Wirus syncytialny oddechowy (rsv)
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wirus syncytialny oddechowy (RSV) stanowi istotne zagrożenie dla niemowląt, małych dzieci oraz osób starszych, jednak dostępność szczepionek oraz przeciwciał monoklonalnych o przedłużonym okresie półtrwania (mAbs) otwiera nowe możliwości profilaktyki. Modelowanie matematyczne wskazuje, że szczepienia kobiet w ciąży oraz podawanie mAbs mogą zapobiec ponad połowie hospitalizacji RSV u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia, a szczepionki żywe atenuowane są najskuteczniejsze u dzieci poniżej 5 lat. Szczepionka RSVPreF3 OA z adiuwantem AS01E wykazała skuteczność na poziomie 75% (95% CI: 50-87) w zapobieganiu hospitalizacjom u dorosłych ≥60 lat, a u osób ≥75 lat skuteczność wyniosła 76% (95% CI: 40-91). Prognozy na sezon 2024-2025 przewidują redukcję hospitalizacji o 17% (29 300 przypadków) ogółem, w tym o 31% (14 300) wśród niemowląt oraz o 22% (13 000) wśród seniorów.
- Prognoza skuteczności szczepionek przeciwko wirusowi syncytialnemu oddechowemu (RSV)
- Skuteczność szczepionek dla niemowląt i małych dzieci
- Skuteczność szczepionek dla osób starszych
- Bilans korzyści i ryzyka szczepień przeciwko RSV
- Ekonomiczna efektywność szczepień przeciwko RSV
- Doskonalenie metod oceny rzeczywistego obciążenia RSV
- Podsumowanie prognozy skuteczności szczepionek przeciwko RSV
Prognoza skuteczności szczepionek przeciwko wirusowi syncytialnemu oddechowemu (RSV)
Wirus syncytialny oddechowy (RSV) stanowi istotne zagrożenie zdrowotne, szczególnie dla niemowląt, małych dzieci i osób starszych. Dostępność szczepionek przeciwko RSV oraz przeciwciał monoklonalnych o przedłużonym okresie półtrwania (mAbs) stwarza nowe możliwości zapobiegania zakażeniom i ich powikłaniom. Niniejszy artykuł przedstawia prognozę skuteczności tych interwencji w różnych grupach wiekowych, z uwzględnieniem najnowszych danych klinicznych.12
Skuteczność szczepionek dla niemowląt i małych dzieci
Modelowanie matematyczne wskazuje, że szczepionki podawane kobietom w ciąży oraz przeciwciała monoklonalne o przedłużonym okresie półtrwania mogą znacząco zmniejszyć liczbę hospitalizacji związanych z RSV u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia. Szacuje się, że obie metody mogą zapobiec ponad połowie hospitalizacji z powodu RSV u noworodków.1 Szczepionki żywe atenuowane są natomiast przewidywane jako najskuteczniejsza strategia immunizacji u dzieci poniżej 5 roku życia.1
Modelowanie statystyczne sugeruje, że szczepienie matek przeciwko RSV może istotnie zwiększyć poziom ochronnych przeciwciał IgG neutralizujących RSV, które są naturalnie przekazywane płodom przez łożysko. Może to zapewnić ochronę przed chorobą RSV przez co najmniej pierwsze sześć miesięcy życia niemowlęcia.3 Model przewiduje, że częstość zakażeń RSV u niemowląt nieszczepionych matek osiąga szczyt w wieku 4-5 miesięcy, natomiast szczyt zachorowań występuje w wieku 1-2 miesięcy. Jest to istotna obserwacja kliniczna, ponieważ opóźnienie szczytu zakażeń RSV poza 6 miesiąc życia ma znaczenie kliniczne – układ odpornościowy niemowlęcia jest już bardziej dojrzały, drogi oddechowe są szersze, co pozwala lepiej radzić sobie z infekcjami.4
Wyniki modelu RSV Scenario Modeling Hub wskazują, że w sezonie 2024-2025 interwencje przeciwko RSV mogą zapobiec około 17% (29 300) hospitalizacji związanych z RSV, w tym zmniejszyć o 31% (14 300) hospitalizacje wśród niemowląt.5 Prognozy te sugerują, że w zaledwie 2 lata od zatwierdzenia tych produktów, można oczekiwać zapobieżenia jednej trzeciej hospitalizacji, które w przeciwnym razie wystąpiłyby z powodu RSV.6
Skuteczność szczepionek dla osób starszych
Szczepionki przeciwko RSV wykazały umiarkowaną do wysokiej skuteczność w zapobieganiu objawowym zakażeniom dolnych dróg oddechowych związanym z RSV w ciągu dwóch kolejnych sezonów RSV u dorosłych w wieku 60 lat i starszych.7 Badanie skuteczności szczepionki w warunkach rzeczywistych wykazało, że szczepionka przeciwko RSV jest skuteczna w 75% (95% CI, 50-87) w zapobieganiu hospitalizacjom związanym z RSV wśród dorosłych w wieku 60 lat i starszych. U osób w wieku 75 lat i starszych skuteczność szczepionki wynosiła 76% (95% CI, 40-91).8
W najbardziej optymistycznym scenariuszu, przy założeniu wczesnej ochrony niemowląt i ograniczonego osłabienia ochrony wśród seniorów, interwencje przeciwko RSV mogą zapobiec zmniejszeniu o 22% (13 000) hospitalizacji wśród seniorów.5 Komitet Doradczy ds. Praktyk Immunizacyjnych (ACIP) w USA zalecił pojedynczą dawkę dowolnej zatwierdzonej przez FDA szczepionki przeciwko RSV dla wszystkich dorosłych w wieku 75 lat i starszych oraz dla dorosłych w wieku 60-74 lat, którzy są narażeni na zwiększone ryzyko ciężkiej choroby RSV.9
Szczepionka RSVPreF3 OA z adiuwantem AS01E firmy GSK stała się pierwszą na świecie szczepionką zatwierdzoną do zapobiegania chorobom dolnych dróg oddechowych spowodowanym przez RSV u dorosłych w wieku 60 lat i starszych w USA w maju 2023 r. i w Unii Europejskiej w czerwcu 2023 r.10 Wyniki analizy wskazują, że szczepienie populacji dorosłych w wieku ≥75 lat i populacji wysokiego ryzyka w wieku ≥60 lat może potencjalnie zmniejszyć liczbę przypadków związanych z RSV, wykorzystanie zasobów opieki zdrowotnej, liczbę zgonów i bezpośrednie koszty w okresie 3 lat (odpowiadającym trzem sezonom RSV).10
Bilans korzyści i ryzyka szczepień przeciwko RSV
W analizie bilansu korzyści i ryzyka szczepień przeciwko RSV wśród kobiet w ciąży w Republice Południowej Afryki, oceniono potencjalne korzyści i zagrożenia związane ze śmiertelnością po szczepieniu. Model korzyści oszacował, że szczepienie zmniejszyłoby liczbę zgonów niemowląt związanych z RSV o 31 (95% Przedział Wiarygodności (Crl): 27, 35) na 100 000 żywych urodzeń u matek zaszczepionych w RPA.11 Model ryzyka sugerował, że liczba zgonów noworodków wzrosłaby o 44 (95% CrI: 43, 210) przy szczepieniu w 24-36 tygodniu ciąży, co daje 1,4 (95% CrI: 1,4, 7,0) dodatkowych zgonów noworodków na każdy zapobieżony zgon niemowlęcia związany z RSV.11
Jeśli szczepionka RSVpreF zwiększa ryzyko przedwczesnego porodu i jeśli zwiększa to śmiertelność noworodków, analiza korzyści-ryzyka nie wykazała, że bezpośrednie korzyści ze szczepienia w zmniejszeniu śmiertelności niemowląt związanej z RSV znacznie przeważałyby nad ryzykiem śmiertelności noworodków związanej z przedwczesnym porodem w RPA przy szczepieniu od 24 tygodnia ciąży. Przy szczepieniu od trzeciego trymestru analiza korzyści-ryzyka przemawiała za szczepieniem.12
Ekonomiczna efektywność szczepień przeciwko RSV
Analiza ekonomiczna szczepień przeciwko RSV podczas ciąży wykazała znaczne zróżnicowanie wyników. Koszt-efektywność szczepienia podczas ciąży wahała się od dominującej (bardziej skuteczna i mniej kosztowna) do ponad 200 000 dolarów za uzyskany rok życia skorygowany o jakość (QALY) w porównaniu z brakiem interwencji, w zależności od modelowanego regionu, skuteczności, cen i nasilenia sezonu RSV.1314
W porównaniu z sezonową profilaktyką RSV przy użyciu przeciwciał monoklonalnych o długim działaniu, takich jak nirsewimab, całoroczne szczepienie podczas ciąży nie było uznawane za opłacalne, gdy cena za dawkę była taka sama jak w przypadku przeciwciała monoklonalnego o długim działaniu. Szacowano, że szczepienie podczas ciąży stanie się opłacalne, gdy jego koszt nabycia na dawkę będzie 2 do 5 razy niższy niż koszt przeciwciała monoklonalnego o długim działaniu.14
Komitet Wspólny ds. Szczepień i Immunizacji (JCVI) w Wielkiej Brytanii zalecił, aby opracowano opłacalny program szczepień przeciwko RSV zarówno dla niemowląt, jak i osób starszych. Komitet zauważył, że sezonowy, sezonowy z uzupełnieniem lub całoroczny program biernej immunizacji (przeciwciało monoklonalne) dla noworodków mógłby być opłacalny w zakresie potencjalnych cen, które łączą koszt produktu i jego podania.15 JCVI zaleca program dla osób starszych w wieku 75 lat i powyżej, z preferencją dla jednorazowej kampanii jako strategii dla tego programu, z początkową ofertą obejmującą kilka kohort wiekowych, a następnie rutynowy program dla osób kończących 75 lat.16
Doskonalenie metod oceny rzeczywistego obciążenia RSV
Dotychczasowe szacunki zachorowań na RSV mogą być znacznie zaniżone z powodu braku systematycznych badań u dzieci hospitalizowanych z objawami ze strony układu oddechowego. W badaniu przeprowadzonym w Australii Zachodniej opracowano model predykcyjny do oszacowania prawdziwego obciążenia RSV u hospitalizowanych dzieci, który wykazał dobrą dokładność predykcyjną (AUROC: 0,87). Czułość, swoistość, wartość predykcyjna dodatnia i wartość predykcyjna ujemna wynosiły odpowiednio 58,4%, 92,2%, 68,6% i 88,3%.17
Wyniki badania sugerują, że rzeczywiste obciążenie RSV może być o 30-57% wyższe niż obecne szacunki, co ma istotne znaczenie dla planowania programów szczepień i stanowi niezbędne dane wyjściowe do oceny badań wpływu szczepionek.17 Analiza potwierdziła, że dzieci, które są młodsze w momencie przyjęcia do szpitala (3 miesiące), są bardziej narażone na zakażenie RSV, co jest zgodne z innymi badaniami. Biorąc pod uwagę wyższe obciążenie hospitalizacjami związanymi z RSV wśród grupy wiekowej małych niemowląt, przyszłe programy szczepień mogłyby uznać je za priorytetowych beneficjentów.18
Podsumowanie prognozy skuteczności szczepionek przeciwko RSV
Dostępne dane wskazują, że szczepionki przeciwko RSV i przeciwciała monoklonalne o przedłużonym okresie półtrwania mają znaczący potencjał w zmniejszaniu obciążenia chorobami związanymi z RSV u niemowląt i osób starszych. Szczepienie matki i stosowanie długotrwałych przeciwciał monoklonalnych mogą zapobiec ponad połowie hospitalizacji związanych z RSV u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia.1 U osób starszych, szczepionki przeciwko RSV wykazały skuteczność w zapobieganiu hospitalizacjom na poziomie około 75%.8
Chociaż badania wskazują na obiecujące wyniki, konieczne są dalsze badania w celu potwierdzenia skuteczności tych interwencji w różnych populacjach i oceny ich długoterminowego wpływu. Monitorowanie po wprowadzeniu do obrotu będzie kierować przyszłymi wytycznymi dotyczącymi stosowania szczepionek przeciwko RSV.2 Pełne wdrożenie programów szczepień przeciwko RSV ma potencjał, aby przynieść znaczące korzyści dla zdrowia publicznego poprzez zmniejszenie obciążenia chorobami RSV, uwolnienie zasobów szpitalnych do leczenia innych sezonowych chorób układu oddechowego oraz zmniejszenie kosztów opieki zdrowotnej i kosztów społecznych.610
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.