QALY
QALY (Quality-Adjusted Life Year), czyli rok życia skorygowany o jakość, to jednostka miary stosowana w ocenie ekonomicznej interwencji medycznych. Łączy ona dwa kluczowe aspekty: długość życia oraz jego jakość w jedną wartość liczbową.
W praktyce klinicznej QALY pomaga w podejmowaniu decyzji dotyczących alokacji ograniczonych zasobów ochrony zdrowia. Jeden QALY odpowiada jednemu rokowi życia w pełnym zdrowiu. Wartości pomiędzy 0 (zgon) a 1 (pełne zdrowie) odzwierciedlają różne stany zdrowia i ich wpływ na jakość życia pacjenta.
Analiza kosztów-użyteczności wykorzystująca QALY pozwala porównywać efektywność różnych interwencji medycznych niezależnie od jednostki chorobowej. Jest szeroko stosowana przez agencje oceny technologii medycznych (np. NICE w Wielkiej Brytanii czy AOTMiT w Polsce) przy podejmowaniu decyzji refundacyjnych.
Miernik ten, mimo powszechnego stosowania, bywa krytykowany za pewne ograniczenia metodologiczne oraz etyczne, szczególnie w kontekście chorób rzadkich czy stanów terminalnych, gdzie standardowa analiza QALY może nie w pełni odzwierciedlać wartość interwencji medycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Epidemiologia
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych w USA i na świecie, z około 228 820 nowymi przypadkami i 135 720 zgonami w 2020 roku w USA. Mimo spadku zachorowalności i śmiertelności w krajach uprzemysłowionych, globalna liczba przypadków rośnie, szczególnie w Europie Środkowej, Wschodniej i Azji. Palenie tytoniu jest dominującym czynnikiem ryzyka, odpowiadającym za około 90% przypadków, z 20-krotnie wyższym ryzykiem u palaczy. USPSTF zaleca coroczne badania przesiewowe niskodawkową tomografią komputerową (LDCT) u osób w wieku 50-80 lat z historią palenia co najmniej 20 paczkolat, które obecnie palą lub rzuciły palenie w ciągu ostatnich 15 lat. Badania przesiewowe LDCT wykazały redukcję śmiertelności z powodu raka płuca o 20% (NLST) oraz 25% (NELSON), jednak ich wykorzystanie w praktyce klinicznej pozostaje niskie (18,1% w USA), z wyraźnymi dysproporcjami w dostępie i świadomości, zwłaszcza w populacjach niedostatecznie obsługiwanych i na obszarach wiejskich.
badanie przesiewowe, biomarker, biopsja, choroba współistniejąca, ekspozycja na promieniowanie, fałszywie dodatni wynik, fałszywie ujemny wynik, guzek płucny, interwencja behawioralna, LDCT, miRNA, model predykcji ryzyka, niskodawkowa tomografia komputerowa, nowotwór, paczkolat, palenie tytoniu, PET-CT, QALY, rak płuca, stadium I, tomografia komputerowa, zachorowalność i śmiertelność, zdjęcie rentgenowskie, zgon nowotworowy - Leksykon chorób i schorzeń
Wirus syncytialny oddechowy (rsv) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wirus syncytialny oddechowy (RSV) stanowi istotne zagrożenie dla niemowląt, małych dzieci oraz osób starszych, jednak dostępność szczepionek oraz przeciwciał monoklonalnych o przedłużonym okresie półtrwania (mAbs) otwiera nowe możliwości profilaktyki. Modelowanie matematyczne wskazuje, że szczepienia kobiet w ciąży oraz podawanie mAbs mogą zapobiec ponad połowie hospitalizacji RSV u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia, a szczepionki żywe atenuowane są najskuteczniejsze u dzieci poniżej 5 lat. Szczepionka RSVPreF3 OA z adiuwantem AS01E wykazała skuteczność na poziomie 75% (95% CI: 50-87) w zapobieganiu hospitalizacjom u dorosłych ≥60 lat, a u osób ≥75 lat skuteczność wyniosła 76% (95% CI: 40-91). Prognozy na sezon 2024-2025 przewidują redukcję hospitalizacji o 17% (29 300 przypadków) ogółem, w tym o 31% (14 300) wśród niemowląt oraz o 22% (13 000) wśród seniorów.
choroba dolnych dróg oddechowych, hospitalizacja związana z RSV, immunizacja, model predykcyjny, nirsewimab, objawowe zakażenie, poród przedwczesny, program szczepień, QALY, śmiertelność niemowląt, szczepionka przeciwko RSV, szczepionka RSVPreF3, szczepionka żywa atenuowana, wirus syncytialny oddechowy, zakażenie dolnych dróg oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka menb – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) wywołana przez Neisseria meningitidis serogrupy B stanowi istotne zagrożenie zdrowia publicznego ze względu na wysoką śmiertelność i możliwość epidemii. Szczepionka 4CMenB (Bexsero), zawierająca antygeny białkowe NHBA, NadA, fHbp i Porin A, wykazuje wysoką skuteczność w zapobieganiu IChM, z oszacowaną efektywnością na poziomie 82,9% w ciągu pierwszych 10 miesięcy po szczepieniu. Dane z Wielkiej Brytanii, Kanady i Hiszpanii potwierdzają znaczący spadek zachorowań, zwłaszcza u niemowląt i młodych dorosłych, z utrzymującą się odpornością do 1-2 lat, a w niektórych schematach nawet do 4 lat. Szczepionka wykazuje także potencjalną ochronę krzyżową przeciwko meningokokom serogrupy W oraz zakażeniom N. gonorrhoeae, co potwierdzają badania RWE wskazujące na redukcję ryzyka rzeżączki o 40% u nastolatków i młodych dorosłych.
inwazyjna choroba meningokokowa, Komitet Doradczy ds. Praktyk Szczepień, meningokoki grupy B, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, ochrona krzyżowa, QALY, rzeżączka, sepsa, serogrupa B, szczepionka MenB, szczepionka przeciwko meningokokom, zakażenie gonokokowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych