioizotopowe, dawka pochłonięta, dawka promieniowania, ekspozycja na promieniowanie, kobieta w wieku rozrodczym, liofilizat, metoda in vivo/in vitro, promieniowanie jonizujące, radioaktywność, radiofarmaceutyk PoltechRBC, sodu pirofosforan, sodu pirofosforan dziesięciowodny, technet-99m, znakowanie erytrocytów, znakowanie erytrocytów in vivo - Leksykon leków
Działania niepożądane – SeHCAT 370 kBq
SeHCAT (kwas tauroselcholowy znakowany selenem-75, radioaktywność 370 kBq) jest radiofarmaceutykiem stosowanym w diagnostyce, charakteryzującym się określonym profilem działań niepożądanych wynikających z ekspozycji na promieniowanie jonizujące. Przy maksymalnej zalecanej dawce aktywności dawka skuteczna wynosi 0,26 mSv, co znacząco ogranicza ryzyko indukcji nowotworów oraz wad wrodzonych, choć te powikłania mogą wystąpić bardzo rzadko. Istotnym aspektem jest także możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości immunologicznej na składniki preparatu, której częstość nie jest precyzyjnie określona. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne.
dawka aktywności, dawka skuteczna, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja na promieniowanie, indukcja nowotworu, izotop selenu, kwas tauroselcholowy, nowotwory, preparat diagnostyczny, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, reakcja nadwrażliwości, SeHCAT, stosunek korzyści do ryzyka, wady wrodzone, zaburzenia układu immunologicznego - Leksykon substancji czynnych
Itr – Działania niepożądane
Itr (90Y) jest izotopem promieniotwórczym o okresie półtrwania 2,67 dnia (64,1 godzin), emitującym promieniowanie beta o maksymalnej energii 2,28 MeV, które rozpada się do stabilnego cyrkonu (90Zr). Produkty lecznicze znakowane itrem (90Y), takie jak ItraPol, mogą wywoływać różnorodne działania niepożądane, których profil jest ściśle związany z konkretnym preparatem oraz dawką promieniowania. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące niesie ze sobą ryzyko zdrowotne, w tym zwiększone ryzyko rozwoju wtórnych nowotworów oraz wad dziedzicznych, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed zastosowaniem terapii. Kluczowe jest minimalizowanie dawki promieniowania przy jednoczesnym zachowaniu skuteczności terapeutycznej.
bezpieczeństwo farmakoterapii, choroba nowotworowa, cyrkon 90Zr, dawka pochłonięta, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, ekspozycja na promieniowanie, itr 90Y, izotop promieniotwórczy, monitorowanie bezpieczeństwa, mutacja, narażenie gonad, okres półtrwania, prekursor radiofarmaceutyku, promieniowanie beta, promieniowanie jonizujące, wada dziedziczna, wtórny nowotwór - Leksykon leków
Działania niepożądane – V-PET 1 GBq/ml na dzień i godzinę odniesienia
Produkt leczniczy V-PET zawierający fludeoksyglukozę (¹⁸F) w stężeniu 1 GBq/ml wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, bez zgłaszanych działań niepożądanych bezpośrednio związanych z podaniem substancji czynnej. Maksymalna zalecana aktywność wynosi 400 MBq, co odpowiada dawce skutecznej około 7,6 mSv. Fluor (¹⁸F) charakteryzuje się okresem półtrwania 110 minut i emituje promieniowanie pozytonowe o energii maksymalnej 0,960 MeV, a następnie promieniowanie gamma o energii 0,511 MeV, co jest istotne z punktu widzenia ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące podczas diagnostyki PET.
anihilacja, dawka aktywności, dawka skuteczna, działanie niepożądane, ekspozycja na promieniowanie, indukcja nowotworów, milisiwert, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, okres półtrwania, produkt leczniczy, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, substancja czynna, V-PET, wada dziedziczna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – 99mTc – Tektrotyd 16 mcg HYNIC-[De-Phe^1, Tyr^3-Oktreotyd] TFA
Preparat radiofarmaceutyczny ⁹⁹ᵐTc-Tektrotyd, zawierający 16 µg HYNIC-[D-Phe¹, Tyr³-Oktreotyd]·TFA, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Stosowanie u kobiet ciężarnych jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych płodu wynikających z ekspozycji na promieniowanie jonizujące. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest potwierdzenie braku ciąży przed badaniem, optymalnie wykonując je około 10 dni po menstruacji, kiedy ryzyko ciąży jest minimalne. W razie opóźnienia miesiączki należy założyć ciążę do czasu wykluczenia jej testem ciążowym, a wątpliwości powinny skłonić do rozważenia alternatywnych metod diagnostycznych bez użycia radiofarmaceutyków.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – FCH 1 GBq/1ml na dzień i godzinę odniesienia
Przedawkowanie fluorocholiny (18F) w kontekście farmakologicznym jest mało prawdopodobne ze względu na stosowane dawki diagnostyczne w badaniach PET, gdzie aktywność roztworu wynosi 1 GBq/ml, a całkowita aktywność fiolki mieści się w zakresie 0,5–10 GBq. Głównym zagrożeniem jest nadmierna ekspozycja na promieniowanie jonizujące, wynikająca z właściwości radionuklidu fluoru (18F) o okresie półtrwania 109,8 minut i emisji promieniowania pozytonowego o energii maksymalnej 0,633 MeV, które prowadzi do powstania promieniowania gamma o energii 0,511 MeV. W przypadku nadmiernej dawki promieniowania zaleca się działania minimalizujące skutki ekspozycji, takie jak wymuszona diureza i częste oddawanie moczu, które przyspieszają eliminację radioizotopu, oraz oszacowanie dawki skutecznej w celu oceny ryzyka powikłań radiacyjnych.
anihilacja, badanie PET, dawka pochłonięta, dawka skuteczna, efekt deterministyczny, efekt stochastyczny, ekspozycja na promieniowanie, fluorocholina F-18, obciążenie radiacyjne, okres półtrwania, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, wymuszona diureza - Leksykon substancji czynnych
Stront – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Stront-90 (90Sr) jest izotopem promieniotwórczym wykorzystywanym jako prekursor itru-90 (90Y) w medycynie nuklearnej, szczególnie w radiofarmaceutyku ItraPol, który zawiera itr (90Y) w postaci chlorku itru w roztworze rozcieńczonego kwasu solnego. Izotop 90Y charakteryzuje się określonymi parametrami fizykochemicznymi: okres półtrwania wynosi 2,67 dnia (64,1 godziny), a emisja promieniowania beta ma maksymalną energię 2,28 MeV. W praktyce klinicznej aktywność 90Y w preparacie ItraPol mieści się w zakresie 0,925–37 GBq (46–1840 ng itru) w objętości 0,010–2 ml. Brak jest jednak szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących toksyczności ogólnej, wpływu na zdolności rozrodcze, mutagenności oraz rakotwórczości chlorku itru (90Y), co wymaga ostrożności w ocenie bezpieczeństwa stosowania tego radiofarmaceutyku.
charakterystyka produktu leczniczego, chlorek itru, cyrkon-90, ekspozycja na promieniowanie, izotop strontu-90, kwas solny, medycyna nuklearna, okres półtrwania, prekursor itru-90, prekursor radiofarmaceutyku, produkty lecznicze znakowane itrem, profil bezpieczeństwa, promieniowanie beta, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk ItraPol, toksyczność chemiczna, właściwość rakotwórcza, właściwości mutagenne, właściwości toksykologiczne, zdolność rozrodcza - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Zapobieganie i profilaktyka
Chondrosarcoma to rzadki, złośliwy nowotwór tkanki chrzęstnej, dla którego nie opracowano skutecznych metod pierwotnej profilaktyki z powodu nieznanej etiologii i braku modyfikowalnych czynników ryzyka. Kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie i monitorowanie łagodnych zmian kostnych, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami genetycznymi (np. dziedziczne mnogie wyrośla chrzęstno-kostne, choroba Olliera) lub po wcześniejszej radioterapii. Regularne badania kontrolne oraz konsultacje genetyczne u osób z rodzinnym występowaniem chondrosarcoma są rekomendowane w celu oceny ryzyka i wdrożenia odpowiedniego nadzoru. Pomimo braku specyficznych testów przesiewowych, monitorowanie pacjentów z czynnikami ryzyka przez interdyscyplinarny zespół specjalistów może przyczynić się do wczesnego rozpoznania i poprawy rokowania.
badania genetyczne, badania kontrolne, badania obrazowe, całkowite przeżycie, chondrosarcoma, choroba Olliera, choroba przerzutowa, czynniki ryzyka, ekspozycja na promieniowanie, enchondromatoza, konsultacja genetyczna, leczenie chirurgiczne, łyżeczkowanie, margines chirurgiczny, nawrót miejscowy, poradnictwo genetyczne, predyspozycje genetyczne, profilaktyka pierwotna, przerzuty nowotworowe, przeżycie wolne od nawrotu, radioterapia, schorzenia dziedziczne, stopień złośliwości guza, tkanka chrzęstna, wyrośla chrzęstno-kostne, zmiany kostne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – PoltechMIBI
Produkt leczniczy PoltechMIBI (1 mg) zawiera radiofarmaceutyk [tetra(2-metoksy-2-metylopropylo-1-izonitrylo)]-tetrafluoroboran miedzi (I) i jest stosowany w diagnostyce obrazowej z wykorzystaniem promieniowania jonizującego. Aktywność radiofarmaceutyku powinna być minimalna, aby ograniczyć ekspozycję pacjenta, przy jednoczesnym zachowaniu jakości diagnostycznej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby ze względu na ryzyko zwiększonej ekspozycji na promieniowanie. Przed badaniem pacjent powinien być odpowiednio nawodniony, a po podaniu preparatu zaleca się częste oddawanie moczu w celu przyspieszenia eliminacji radiofarmaceutyku. W przypadku scyntygrafii mięśnia sercowego z obciążeniem wysiłkowym konieczna jest ocena stanu układu sercowo-naczyniowego oraz uwzględnienie przeciwwskazań do wysiłku fizycznego i farmakologicznego. Podanie radiofarmaceutyku musi być dożylne i wykonane przez wykwalifikowany personel, aby uniknąć uszkodzenia tkanek.
ekspozycja na promieniowanie, niewydolność oddechowa, obciążenie farmakologiczne, ochrona radiologiczna, podanie pozanaczyniowe, próba wysiłkowa, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, rak sutka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rurka intubacyjna, scyntygrafia mięśnia sercowego, tetrafluoroboran miedzi, układ sercowo-naczyniowy, worek samorozprężalny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Epidemiologia
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych w USA i na świecie, z około 228 820 nowymi przypadkami i 135 720 zgonami w 2020 roku w USA. Mimo spadku zachorowalności i śmiertelności w krajach uprzemysłowionych, globalna liczba przypadków rośnie, szczególnie w Europie Środkowej, Wschodniej i Azji. Palenie tytoniu jest dominującym czynnikiem ryzyka, odpowiadającym za około 90% przypadków, z 20-krotnie wyższym ryzykiem u palaczy. USPSTF zaleca coroczne badania przesiewowe niskodawkową tomografią komputerową (LDCT) u osób w wieku 50-80 lat z historią palenia co najmniej 20 paczkolat, które obecnie palą lub rzuciły palenie w ciągu ostatnich 15 lat. Badania przesiewowe LDCT wykazały redukcję śmiertelności z powodu raka płuca o 20% (NLST) oraz 25% (NELSON), jednak ich wykorzystanie w praktyce klinicznej pozostaje niskie (18,1% w USA), z wyraźnymi dysproporcjami w dostępie i świadomości, zwłaszcza w populacjach niedostatecznie obsługiwanych i na obszarach wiejskich.
badanie przesiewowe, biomarker, biopsja, choroba współistniejąca, ekspozycja na promieniowanie, fałszywie dodatni wynik, fałszywie ujemny wynik, guzek płucny, interwencja behawioralna, LDCT, miRNA, model predykcji ryzyka, niskodawkowa tomografia komputerowa, nowotwór, paczkolat, palenie tytoniu, PET-CT, QALY, rak płuca, stadium I, tomografia komputerowa, zachorowalność i śmiertelność, zdjęcie rentgenowskie, zgon nowotworowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – V-PET 1 GBq/ml na dzień i godzinę odniesienia
V-PET to roztwór do wstrzykiwań zawierający fludeoksyglukozę znakowaną radionuklidem fluor-18 (¹⁸F) o aktywności 1 GBq/ml na dzień i godzinę odniesienia. Pojedyncza fiolka zawiera od 200 MBq do 15 GBq w objętości 0,2–15 ml. Fluor-18 charakteryzuje się okresem półtrwania 110 minut, emituje promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 0,960 MeV, a w wyniku anihilacji powstaje promieniowanie gamma o energii 0,511 MeV. Produkt zawiera substancje pomocnicze takie jak sód diwodorofosforan dwuwodny (bufor pH), sód wodorotlenek (regulacja pH) oraz wodę do wstrzykiwań. V-PET jest dostępny w postaci przejrzystego, bezbarwnego lub lekko żółtego roztworu, pakowanego w wielodawkowe fiolki z bezbarwnego szkła typu I o pojemności 15 ml, zabezpieczone korkiem z gumy chlorobutylowej i aluminiowym kapslem.
anihilacja pozytonu, bezpieczeństwo radiologiczne, diwodorofosforan sodu, ekspozycja na promieniowanie, fludeoksyglukoza, fluor radioaktywny, materiał radioaktywny, ochrona radiologiczna, okres półtrwania, podanie dożylne, produkt radiofarmaceutyczny, promieniowanie gamma, promieniowanie pozytonowe, roztwór do wstrzykiwań, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Omnipaque 755 mg/ml (350 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o stężeniu 350 mg jodu/ml (755 mg joheksolu/ml), stosowany w diagnostyce radiologicznej. Charakteryzuje się osmolalnością 0,78 Osm/kg H₂O w 37°C oraz lepkością 23,3 mPa·s w 20°C i 10,6 mPa·s w 37°C. Produkt jest rozpuszczalny w wodzie i dostępny jako jałowy roztwór do wstrzykiwań. W kontekście stosowania u kobiet ciężarnych brak jest danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo, jednak badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na reprodukcję ani rozwój płodu. Należy unikać ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie w ciąży, a decyzję o zastosowaniu Omnipaque u ciężarnych należy podejmować wyłącznie, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko, zwłaszcza z uwagi na wrażliwość tarczycy płodu na jod oraz ekspozycję na promieniowanie.
badanie farmakokinetyczne, badanie radiologiczne, czynność tarczycy, diagnostyka radiologiczna, dysfagia, ekspozycja na promieniowanie, gruczoł tarczowy płodu, jodowy środek kontrastowy, joheksol, niejonowy środek kontrastujący, ochrona radiologiczna, osmolalność, promieniowanie RTG, stężenie jodu, substancja czynna - Leksykon substancji czynnych
Cyrkon – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Cyrkon-90 (90Zr) jest stabilnym izotopem powstającym w wyniku rozpadu radioaktywnego itru-90 (90Y), który emituje promieniowanie beta o maksymalnej energii 2,28 MeV i charakteryzuje się okresem półtrwania 2,67 dnia (64,1 godzin). Produkty lecznicze znakowane itrem-90, takie jak ItraPol, stosowane w terapii radiofarmaceutycznej, wymagają szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Przed podaniem preparatu konieczne jest wykluczenie ciąży, a w przypadku kobiet w wieku rozrodczym bezwzględnie wymagana jest skuteczna antykoncepcja podczas leczenia i przez określony czas po jego zakończeniu, aby zapobiec ekspozycji płodu na promieniowanie jonizujące, które może powodować poważne uszkodzenia rozwojowe. W sytuacjach wątpliwych dotyczących statusu ciążowego, zwłaszcza przy nieregularnych cyklach lub braku miesiączki, zaleca się rozważenie alternatywnych metod terapeutycznych bez użycia promieniowania jonizującego.
Produkty znakowane itrem-90 są bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz wymagają odroczenia terapii u pacjentek karmiących piersią, aby uniknąć narażenia dziecka na substancję promieniotwórczą poprzez mleko matki. W przypadku konieczności podania preparatu podczas laktacji, pacjentka powinna zostać poinformowana o konieczności zaprzestania karmienia piersią, a decyzja o leczeniu powinna uwzględniać bilans korzyści i ryzyka. Lekarz prowadzący terapię powinien szczegółowo omówić z pacjentką przeciwwskazania, konieczność stosowania antykoncepcji, potencjalne alternatywy terapeutyczne oraz mechanizm rozpadu itru-90 do stabilnego cyrkonu-90. Szczegółowe informacje dotyczące wpływu na płodność oraz stosowania w okresie ciąży i laktacji znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego danego preparatu.
antykoncepcja, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, cyrkon-90, ekspozycja na promieniowanie, itr-90, izotop itru-90, kobieta w wieku rozrodczym, okres półtrwania, płód, produkt leczniczy znakowany itrem-90, promieniowanie beta, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, rozpad radioaktywny, substancja promieniotwórcza, zaprzestanie karmienia piersią - Leksykon substancji czynnych
Jopromid – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Jopromid, substancja czynna preparatów Ultravist 300 (623,40 mg/ml, 300 mg jodu) oraz Ultravist 370 (768,86 mg/ml, 370 mg jodu), jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej. W populacji kobiet ciężarnych brak jest dobrze zaplanowanych badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania jopromidu, co stanowi ograniczenie w pełnej ocenie ryzyka. Badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój embrionalny, płodowy, poród ani rozwój poporodowy. Mimo to, ze względu na zasadę minimalizacji ekspozycji na leki i promieniowanie w ciąży, decyzja o zastosowaniu powinna być poprzedzona staranną analizą stosunku korzyści do ryzyka, a dawka środka kontrastowego powinna być możliwie najmniejsza, zapewniająca diagnostyczną jakość obrazu.
badanie przedkliniczne, diagnostyka obrazowa, działanie niepożądane, ekspozycja na promieniowanie, funkcja rozrodcza, funkcja tarczycy, jopromid, karmienie piersią, płodność, rozwój embrionalny, rozwój płodowy, środek kontrastowy, środek kontrastowy zawierający jod, świadoma zgoda, Ultravist 300, Ultravist 370, zaburzenie czynności tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Epidemiologia
Rak mięśniakomięśniowy (RMS) jest najczęstszym mięsakiem tkanek miękkich u dzieci, stanowiąc około 50% wszystkich mięsaków u osób poniżej 20 roku życia, z zapadalnością wynoszącą 4,5-4,7 przypadków na milion dzieci w USA i 5,4 na milion w Europie. RMS charakteryzuje się dwoma szczytami zachorowań: u dzieci w wieku 2-6 lat oraz 10-18 lat, z przewagą zachorowań u chłopców (współczynnik 1,2-1,5:1). Podtyp zarodkowy (embryonal) ma lepsze rokowanie niż pęcherzykowy (alveolar) i pleomorficzny, z 5-letnim przeżyciem odpowiednio 73,9%, 28,9% i 26,6%. Wskaźnik przeżycia 5-letniego u dzieci wynosi około 70%, natomiast u dorosłych jest znacznie niższy (20-30%). Czynniki prognostyczne obejmują wiek, lokalizację i wielkość guza (>5 cm), obecność przerzutów (15-25% przypadków), status fuzji genów PAX3::FOXO1 lub PAX7::FOXO1 oraz odpowiedź na terapię. Przerzuty najczęściej dotyczą płuc, kości, szpiku i węzłów chłonnych, a choroba przerzutowa wiąże się z 3-letnim przeżyciem wolnym od zdarzeń <20%.
badanie obrazowe, biomarker prognostyczny, choroba przerzutowa, ekspozycja na promieniowanie, fuzja genów, guz pierwotny, krążące DNA, lokalizacja guza, mięsak tkanek miękkich, nawrót choroby, nerwiakowłókniakowatość typu 1, podtyp histologiczny, podtyp pęcherzykowy, poradnictwo genetyczne, przerzut, przerzut do płuc, rak mięśniakomięśniowy, resekcja chirurgiczna, sekwencjonowanie egzomu, stadium zaawansowania choroby, stratyfikacja ryzyka, szpik kostny, test przesiewowy, zajęcie szpiku kostnego, zajęcie węzłów chłonnych, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół Li-Fraumeni, zespół sercowo-twarzowo-skórny - Leksykon substancji czynnych
Kwas tauroselcholowy – Przedawkowanie
Przedawkowanie kwasu tauroselcholowego znakowanego radioizotopem selenu-75 (75Se) w preparacie SeHCAT jest zjawiskiem niezwykle rzadkim, głównie ze względu na ściśle kontrolowaną postać leku – kapsułki twarde o radioaktywności 370 kBq w dniu referencyjnym. Preparat stosowany jest wyłącznie w warunkach szpitalnych, gdzie obowiązują rygorystyczne protokoły bezpieczeństwa dotyczące podawania radiofarmaceutyków. Zawartość substancji aktywnej w kapsułce jest minimalna (<0,1 mg kwasu tauroselcholowego), co dodatkowo ogranicza ryzyko toksyczności chemicznej. W dokumentacji medycznej nie opisano specyficznych procedur postępowania ani objawów związanych z przedawkowaniem, a także nie istnieją znane metody przyspieszające eliminację radioaktywności z organizmu pacjenta.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba sercowo-naczyniowa, ekspozycja na promieniowanie, eliminacja radioaktywności, kwas tauroselcholowy, nadciśnienie, napromieniowanie, objaw przedawkowania, okres półtrwania, praktyka kliniczna, preparat SeHCAT, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, protokół bezpieczeństwa, radioaktywność, radiofarmaceutyk, radioizotop selenu-75 - Leksykon substancji czynnych
Sód nadtechnecjan – Właściwości farmakodynamiczne
Sód nadtechnecjan (99mTc) jest radiofarmaceutykiem pozyskiwanym z generatorów 99Mo/99mTc, gdzie izotop macierzysty 99Mo jest adsorbowany na kolumnie chromatograficznej. Uzyskiwany roztwór jest jałowy, klarowny, o pH 4,5-7,5 (w generatorach TEKCIS) i zawiera około 3,5-3,6 mg/ml sodu jako substancji pomocniczej. Technet-99m emituje promieniowanie gamma o energii 140 keV, co jest optymalne dla detekcji w scyntygrafii, a jego okres półtrwania wynosi 6,01 h, co umożliwia efektywne obrazowanie przy ograniczonej ekspozycji pacjenta na promieniowanie. Substancja nie wykazuje aktywności farmakologicznej w dawkach diagnostycznych, co eliminuje ryzyko interferencji z wynikami badań i działań niepożądanych.
aktywność elucyjna, ekspozycja na promieniowanie, gamma kamera, generator radionuklidu, grupa farmakoterapeutyczna, izotop macierzysty, kolumna chromatograficzna, medycyna nuklearna, okres półtrwania, promieniowanie gamma, sód nadtechnecjan (99mTc), substancja radiofarmaceutyczna, technet-99, wydajność generatora - Leksykon leków
Przedawkowanie – IASOglio 2 GBq/ml
Przedawkowanie radiofarmaceutyku IASOglio, zawierającego fluoroetylo-L-tyrozynę znakowaną izotopem fluoru (18F), stanowi istotne wyzwanie w ochronie radiologicznej pacjenta. Kluczowym elementem postępowania jest szybkie zmniejszenie dawki promieniowania jonizującego poprzez przyspieszoną eliminację radioizotopu, głównie za pomocą stymulacji diurezy i zachęcania pacjenta do częstego oddawania moczu. Izotop 18F charakteryzuje się krótkim okresem półtrwania wynoszącym 110 minut, emituje promieniowanie pozytonowe o energii maksymalnej 634 keV oraz fotonowe promieniowanie anihilacji o energii 511 keV, co ogranicza czas ekspozycji na promieniowanie. W przypadku przedawkowania dawka aktywności może sięgać od 0,4 GBq do 40 GBq, co wiąże się z ryzykiem zarówno efektów deterministycznych, jak i stochastycznych promieniowania.
dawka skuteczna, działanie niepożądane, efekt stochastyczny promieniowania, ekspozycja na promieniowanie, eliminacja radioizotopu, fluoroetylo-L-tyrozyna, IASOglio, izotop fluoru, nietolerancja etanolu, ochrona radiologiczna, okres półtrwania, promieniowanie anihilacji, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, stymulacja diurezy, substancja pomocnicza - Leksykon substancji czynnych
Molibdenian sodu – Przeciwwskazania stosowania
Molibdenian sodu (Na₂⁹⁹MoO₄) jest stosowany jako radionuklid macierzysty w generatorach radionuklidów, takich jak POLGENTEC 2-120 GBq, dostarczając promieniotwórczy molibden-99 (⁹⁹Mo) o aktywności od 2,3 GBq do 137 GBq (na dzień kalibracji). Izotop ten ulega rozpadowi z okresem półrozpadu 66 godzin, emitując promieniowanie o energii 740 keV, co prowadzi do powstania technetu-99m (⁹⁹ᵐTc) – izotopu o okresie półrozpadu 6,01 godziny i energii promieniowania 141 keV, powszechnie wykorzystywanego w diagnostyce obrazowej. W praktyce klinicznej kluczowe jest uwzględnienie przeciwwskazań, z których jedynym jednoznacznym jest nadwrażliwość na molibdenian sodu lub substancje pomocnicze zawarte w preparacie. Reakcje alergiczne mogą mieć charakter od łagodnych objawów skórnych do ciężkich anafilaksji, co wymaga szczegółowego wywiadu alergologicznego przed zastosowaniem preparatu.
diagnostyka radioizotopowa, ekspozycja na promieniowanie, energia promieniowania, generator radionuklidów, molibden-99, molibdenian sodu, nadtechnecjan sodu, nadwrażliwość na substancję czynną, okres półrozpadu, parametry fizykochemiczne, profil bezpieczeństwa, promieniowanie jonizujące, radionuklid macierzysty, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozpad promieniotwórczy, technet-99m, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Galu chlorek – Przeciwwskazania stosowania
Gal-68 chlorek (68Ga) jest radiofarmaceutykiem o krótkim okresie półtrwania (~68 minut), stosowanym jako prekursor do znakowania zestawów diagnostycznych w pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Bezwzględne przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze (szczególnie roztwór kwasu solnego 0,1M) oraz ciążę, ze względu na emisję promieniowania jonizującego o energiach do 1883 keV (m.in. 511 keV z intensywnością 178,28%). Preparat V-Ga68 dostępny jest w roztworze o pH < 2, z aktywnością 500 MBq/mL (fiolki od 500 do 2500 MBq), co wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby oraz u dzieci, ze względu na zmienioną farmakokinetykę i zwiększoną wrażliwość tkanek na promieniowanie.
aktywność radiofarmaceutyku, charakterystyka produktu leczniczego, choroba nowotworowa, ekspozycja na promieniowanie, emisja pozytonów, farmakodynamika, farmakokinetyka, galu chlorek, nadwrażliwość na substancję czynną, pozytonowa tomografia emisyjna, prekursor radiofarmaceutyczny, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, reakcja alergiczna, rozpad galu-68, wychwyt elektronów, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy (DMSA) stosowany w preparacie radiofarmaceutycznym PoltechDMSA jest wykorzystywany w diagnostyce scyntygraficznej, jednak wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią ze względu na ryzyko ekspozycji na promieniowanie jonizujące. Przed podaniem preparatu u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest wykluczenie ciąży, zwłaszcza w przypadku nieregularnego miesiączkowania lub braku miesiączki w przewidywanym terminie. W takich sytuacjach należy rozważyć alternatywne metody diagnostyczne nie wykorzystujące promieniowania jonizującego. U kobiet ciężarnych stosowanie PoltechDMSA powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści diagnostyczne zdecydowanie przewyższają ryzyko dla płodu, biorąc pod uwagę, że dawka pochłonięta przez macicę przy standardowej aktywności 150 MBq wynosi 0,675 mGy, co przekracza próg 0,5 mGy uznawany za potencjalnie szkodliwy dla płodu.
3-dimerkaptobursztynowy, aktywność diagnostyczna, dawka pochłonięta, dawka promieniowania, diagnostyka scyntygraficzna, ekspozycja na promieniowanie, kwas mezo-2, laktacja, medycyna nuklearna, metoda diagnostyczna, podanie radiofarmaceutyku, PoltechDMSA, preparat radiofarmaceutyczny, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, radioizotop, sytuacja kliniczna - Leksykon substancji czynnych
Sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny (DTPA) w preparacie PoltechDTPA (13,25 mg DTPA) stosowanym jako składnik radiofarmaceutyczny wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Przed podaniem preparatu u kobiet w wieku rozrodczym należy bezwzględnie wykluczyć ciążę, a w przypadku braku miesiączki lub nieregularnych cykli rozważyć alternatywne metody diagnostyczne bez promieniowania jonizującego. Optymalny termin badania to pierwsze 10 dni po menstruacji. U ciężarnych badanie powinno być wykonywane tylko, gdy korzyści diagnostyczne przewyższają ryzyko, ponieważ podanie preparatu o aktywności 555 MBq powoduje dawkę promieniowania 4,4 mGy do macicy, co przekracza próg 0,5 mGy uznawany za potencjalnie szkodliwy dla płodu.
alternatywna metoda diagnostyczna, badanie radiofarmaceutyczne, dawka promieniowania, DTPA, ekspozycja na promieniowanie, ekspozycja płodu, PoltechDTPA, preparat radiofarmaceutyczny, promieniowanie jonizujące, radioizotop, sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny, stosunek korzyści do ryzyka, test ciążowy, wykluczenie ciąży