czynnik transkrypcyjny NF-κB

Czynnik transkrypcyjny NF-κB (Nuclear Factor kappa-light-chain-enhancer of activated B cells) jest kluczowym regulatorem odpowiedzi immunologicznej i zapalnej w organizmie. Składa się z rodziny pięciu białek: p50, p52, p65 (RelA), c-Rel i RelB, które tworzą homo- lub heterodimery. W stanie nieaktywnym kompleks NF-κB pozostaje w cytoplazmie, związany z inhibitorem IκB.

Aktywacja NF-κB zachodzi w odpowiedzi na różnorodne bodźce, takie jak cytokiny prozapalne (TNF-α, IL-1), produkty bakteryjne (LPS), wirusy, stres oksydacyjny czy promieniowanie UV. Proces ten wymaga fosforylacji inhibitora IκB przez kinazę IKK, co prowadzi do jego ubikwitynacji i degradacji w proteasomie. Uwolniony NF-κB przemieszcza się do jądra komórkowego, gdzie wiąże się z określonymi sekwencjami DNA i reguluje ekspresję genów.

NF-κB kontroluje transkrypcję ponad 400 genów zaangażowanych w odpowiedź immunologiczną, proces zapalny, proliferację komórek i apoptozę. Dysregulacja aktywności NF-κB jest związana z patogenezą wielu chorób, w tym nowotworów, chorób autoimmunologicznych, zapalnych i neurodegeneracyjnych. Z tego powodu szlak NF-κB stanowi ważny cel terapeutyczny dla leków przeciwzapalnych i przeciwnowotworowych.