zespół obsesyjno-kompulsyjny
Zespół obsesyjno-kompulsyjny (ZOK, OCD – obsessive-compulsive disorder) to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się występowaniem obsesji (nawracających, uporczywych myśli, wyobrażeń lub impulsów) oraz kompulsji (powtarzalnych zachowań lub czynności umysłowych), które pacjent odczuwa jako nieprzyjemne i niechciane. Wykonywanie czynności natrętnych ma na celu zmniejszenie lęku wywołanego przez myśli obsesyjne.
W patofizjologii ZOK istotną rolę odgrywa dysfunkcja układu korowo-prążkowiowo-wzgórzowo-korowego oraz zaburzenia neuroprzekaźnictwa serotoninergicznego. Badania obrazowe wskazują na nieprawidłowości w obrębie kory przedczołowej, jąder podstawy oraz przedniego zakrętu obręczy. Czynniki genetyczne odgrywają znaczącą rolę w etiologii zaburzenia, z szacowaną dziedzicznością na poziomie 40-65%.
Diagnostyka ZOK opiera się na kryteriach ICD-11 lub DSM-5, przy czym kluczowe jest ustalenie, że obsesje i kompulsje zajmują znaczną ilość czasu (ponad godzinę dziennie) i powodują istotne cierpienie lub upośledzenie funkcjonowania społecznego, zawodowego lub innych ważnych obszarów życia. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić inne zaburzenia lękowe, zaburzenia tikowe, zaburzenia ze spektrum autyzmu oraz niektóre choroby neurologiczne.
Leczenie ZOK ma charakter multimodalny. Podstawę stanowi terapia poznawczo-behawioralna (CBT) z ekspozycją i powstrzymaniem reakcji (ERP) oraz farmakoterapia inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które wykazują skuteczność u 60-70% pacjentów. W przypadkach lekoopornych stosuje się augmentację lekami przeciwpsychotycznymi II generacji, klomipraminą lub rozważa się zastosowanie metod neuromodulacyjnych (głęboka stymulacja mózgu, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Sertralina Krka 50 mg
Sertralina Krka, stosowana w leczeniu zaburzeń takich jak zespół lęku społecznego, zespół obsesyjno-kompulsyjny, zespół lęku napadowego oraz PTSD, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęściej występują nudności oraz zaburzenia seksualne (np. niezdolność do ejakulacji u 14% mężczyzn z lękiem społecznym). Profil działań niepożądanych jest zbliżony do obserwowanego u pacjentów z depresją i jest w dużej mierze zależny od dawki, często ustępując podczas kontynuacji terapii. Objawy odstawienia, takie jak zawroty głowy, parestezje, bezsenność i nudności, mogą wystąpić przy nagłym przerwaniu leczenia, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiponatremii u osób starszych oraz zwiększone ryzyko złamań kości u pacjentów powyżej 50. roku życia. W populacji pediatrycznej najczęściej obserwowano bóle głowy (22%), bezsenność (21%), nudności (15%) i biegunkę (11%).
anizokoria, bradykardia, częstoskurcz komorowy, drżenie mięśni, dysfonia, ginekomastia, hiperkineza, hiperprolaktynemia, hiperwentylacja, hiponatremia, jadłowstręt, jaskra, krwotok poporodowy, leukopenia, makulopatia, małopłytkowość, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, nekroliza naskórka, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, nietrzymanie moczu, niezdolność do ejakulacji, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, plamica, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktoidalna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SNRI, śródmiąższowa choroba płuc, SSRI, tachykardia, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie seksualne, zanikowe zapalenie sromu i pochwy, zapalenie uchyłków jelita, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka i jelit, zespół lęku napadowego, zespół lęku społecznego, zespół obsesyjno-kompulsyjny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół stresu pourazowego, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sertranorm 50 mg
Profil działań niepożądanych sertraliny został szczegółowo opisany na podstawie badań klinicznych obejmujących 2542 pacjentów leczonych sertraliną oraz 2145 pacjentów otrzymujących placebo, a także obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej występującym działaniem niepożądanym są nudności, a w terapii zespołu lęku społecznego u mężczyzn odnotowano 14% przypadków zaburzeń seksualnych (niezdolność do ejakulacji) w porównaniu do 0% w grupie placebo. Działania niepożądane są zwykle zależne od dawki i mają charakter przemijający. Istotne jest ryzyko zespołu serotoninowego i złośliwego zespołu neuroleptycznego, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych. Nagłe odstawienie sertraliny może prowadzić do zespołu odstawienia z objawami takimi jak zawroty głowy, parestezje, bezsenność, nudności, drżenie i bóle głowy, które zwykle mają łagodne do umiarkowanego nasilenie i ustępują samoistnie. U osób starszych istnieje ryzyko hiponatremii, a u pacjentów powyżej 50. roku życia zwiększone ryzyko złamań kości. W populacji pediatrycznej (n=281) najczęściej obserwowano bóle głowy (22%), bezsenność (21%), nudności (15%) i biegunkę (11%).
akatyzja, bezsenność, bradykardia, bruksizm, cukrzyca, częstoskurcz komorowy, depersonalizacja, drgawki, dysfonia, dyskineza, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkineza, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra, labilność emocjonalna, leukopenia, makulopatia, małopłytkowość, martwica rozpływna naskórka, migrena, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, napad paniki, niedoczynność tarczycy, niedotlenienie, niewydolność wątroby, niezdolność do ejakulacji, nieżyt nosa, parestezja, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz krtani, skurcz naczyń mózgowych, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, szczękościsk, szum uszny, tachykardia, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie czucia, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie seksualne, zaburzenie uwagi, zapalenie gardła, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie języka, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zapalenie ucha środkowego, zapalenie uchyłków jelita, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka i jelit, zawał serca, zespół lęku społecznego, zespół obsesyjno-kompulsyjny, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół stresu pourazowego, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zoloft 100 mg
Leczenie sertraliną, substancją czynną leku Zoloft, wiąże się z występowaniem szeregu działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęściej zgłaszanym objawem są nudności, natomiast istotnym działaniem niepożądanym są zaburzenia seksualne, zwłaszcza u mężczyzn leczonych z powodu zespołu lęku społecznego, gdzie niezdolność do ejakulacji występuje u 14% pacjentów (w porównaniu do 0% w grupie placebo). Profil bezpieczeństwa sertraliny opiera się na danych z badań klinicznych kontrolowanych placebo (2542 pacjentów leczonych sertraliną i 2145 placebo) oraz doniesieniach po wprowadzeniu leku do obrotu. Działania niepożądane obejmują m.in. zaburzenia hematologiczne (leukopenia, trombocytopenia), reakcje alergiczne, zaburzenia endokrynologiczne (w tym hiperprolaktynemię) oraz metaboliczne (hipercholesterolemia, hipoglikemia, hipernatremia, hiperglikemia). Częstość występowania wielu z tych działań nie jest dokładnie określona, jednak ich obecność wymaga monitorowania.
adherencja do leczenia, depresja, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipernatremia, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, infekcja górnych dróg oddechowych, lęk napadowy, leukopenia, morfologia krwi, niezdolność do ejakulacji, nudności, profil bezpieczeństwa sertraliny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, sertralina, trombocytopenia, zaburzenie łaknienia, zaburzenie psychiczne, zaburzenie seksualne, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie gardła, zapalenie zatok, zespół lęku społecznego, zespół obsesyjno-kompulsyjny, zespół stresu pourazowego, Zoloft - Leksykon leków
Działania niepożądane – Montelukast Medreg 10 mg
Profil bezpieczeństwa montelukastu został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących około 4000 dorosłych i młodzieży (≥15 lat) stosujących dawkę 10 mg oraz około 1750 dzieci w wieku 6-14 lat stosujących dawkę 5 mg. Długoterminowe obserwacje (do 2 lat u dorosłych i do 12 miesięcy u dzieci) nie wykazały istotnych zmian w profilu bezpieczeństwa. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi u dorosłych i młodzieży był ból głowy, a u dzieci ból brzucha. Często obserwowano również zwiększoną aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty). Wśród działań niepożądanych o mniejszej częstości występowania wyróżniono zaburzenia psychiczne (np. zaburzenia snu, lęk, depresję), reakcje nadwrażliwości, trombocytopenię, a także rzadkie przypadki zespołu Churga-Straussa i zapalenia wątroby.
astma, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, depresja, drgawki, eozynofilia płucna, gorączka, hipoestezja, infekcja górnych dróg oddechowych, kołatanie serca, koszmar senny, krwawienie z nosa, kurcz mięśniowy, moczenie nocne, montelukast, myśl samobójcza, naciek eozynofilowy wątroby, nadpobudliwość psychoruchowa, niestrawność, nudność, obrzęk naczynioruchowy, omam, parestezja, podwyższona aktywność aminotransferaz, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, skłonność do krwawień, somnambulizm, splątanie, suchość jamy ustnej, świąd, tik nerwowy, trombocytopenia, wymioty, wysypka, zaburzenie pamięci, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zaburzenie uwagi, zachowanie agresywne, zapalenie wątroby, zawrót głowy, zespół Churga-Straussa, zespół obsesyjno-kompulsyjny - Leksykon leków
Działania niepożądane – ApoSerta 50 mg
Sertralina w preparacie ApoSerta wykazuje dobrze scharakteryzowany profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami klinicznymi kontrolowanymi placebo u 2542 pacjentów leczonych sertraliną oraz 2145 otrzymujących placebo, obejmującymi m.in. depresję, zespół obsesyjno-kompulsyjny, lęk napadowy, PTSD i zespół lęku społecznego. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są nudności (≥1/10), a istotnym klinicznie problemem są zaburzenia seksualne, szczególnie u mężczyzn (14% w terapii zespołu lęku społecznego), manifestujące się głównie niezdolnością do ejakulacji. Działania niepożądane mają zwykle charakter zależny od dawki i często ustępują podczas kontynuacji leczenia. Inne często występujące objawy to zawroty głowy, bóle głowy, bezsenność, biegunka, wymioty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz nadmierne pocenie się i wysypka. Rzadziej obserwuje się poważne powikłania, takie jak zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, ciężkie reakcje skórne (w tym zespół Stevensa-Johnsona), zaburzenia rytmu serca (wydłużenie QT, torsade de pointes) oraz krwawienia z przewodu pokarmowego.
bezsenność, ból głowy, ciężka reakcja skórna, drgawki, dysfagia, dyspepsja, hipercholesterolemia, hipertermia, hipoglikemia, hiponatremia, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, lęk napadowy, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mlekotok, nadmierne pobudzenie, nagła śmierć sercowa, niezdolność do ejakulacji, nudności, objaw psychotyczny, parestezja, priapizm, rabdomioliza, sertralina, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie autonomiczne, zaburzenie ejakulacji, zaburzenie funkcji seksualnej, zaburzenie równowagi, zaburzenie seksualne, zachowanie samobójcze, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół lęku społecznego, zespół obsesyjno-kompulsyjny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół stresu pourazowego, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sastium 100 mg
Sertralina (Sastium 50 mg, 100 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, potwierdzonych zarówno w badaniach klinicznych kontrolowanych placebo (n=2542 pacjentów leczonych sertraliną vs. n=2145 placebo), jak i w praktyce po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej obserwanym działaniem niepożądanym są nudności, a u mężczyzn z zespołem lęku społecznego zaburzenia seksualne, zwłaszcza niezdolność do ejakulacji (14%). Profil działań niepożądanych jest zbliżony niezależnie od leczonego zaburzenia (OCD, lęk napadowy, PTSD, zespół lęku społecznego, depresja). U pacjentów geriatrycznych istnieje zwiększone ryzyko hiponatremii, co wymaga monitorowania elektrolitów. W populacji pediatrycznej (n=281) najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy (22%), bezsenność (21%), nudności (15%) i biegunka (11%), z częstszym występowaniem labilności emocjonalnej, agresji, pobudzenia i zaburzeń uwagi niż u dorosłych. Nagłe odstawienie sertraliny może wywołać objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, parestezje, bezsenność, pobudzenie, nudności, drżenia i bóle głowy, które zwykle mają łagodne lub umiarkowane nasilenie, lecz zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
agresja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dysfonia, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, hiperkinezja, hiponatremia, krwotok poporodowy, labilność emocjonalna, lęk napadowy, martwica naskórka, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niewydolność wątroby, niezdolność do ejakulacji, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, sertralina, SSRI, TCA, włóknienie tkanki płucnej, wydłużenie odcinka QT, zaburzenia czynności płytek krwi, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia wytrysku, zaburzenia wzwodu, zanikowe zapalenie sromu i pochwy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żołędzi i napletka, zespół lęku społecznego, zespół obsesyjno-kompulsyjny, zespół Stevensa-Johnsona, zespół stresu pourazowego, żółtaczka