dysfunkcja gonad
Dysfunkcja gonad (jajników u kobiet lub jąder u mężczyzn) odnosi się do zaburzeń czynności gruczołów płciowych, skutkujących nieprawidłową produkcją hormonów płciowych i/lub gamet. U kobiet objawia się to zaburzeniami miesiączkowania, niepłodnością i przedwczesnym wygaśnięciem czynności jajników, natomiast u mężczyzn może prowadzić do zaburzeń spermatogenezy, impotencji i zmian w drugorzędowych cechach płciowych.
Etiologia dysfunkcji gonad jest zróżnicowana i obejmuje czynniki genetyczne (np. zespół Turnera, zespół Klinefeltera), autoimmunologiczne (np. autoimmunologiczne zapalenie jajników), metaboliczne, jatrogeniczne (po chemio- i radioterapii) oraz infekcyjne. Diagnostyka opiera się na ocenie stężeń hormonów płciowych, gonadotropin przysadkowych oraz badaniach obrazowych i genetycznych.
Leczenie dysfunkcji gonad zależy od przyczyny, wieku pacjenta i indywidualnych potrzeb. Obejmuje ono hormonalną terapię zastępczą, leczenie przyczynowe zaburzeń endokrynologicznych, techniki wspomaganego rozrodu oraz wsparcie psychologiczne. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów oraz w niektórych przypadkach przywrócić płodność.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metajodobenzyloguanidyna 131 I (MIBG- 131 I) do terapii
Metajodobenzyloguanidyna-131I (MIBG-131I) wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza ze względu na obecność substancji pomocniczych: alkohol benzylowy (10 mg/ml), toksyczny dla dzieci poniżej 3 lat, oraz sód (3,54 mg/ml), istotny u pacjentów na diecie niskosodowej. Terapia może powodować uszkodzenia tkanek sąsiadujących, np. dysfunkcję gonad przy przerzutach do miednicy, a u pacjentów po chemioterapii (w tym cisplatynie) istnieje ryzyko sumowania toksyczności, prowadzące do zwłóknienia płuc czy hipogonadyzmu hipergonadotropowego. U dzieci obserwuje się ryzyko trwałej niedoczynności tarczycy, spowolnienia wzrostu oraz supresji szpiku kostnego, nasilającej się wraz z zajęciem szpiku przez nowotwór. Konieczne jest stosowanie blokady tarczycy preparatami jodu (100 mg jodu/dzień) lub nadchloranu potasu (~400 mg/dzień) rozpoczynając 24-48 godzin przed podaniem MIBG-131I i kontynuując przez 10-15 dni.
alkohol benzylowy, blokada tarczycy, cytostatyk, dawka terapeutyczna, dysfunkcja gonad, hipogonadyzm hipergonadotropowy, jobenguan, jodan potasu, jodek potasu, nadchloran potasu, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, noradrenalina, płyn lugola, przełom nadciśnieniowy, reakcja rzekomoanafilaktyczna, supresja szpiku kostnego, trombocytopenia, ziarnistości chromafinowe, zwłóknienie płuc - Leksykon substancji czynnych
Epirubicyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Epirubicyna, lek przeciwnowotworowy z grupy antracyklin, wykazuje działanie mutagenne i rakotwórcze, co ma istotne implikacje dla pacjentów w wieku rozrodczym. U mężczyzn może powodować uszkodzenie chromosomów w plemnikach i nieodwracalną niepłodność, dlatego zaleca się przechowywanie nasienia przed terapią. U kobiet przed menopauzą epirubicyna może wywołać brak miesiączki lub przedwczesną menopauzę, często nieodwracalną. Pacjentom planującym potomstwo po leczeniu wskazana jest konsultacja genetyczna. W trakcie terapii należy stosować skuteczne metody antykoncepcji – u kobiet co najmniej 6,5 miesiąca, a u mężczyzn 3,5-4 miesiące po ostatniej dawce.
amenorrhea, antracyklina, antykoncepcja, bankowanie nasienia, dysfunkcja gonad, działania niepożądane, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, enzymy sercowe, epirubicyna, hipokineza komorowa, kardiotoksyczność, konsultacja genetyczna, niepłodność, poradnia genetyczna, powikłania sercowo-naczyniowe, przedwczesna menopauza, przenikanie do mleka, samoistne poronienie, terapia epirubicyną, trymestr ciąży, uszkodzenie chromosomów, uszkodzenie płodu, wady wrodzone, wiek rozrodczy, właściwości mutagenne