skóra właściwa

Skóra właściwa (łac. dermis) to środkowa warstwa skóry zlokalizowana pomiędzy naskórkiem a tkanką podskórną. Stanowi mechaniczne i strukturalne rusztowanie dla naskórka oraz pełni kluczową rolę w regulacji homeostazy skóry.

Zbudowana jest głównie z tkanki łącznej, w której dominują włókna kolagenowe (głównie typu I i III) oraz elastyna, nadające skórze wytrzymałość i elastyczność. W skórze właściwej znajdują się również fibroblasty odpowiedzialne za syntezę białek macierzy pozakomórkowej, komórki układu immunologicznego, naczynia krwionośne i limfatyczne, zakończenia nerwowe oraz przydatki skóry (mieszki włosowe, gruczoły łojowe i potowe).

Skóra właściwa dzieli się na dwie warstwy: brodawkowatą (stratum papillare) – cieńszą, położoną powierzchownie, oraz siateczkowatą (stratum reticulare) – grubszą, położoną głębiej. Warstwa brodawkowata tworzy liczne wypustki (brodawki skórne) wnikające w naskórek, co zwiększa powierzchnię kontaktu między tymi warstwami i zapewnia lepsze odżywienie naskórka.

Funkcjonalnie skóra właściwa odpowiada za odżywianie naskórka, zapewnia wytrzymałość mechaniczną skóry, uczestniczy w termoregulacji, pełni funkcje immunologiczne oraz bierze udział w procesach gojenia ran i regeneracji tkanek. Zmiany w strukturze i składzie skóry właściwej są charakterystyczne dla wielu schorzeń dermatologicznych oraz procesów starzenia się skóry.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Venogel (12 mg + 10 mg + 5 mg)/g

Preparat Venożel w formie żelu zawiera diklofenak sodowy (12 mg/g), trybenozyd (10 mg/g) oraz escynę (5 mg/g), które po miejscowej aplikacji wykazują różne profile farmakokinetyczne. Diklofenak wchłania się przez skórę w 6-10% dawki, kumuluje w naskórku, skórze właściwej, tkance mięśniowej oraz płynie maziowym stawów, gdzie utrzymuje się do 12 godzin, co umożliwia długotrwałe działanie przeciwzapalne. Charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (>99,7%, głównie albumina) oraz metabolizmem głównie przez hydroksylację i glukuronidację, z okresem półtrwania 1-2 godzin. Diklofenak i jego metabolity są wydalane głównie z moczem, a ich kumulacja nie występuje u pacjentów z niewydolnością nerek. Trybenozyd wchłania się miejscowo w 2-20% dawki, kumuluje w skórze i tkance mięśniowej, a po podaniu doustnym jest szybko eliminowany (93% dawki w moczu w ciągu 9 godzin), z metabolizacją do kwasu benzoesowego. Escyna wykazuje proporcjonalne do dawki wchłanianie, kumuluje się w skórze i mięśniach, podlega minimalnemu metabolizmowi, a jej eliminacja obejmuje wydalanie z żółcią (1/3) i moczem (2/3), stanowiąc łącznie 1-2,5% dawki miejscowej.
białka osocza, biotransformacja, diklofenak sodowy, escyna, glukuronidacja, hydroksylacja, klirens nerkowy, kwas benzoesowy, kwas glukuronowy, kwas hipurowy, metabolit fenolowy, metabolizm, naskórek, okres półtrwania, płyn maziowy, podanie miejscowe, skóra właściwa, tkanka mięśniowa, trybenozyd, wydalanie z żółcią
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Maść na odciski Aflofarm (400 mg + 100 mg)/g

Maść na odciski Aflofarm zawiera kwas salicylowy (400 mg/g) oraz kwas mlekowy (100 mg/g), z których jedynie kwas salicylowy wykazuje potwierdzone właściwości farmakokinetyczne po miejscowej aplikacji. Kwas salicylowy przenika przez nieuszkodzony naskórek do skóry właściwej i tkanki podskórnej, osiągając maksymalne stężenie w tkankach po 4-8 godzinach. Ponadto, substancja ta dystrybuuje się do ośrodkowego układu nerwowego oraz przenika przez łożysko do krwiobiegu płodu, co ma istotne implikacje kliniczne, zwłaszcza u kobiet w ciąży oraz przy stosowaniu na rozległe powierzchnie skóry lub u pacjentów z uszkodzeniami naskórka. W przypadku kwasu mlekowego brak jest dostępnych danych potwierdzających jego wchłanianie, dystrybucję, metabolizm czy eliminację po aplikacji miejscowej.
aplikacja miejscowa, bariera krew-mózg, biotransformacja, dystrybucja tkankowa, interakcja lekowa, krwiobieg płodu, kwas mlekowy, kwas salicylowy, maść na odciski, naskórek, ośrodkowy układ nerwowy, parametr farmakokinetyczny, preparat leczniczy, przenikanie przez łożysko, skóra właściwa, stężenie maksymalne, substancja czynna, tkanka podskórna, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia funkcji wątroby
Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel naskórkowa – Patofizjologia i mechanizm

Torbiel naskórkowa (cystis epidermalis) to łagodna zmiana podskórna powstająca w wyniku proliferacji komórek naskórkowych w obrębie skóry właściwej, najczęściej z górnej części mieszka włosowego (lejka). Charakteryzuje się wyściółką nabłonka wielowarstwowego płaskiego, który produkuje keratynę gromadzącą się w jamie torbieli jako gęsta, żółtawa masa. Patogeneza obejmuje zaczopowanie ujścia mieszka włosowego, proliferację komórek naskórkowych i brak komunikacji z powierzchnią skóry, co prowadzi do tworzenia torbieli. Wtórne torbiele mogą powstawać po urazach lub zabiegach chirurgicznych, a także u pacjentów z trądzikiem pospolitym, gdzie uszkodzenie mieszków włosowych sprzyja ich powstawaniu. W badaniach immunohistochemicznych wykazano ekspresję cytokeratyn 1 i 10, a także obecność keratohialiny i rogowacenie naskórkowe. Torbiele mogą ulegać zapaleniu, zwłaszcza po pęknięciu, co prowadzi do reakcji zapalnej i ryzyka infekcji beztlenowej. Rzadko obserwuje się złośliwą transformację do raka płaskonabłonkowego lub podstawnokomórkowego, z częstością 0,011-0,045%.
antygen karcinoembrionalny, hialuronidaza, inhibitor BRAF, jednostka włosowo-łojowa, kolagenaza, kwas hialuronowy, mieszek włosowy, nabłonek wielowarstwowy płaski, promieniowanie ultrafioletowe, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja zapalna, skóra właściwa, terapia enzymatyczna, torbiel naskórkowa, torbiel włączeniowa naskórka, trądzik pospolity, uraz penetrujący, uszkodzenie słoneczne, wirus brodawczaka ludzkiego, zaczopowanie mieszka włosowego, zaskórnik, złuszczanie
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Flumycon 150 mg

Flukonazol wykazuje wysoką biodostępność doustną (>90%) oraz liniową farmakokinetykę z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w ciągu 0,5-1,5 godziny po podaniu na czczo. Okres półtrwania u dorosłych wynosi około 30 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę, a w niektórych wskazaniach nawet raz na tydzień. Lek charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (11-12%) i dużą objętością dystrybucji, zbliżoną do całkowitej objętości wody ustrojowej, co sprzyja jego penetracji do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (80% stężenia osoczowego) oraz struktur skóry i paznokci, gdzie wykazuje właściwości kumulacyjne. Flukonazol jest eliminowany głównie przez nerki (~80% w postaci niezmienionej), a jego klirens jest proporcjonalny do klirensu kreatyniny, co wymaga dostosowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek (GFR <20 mL/min). Lek jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C9 i CYP3A4 oraz silnym inhibitorem CYP2C19, co należy uwzględnić w kontekście potencjalnych interakcji lekowych.
biodostępność, dawka nasycająca, faza eliminacji, flukonazol, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, izoenzym CYP2C19, izoenzymy CYP, kandydoza pochwy, klirens flukonazolu, klirens kreatyniny, maksymalne stężenie leku, metabolizm leku, mleko kobiece, objętość dystrybucji, okres półtrwania, plwocina, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole pod krzywą stężenia, skóra właściwa, stężenie w osoczu, warstwa rogowa, wcześniak, zaburzenia czynności nerek
Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenie słoneczne – Objawy

Oparzenie słoneczne to uszkodzenie skóry wywołane nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV), prowadzące do uszkodzenia DNA komórek i reakcji zapalnej. Objawy zależą od stopnia oparzenia: I stopnia obejmuje zaczerwienienie, ból i obrzęk naskórka, II stopnia – intensywne zaczerwienienie, pęcherze wypełnione płynem, ból i obrzęk skóry właściwej, a III stopnia – uszkodzenie wszystkich warstw skóry z możliwą utratą czucia. Objawy pojawiają się zwykle po 2-6 godzinach, osiągając szczyt po 12-24 godzinach. Łuszczenie się skóry rozpoczyna się 3-8 dni po oparzeniu i trwa do 10 dni. Pęcherze, charakterystyczne dla oparzeń II stopnia, goją się w ciągu 7-10 dni, a ich przebicie zwiększa ryzyko infekcji i odwodnienia. Ciężkie oparzenia mogą wywołać objawy ogólnoustrojowe („zatrucie słoneczne”) takie jak gorączka, nudności, odwodnienie i wstrząs, wymagające interwencji medycznej.
czerniak, dysfagia, fotostarzenie skóry, infekcja skóry, naskórek, nowotwór skóry, odwodnienie, oparzenie drugiego stopnia, oparzenie pierwszego stopnia, oparzenie trzeciego stopnia, pęcherz skórny, plama starcza, promieniowanie ultrafioletowe, przebarwienie skóry, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja zapalna, rogowacenie słoneczne, skóra właściwa, ślepota śnieżna, tkanka podskórna, uszkodzenie DNA, uszkodzenie nerwów, uszkodzenie skóry, wstrząs, zaćma, zatrucie słoneczne, zespół suchego oka, zmiana przedrakowa, zwyrodnienie plamki żółtej
Leksykon substancji czynnych
Fenol – Właściwości farmakokinetyczne

Fenol jest stosowany jako środek konserwujący w preparatach leczniczych Posterisan i Posterisan H, gdzie zabija bakterie Escherichia coli w standaryzowanej zawiesinie kultury bakteryjnej. W maści Posterisan 1 g zawiera 166,7 mg zawiesiny E. coli konserwowanej 3,3 mg fenolu (odpowiadające 330 milionom bakterii), w czopkach Posterisan 387,1 mg zawiesiny z 6,6 mg fenolu (660 milionów bakterii), a w maści Posterisan H 166,7 mg zawiesiny z 3,3 mg fenolu (500 milionów bakterii) oraz dodatkowo 2,5 mg hydrokortyzonu. Ze względu na obecność zawiesiny bakteryjnej, standardowe badania farmakokinetyczne fenolu (wchłanianie, stężenie we krwi, wydalanie) po miejscowym zastosowaniu są niemożliwe do przeprowadzenia. Badania immunohistologiczne na modelach zwierzęcych wykazały penetrację składników immunogennych zawiesiny przez błonę śluzową odbytnicy, jednak szczegółowe dane dotyczące fenolu są ograniczone.
badanie immunohistologiczne, błona śluzowa odbytnicy, czopek Posterisan, działanie niepożądane układowe, Escherichia coli, ester siarczanowy, fenol, fenol płynny, glukuronid, hydrokortyzon, interakcja farmakokinetyczna, maść Posterisan, maść Posterisan H, metabolizm i wydalanie, metabolizm wątrobowy, przenikanie przez skórę, skóra właściwa, środek konserwujący, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie hydrokortyzonu, zawiesina kultury bakteryjnej
Leksykon leków
Skład i postać leku – Dermovit F 25 mg/g

Produkt leczniczy Dermovit F zawiera witaminę F w stężeniu 25 mg/g maści, co zapewnia jednolitą i precyzyjną dawkę substancji czynnej przy miejscowym stosowaniu. Preparat występuje w formie maści, umożliwiającej efektywną penetrację przez naskórek i skórę właściwą, co sprzyja skutecznemu działaniu terapeutycznemu. Skład pomocniczy obejmuje eucerynę bezwodną, wodę oczyszczoną oraz olejek lawendowy, które wspólnie zapewniają odpowiednią konsystencję, stabilność oraz właściwości łagodzące. Produkt nie wykazuje niezgodności farmaceutycznych, co gwarantuje stabilność i zachowanie deklarowanego działania przez okres ważności wynoszący 1 rok od daty produkcji.
Dermovit F, działanie terapeutyczne, euceryna bezwodna, fotostabilność leku, maść do stosowania miejscowego, naskórek, niezgodność farmaceutyczna, okres przydatności leku, olejek lawendowy, penetracja składników aktywnych, skóra właściwa, skuteczność terapeutyczna, stabilność leku, substancja czynna, substancja pomocnicza, tuba aluminiowa, utylizacja produktów leczniczych, warunki przechowywania leku, witamina F, właściwości fizykochemiczne, właściwości łagodzące
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Skinatan 1 mg/ml

Metyloprednizolonu aceponian (MPA) w preparacie Skinatan 1 mg/ml wykazuje charakterystyczny gradient stężeń w skórze, z najwyższymi wartościami w warstwie rogowej naskórka, co umożliwia miejscową bioaktywację do 17-propionianu-6α-metyloprednizolonu – metabolitu o silniejszym powinowactwie do receptorów glikokortykosteroidowych. Czynniki wpływające na przezskórne wchłanianie MPA obejmują właściwości leku, warunki aplikacji oraz stan skóry, co należy uwzględnić przy ocenie efektywności terapeutycznej i potencjalnych działań ogólnoustrojowych. Badania farmakokinetyczne u zdrowych ochotników i pacjentów z łuszczycą skóry głowy wykazały, że wchłanianie ogólnoustrojowe jest poniżej 10%, co odpowiada dobowej biodostępności <4–7 µg/kg masy ciała, wskazując na korzystny profil bezpieczeństwa preparatu.
17-propionian-6α-metyloprednizolonu, 21-Glukuronid 17-propionianu-6α-metyloprednizolonu, bioaktywacja w skórze, biodostępność ogólnoustrojowa, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca skóry głowy, metyloprednizolonu aceponian, okres półtrwania, podanie dożylne, receptor glikokortykosteroidowy, skóra właściwa, sprzęganie z kwasem glukuronowym, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przezskórne
Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel naskórkowa – Etiologia i przyczyny

Torbiel naskórkowa (cystis epidermalis) to łagodna zmiana podskórna wypełniona keratyną, powstająca głównie w wyniku nieprawidłowej migracji keratynocytów, które zamiast złuszczać się, przemieszczają się do skóry właściwej, tworząc ścianę torbieli i wydzielając keratynę. Etiologia obejmuje zablokowanie mieszka włosowego (infundibulum), urazy mechaniczne skóry, stany zapalne (np. trądzik), czynniki genetyczne (np. zespół Gardnera, Gorlina, Favre-Racouchot) oraz wpływ promieniowania UV i zakażenia HPV. Torbiele najczęściej lokalizują się na twarzy, szyi i tułowiu, pojawiają się u młodych i średnio zaawansowanych wiekowo dorosłych, z nieznaczną przewagą u kobiet. Czynniki ryzyka to m.in. nadmierna produkcja sebum, zaburzenia gruczołów łojowych, nieodpowiednia higiena, nadmierne pocenie oraz stosowanie leków takich jak inhibitory BRAF, imikwimod i cyklosporyna.
cyklosporyna, ganglion, gruczoł łojowy, HPV, imikwimod, inhibitor BRAF, keratynocyt, lejek mieszka włosowego, posocznica, produkcja sebum, promieniowanie ultrafioletowe, prosak, reakcja zapalna, rodzinna polipowatość gruczolakowata, ropień, ściana torbieli, skóra właściwa, stan zapalny, torbiel łojowa, torbiel naskórkowa, torbiel retencyjna, torbiel włosowa, torebka torbieli, trądzik, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie bakteryjne, zespół Favre-Racouchot, zespół Gardnera, zespół Gorlina
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Heparinum GSK 300 j.m./g

Heparinum GSK w postaci kremu zawiera 300 j.m./g heparyny sodowej i charakteryzuje się minimalną penetracją do krążenia ogólnoustrojowego przy stosowaniu miejscowym, co eliminuje istotne ryzyko systemowe. Penetracja heparyny w warstwach skóry wynosi od 0,04 do 23 µg/cm², z wyższymi stężeniami obserwowanymi w skórze zmienionej zapalnie, co wskazuje na zwiększoną absorpcję przy uszkodzeniu bariery naskórkowej. Heparyna nie wchłania się z przewodu pokarmowego, nie przenika przez barierę łożyskową ani do mleka kobiet karmiących, co jest istotne dla bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży i matek karmiących. Objętość dystrybucji wynosi 0,037–0,072 l/kg, a biologiczny okres półtrwania od 23 do 168 minut, co wpływa na czas działania leku.
alkohol cetostearylowy, bariera łożyskowa, bariera naskórkowa, depolimeryzacja, desulfonacja, heparyna sodowa, krążenie ogólnoustrojowe, nabłonek, naczynie krwionośne, nadwrażliwość, naskórek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skóra właściwa, układ siateczkowo-śródbłonkowy, uroheparyna, warstwa rogowa, wchłanianie przezskórne, zakrzep przyścienny
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Nagietek fix –

Produkt leczniczy NAGIETEK FIX zawiera 1,0 g kwiatów nagietka (Calendula officinalis L., flos) w saszetce i jest stosowany tradycyjnie w objawowym leczeniu łagodnych stanów zapalnych skóry, takich jak oparzenia słoneczne, niewielkie zranienia oraz w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Preparat wykazuje działanie łagodzące i wspomagające naturalne procesy gojenia, stosowany miejscowo jako okłady, przemywania skóry lub płukanki jamy ustnej i gardła. Skuteczność leku opiera się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym, jednak nie została potwierdzona badaniami klinicznymi na poziomie nowoczesnych leków.
błona śluzowa jamy ustnej, głęboka rana, infekcja, kwiat nagietka, łagodny stan zapalny skóry, leczenie objawowe, leczenie przyczynowe, leczenie specjalistyczne, oparzenie słoneczne, płukanie jamy ustnej, promieniowanie UV, rumień, skóra właściwa, stan zapalny, stan zapalny błony śluzowej, stan zapalny jamy ustnej, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, uszkodzenie naskórka, zapalenie jamy ustnej i gardła, zmieniona chorobowo skóra, zranienie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rywanol 0,1% 0,1%

Rywanol 0,1% to preparat do stosowania miejscowego, zawierający etakrydynę mleczan jednowodny w stężeniu 1 mg/g płynu, charakteryzujący się żółtym zabarwieniem. Wskazany jest do dezynfekcji skóry, błon śluzowych oraz powierzchownych uszkodzeń powłok ciała, takich jak drobne rany, otarcia i zadrapania. Preparat znajduje zastosowanie w profilaktyce zakażeń wtórnych, przed niewielkimi zabiegami diagnostycznymi i terapeutycznymi oraz jako środek wspomagający leczenie przeciwbakteryjne powierzchownych infekcji skóry i błon śluzowych. Aplikacja jest ograniczona do powierzchniowych uszkodzeń i wymaga uprzedniego oczyszczenia rany.
aplikacja zewnętrzna, aseptyka, błona śluzowa, dezynfekcja błon śluzowych, dezynfekcja skóry, drobna rana, etakrydyny mleczan, infekcja skóry, infekcja wtórna, leczenie przeciwbakteryjne, odkażanie błon śluzowych, odkażanie ran, odkażanie skóry, rana powierzchowna, skóra właściwa, środek odkażający, uszkodzenie naskórka
Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Patofizjologia i mechanizm

Ospa prawdziwa (variola) to ostra, zakaźna choroba wywoływana przez dwuniciowy wirus DNA z rodziny Poxviridae, replikujący się unikalnie w cytoplazmie komórek gospodarza. Występowały dwie formy: variola major z około 30% śmiertelnością oraz łagodniejsza variola minor z <1% śmiertelnością. Wirus przenosi się głównie drogą kropelkową, a po okresie inkubacji 12-14 dni dochodzi do wtórnej wiremii, manifestującej się gorączką ≥38,3°C i charakterystyczną wysypką. Patogeneza obejmuje replikację w układzie siateczkowo-śródbłonkowym, infekcję leukocytów i lokalizację wirusa w skórze oraz błonach śluzowych, co prowadzi do zmian skórnych i wysokiej zakaźności. Odpowiedź immunologiczna obejmuje produkcję przeciwciał neutralizujących i komórek pamięci T utrzymujących się do 50 lat. Śmierć wynika z toksjemii, hipotensji, koagulopatii i niewydolności wielonarządowej, często związanej z rozsianym wykrzepianiem wewnątrznaczyniowym.
białko VP37, błona śluzowa jamy ustnej, brincidofowir, cidofowir, czynnik jądrowy kappa-B, dwuniciowy wirus DNA, eradykacja, genom wirusa, hipotensja, koagulopatia, nabłonek płaski, Orthopoxvirus, ospa małpia, pokswirusy, poxviridae, przeciwciało neutralizujące, reakcja zapalna, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, rumień, skóra właściwa, tekowirymat, układ siateczkowo-śródbłonkowy, węzeł chłonny, wiremia pierwotna, wiremia wtórna, wirus ospy prawdziwej, wirus variola, wydzielina dróg oddechowych, wysypka
Leksykon chorób i schorzeń
Ropień skóry – Epidemiologia

Ropnie skóry stanowią jedne z najczęstszych infekcji skóry i tkanek miękkich (SSTI), charakteryzujące się lokalną kolekcją ropy w skórze właściwej lub przestrzeni podskórnej. Ich zapadalność wynosi około 24,6 przypadków na 1000 osób rocznie, a w warunkach szpitalnych chorobowość sięga 7-10%. Wzrost częstości występowania ropni wiąże się głównie z rozprzestrzenianiem się opornego na metycylinę gronkowca złocistego nabytego pozaszpitalnie (CA-MRSA), który odpowiada za 59% infekcji SSTI zgłaszanych na oddziałach ratunkowych. Czynniki ryzyka obejmują m.in. wiek 18-44 lata, płeć męską, przyjmowanie narkotyków dożylnie (z częstością ropni sięgającą 65%), cukrzycę, otyłość, immunosupresję oraz urazy skóry. Dominującym patogenem jest Staphylococcus aureus, z udziałem MRSA w około 22% przypadków ropni, szczególnie w infekcjach z rozległym rumieniem. Występują także zakażenia mieszane, co komplikuje empiryczną terapię antybiotykową.
badanie laboratoryjne, bakteria beztlenowa, bakteriemia, białko C-reaktywne, CA-MRSA, choroba sercowo-płucna, cukrzyca, czyrak, gronkowiec koagulazo-ujemny, gronkowiec złocisty oporny na metycylinę, IBD, infekcja skóry i tkanek miękkich, MRSA, nacięcie i drenaż, nieswoiste zapalenie jelit, obniżona odporność, obrzęk limfatyczny, otyłość, posiew krwi, przewlekła niewydolność żylna, ropień okołoodbytniczy, ropień skóry, sepsa, septyczne zapalenie żył, skóra właściwa, Staphylococcus aureus, Streptococcus, test funkcji wątroby, toksyna PVL, zakażenie mieszane, zapalenie kości i szpiku, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia, zespół wstrząsu toksycznego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermovit F 25 mg/g

Maść Dermovit F zawierająca witaminę F w stężeniu 25 mg/g może wywoływać działania niepożądane głównie o charakterze skórnym. Do najczęściej obserwowanych należą reakcje uczuleniowe manifestujące się świądem, rumieniem, wysypką oraz obrzękiem w miejscu aplikacji, a także kontaktowe zapalenie skóry, które objawia się stanem zapalnym naskórka i skóry właściwej, z obecnością grudek, pęcherzyków, nadżerek, a w fazie przewlekłej lichenifikacją, złuszczaniem i pękaniem naskórka. Częstość występowania tych działań niepożądanych nie została określona w dokumentacji produktu, co wymaga szczególnej uwagi podczas monitorowania terapii.
dermatolog, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, lichenifikacja, nadżerki skórne, obrzęk miejscowy, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa leku, reakcja uczuleniowa, rumień, skóra właściwa, świąd, witamina F, wysypka skórna, zaczerwienienie skóry, zapalenie naskórka, złuszczanie naskórka
Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z propolisu – Właściwości farmakokinetyczne

Preparat Scaldex zawiera wyciąg z propolisu w stężeniu 30 mg/g maści, którego właściwości farmakokinetyczne nie są szczegółowo poznane. Badania na modelach zwierzęcych (szczury Wistar, świnki morskie) wykazały, że miejscowa aplikacja preparatu na nieuszkodzoną skórę nie wywołuje działań drażniących, toksykodermalnych ani reakcji nadwrażliwości typu kontaktowego. W przypadku ran oparzeniowych preparat stymuluje enzymy metaboliczne (NADHD, OCC), przyspieszając procesy gojenia i regeneracji. Najlepsze efekty obserwuje się po 21 dniach stosowania, z całkowitą regeneracją naskórka i formowaniem młodej skóry właściwej oraz ciągłości warstwy mięśniowej podskórnej. Preparat indukuje także wzrost zawartości RNA w komórkach naskórka oraz angiogenezę, co sprzyja prawidłowemu gojeniu rany.
alfa-globulina, angiogeneza, bariera łożyskowa, biosynteza nukleotydów, choroba zapalna jelit, dezamidobacytracyna, działanie drażniące, ekstrakt z nagietka, enzymy metaboliczne, enzymy trzustkowe, estry kwasów tłuszczowych, farmakokinetyka bacytracyny, filtracja kłębuszkowa, hydroliza enzymatyczna, naczynia włosowate, nadwrażliwość kontaktowa, nalewka z nagietka, odczyn immunologiczny, okres półtrwania biologiczny, podanie domięśniowe, proces gojenia, rana oparzeniowa, regeneracja naskórka, retinol, skóra właściwa, sprzężenie z kwasem glukuronowym, stała eliminacji, stężenie leku, wyciąg z propolisu, zaburzenie czynności trzustki, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Klobetazol – Właściwości farmakokinetyczne

Klobetazol, silny kortykosteroid stosowany miejscowo, charakteryzuje się łatwym przenikaniem przez warstwę rogową skóry, z niewielkim wchłanianiem do krążenia ogólnoustrojowego przy standardowym dawkowaniu. Wchłanianie propionianu klobetazolu zależy od rodzaju podłoża (maść vs krem), integralności bariery naskórkowej, lokalizacji anatomicznej, wieku pacjenta (większe u dzieci) oraz stanu skóry (uszkodzenia, procesy zapalne). W badaniach farmakokinetycznych u osób bez zmian skórnych po zastosowaniu 30 g maści 0,05% klobetazolu maksymalne stężenie w osoczu wynosiło 0,63 ng/ml (8 godzin po drugiej dawce), natomiast po kremie było nieco wyższe i występowało po 10 godzinach. U pacjentów z łuszczycą i wypryskiem stężenia te wzrastały do około 2,3 ng/ml i 4,6 ng/ml, osiągając maksimum 3 godziny po aplikacji 25 g maści 0,05%.
bariera naskórkowa, działanie niepożądane, farmakodynamiczny punkt końcowy, forma glukuronidowa, grupa hydroksylowa, konsekwencja kliniczna, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, krążenie układowe, łuszczyca i wyprysk, metabolizm skórny, opatrunek okluzyjny, parametr farmakokinetyczny, podstawnik fluorowy, profil metaboliczny, propionian klobetazolu, skóra właściwa, warstwa rogowa skóry, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przezskórne, wydalanie z żółcią
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Crotamiton Farmapol 100 mg/g

Krotamiton, substancja czynna preparatu CROTAMITON FARMAPOL w stężeniu 100 mg/g w postaci maści do stosowania na skórę, charakteryzuje się wysoką lipofilnością, co umożliwia szybkie i efektywne przenikanie przez barierę skórną do głębszych warstw naskórka i skóry właściwej. Ta właściwość farmakokinetyczna sprzyja skuteczności terapeutycznej przy aplikacji miejscowej, pozwalając na osiągnięcie odpowiedniego stężenia substancji czynnej w miejscu działania. Jednakże, dostępne dane dotyczące absorpcji ogólnoustrojowej krotamitonu są ograniczone, co utrudnia pełną ocenę jego dystrybucji, metabolizmu i eliminacji po aplikacji skórnej.
absorpcja ogólnoustrojowa, aplikacja miejscowa, aplikacja zewnętrzna, charakterystyka produktu leczniczego, długotrwała terapia, dystrybucja tkankowa, eliminacja substancji, krotamiton, maść do stosowania na skórę, metabolizm wątrobowy, parametr farmakokinetyczny, penetracja przez skórę, przedostawanie się do krwiobiegu, rozpuszczalność w lipidach, skóra właściwa, skuteczność terapeutyczna, warstwa naskórka, właściwość farmakokinetyczna, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dimastin 1 mg/g

Lek Dimastin w postaci żelu o stężeniu dimetyndenu maleinianu 1 mg/g jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w tym benzalkoniowy chlorek (0,05 mg/g) oraz glikol propylenowy (150 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia skóry. Przed zastosowaniem preparatu konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergicznego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych reakcji na leki przeciwhistaminowe, aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych wynikających z nadwrażliwości na składniki leku.
chlorek benzalkoniowy, dimetyndenu maleinian, działanie niepożądane, glikol propylenowy, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość na substancję czynną, oparzenie drugiego i trzeciego stopnia, oparzenie drugiego stopnia, oparzenie trzeciego stopnia, podrażnienie skóry, postać farmaceutyczna, reakcja alergiczna, skóra właściwa, stosowanie miejscowe na skórę, uszkodzenie naskórka, uszkodzenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk potowy (świerzb potowy) – Zapobieganie i profilaktyka

Wyprysk potowy (miliaria) to schorzenie dermatologiczne wynikające z zablokowania gruczołów ekrynowych, prowadzące do cofania się potu do skóry właściwej lub naskórka i powstawania pęcherzyków wypełnionych potem. Choroba ta jest szczególnie częsta w warunkach wysokiej temperatury i wilgotności, dotykając głównie niemowlęta, ale również osoby dorosłe. Profilaktyka opiera się na utrzymaniu skóry w chłodzie, ograniczeniu nadmiernego pocenia się oraz stosowaniu odpowiedniej higieny i odzieży z naturalnych materiałów. Zaleca się unikanie ekspozycji na słońce w godzinach 11-15, korzystanie z klimatyzacji, noszenie luźnych ubrań z bawełny, regularne chłodne kąpiele oraz odpowiednie nawadnianie (minimum 8 szklanek wody dziennie). W przypadku niemowląt ważne jest unikanie nadmiernego ubierania i stosowanie bawełnianych pieluszek.
alergia słoneczna, antyperspirant, gruczoły ekrynowe, hydrokortyzon, ibuprofen, infekcja bakteryjna, krem z kortykosteroidami, lanolina bezwodna, lek przeciwhistaminowy, miliaria, naskórek, objaw infekcji, paracetamol, promieniowanie UV, skóra właściwa, suplement wapnia, świerzb potowy, udar cieplny, wyczerpanie cieplne, wyprysk potowy, wysypka cieplna, żel aloesowy
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Crotamiton Farmapol 100 mg/g

Lek Crotamiton Farmapol w postaci płynu do stosowania na skórę zawiera 100 mg krotamitonu w 1 g preparatu i posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na krotamiton lub inne składniki preparatu, co wymaga szczegółowego wywiadu alergologicznego. Preparatu nie należy stosować na ostre, sączące zmiany zapalne skóry, niezależnie od ich etiologii, a także na uszkodzoną skórę, w tym rany, pęknięcia i otarcia. Ponadto, aplikacja w okolicach oczu oraz bezpośrednio do oczu jest przeciwwskazana ze względu na ryzyko podrażnienia i uszkodzenia tkanek.
Crotamiton Farmapol, krotamiton, nadżerka, naruszenie ciągłości skóry, okolica oka, przeciwwskazanie, reakcja uczuleniowa, sącząca zmiana zapalna skóry, skóra właściwa, substancja czynna, substancja pomocnicza, terapia, uszkodzenie naskórka, uszkodzenie skóry, wykwit skórny, wywiad alergologiczny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bactroban 20 mg/g

Mupirocyna, substancja czynna preparatu Bactroban w stężeniu 20 mg/g w postaci maści, wykazuje ograniczone wchłanianie systemowe po aplikacji miejscowej na nieuszkodzoną skórę, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych ogólnoustrojowych. Wchłanianie może być jednak zwiększone w przypadku aplikacji na uszkodzoną lub chorobowo zmienioną skórę oraz przy zastosowaniu opatrunku okluzyjnego, co sprzyja penetracji do głębszych warstw naskórka i skóry właściwej. Ta selektywna penetracja tkankowa umożliwia osiągnięcie terapeutycznych stężeń mupirocyny w miejscu infekcji, co przekłada się na skuteczność leczenia miejscowych zakażeń skóry.
absorpcja systemowa, aktywność mikrobiologiczna, aplikacja miejscowa, Bactroban, glikol polietylenowy, infekcja, klirens metabolitów, kwas monowy, makrogol, mupirocyna, opatrunek okluzyjny, penetracja naskórka, penetracja tkankowa, skóra właściwa, terapia miejscowa, uszkodzona skóra, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie systemiczne, zakażenie skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pevaryl 10 mg/g

Ekonazol azotan, substancja czynna kremu Pevaryl (10 mg/g), charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem przez nieuszkodzoną skórę, z poziomami w surowicy/osoczu poniżej 1 ng/ml po 1-2 dniach aplikacji. Uszkodzenie bariery naskórkowej znacząco zwiększa absorpcję, osiągając stężenia około 20 ng/ml. Dystrybucja leku w skórze jest korzystna – około 90% dawki pozostaje na powierzchni, a stężenia w warstwie rogowej naskórka przekraczają minimalne stężenie hamujące (MIC) dla dermatofitów, co zapewnia skuteczność przeciwgrzybiczą. Ekonazol przenika również do skóry właściwej, gdzie utrzymuje stężenia o działaniu przeciwpatogennym. Substancja wykazuje bardzo wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>98%), co może wpływać na jej biodostępność i aktywność farmakologiczną. Metabolizm ekonazolu obejmuje wieloetapową biotransformację, w tym oksydację pierścienia imidazolowego, O-dealkilację oraz sprzęganie z kwasem glukuronowym, prowadząc do powstania bardziej polarnych metabolitów. Eliminacja substancji czynnej i jej metabolitów odbywa się równomiernie przez drogi nerkową i jelitową, co wskazuje na udział zarówno filtracji kłębuszkowej, jak i wydzielania wątrobowego do żółci. Parametry farmakokinetyczne podsumowują: wchłanianie przez nieuszkodzoną skórę <1 ng/ml, przez uszkodzoną około 20 ng/ml, dystrybucja z 90% dawki na powierzchni skóry, wiązanie z białkami >98%, oraz eliminację przez mocz i kał w równych proporcjach.
absorpcja przezskórna, bariera naskórkowa, bariera skórna, białka osocza, biodostępność, biotransformacja, dermatofit, ekonazol azotan, eliminacja leku, filtracja kłębuszkowa, krążenie ogólnoustrojowe, kwas glukuronowy, metabolizm, minimalne stężenie hamujące, O-dealkilacja, Pevaryl, pierścień imidazolowy, skóra właściwa, warstwa rogowa, wydzielanie wątrobowe, związek przeciwgrzybiczny
Leksykon substancji czynnych
Prylokaina – Właściwości farmakodynamiczne

Prylokaina, stosowana w połączeniu z lidokainą w preparatach takich jak Anesderm, EMLA czy Motti (25 mg prylokainy + 25 mg lidokainy na 1 g kremu lub plastra), działa jako miejscowy anestetyk amidowy poprzez hamowanie przepływu jonów w błonach neuronów, co prowadzi do stabilizacji błon i blokady przewodzenia impulsów nerwowych. Znieczulenie osiąga się po 1-2 godzinach aplikacji na nieuszkodzoną skórę pod opatrunkiem okluzyjnym, z wyjątkiem skóry twarzy (30-60 minut) i męskich narządów płciowych (15 minut). Czas trwania znieczulenia wynosi co najmniej 2 godziny po zdjęciu opatrunku, a głębokość znieczulenia pozwala na wykonanie biopsji skóry do 3 mm po 120 minutach stosowania. Preparaty te wykazują dwufazową odpowiedź naczyniową (początkowe zwężenie, następnie rozszerzenie naczyń) i ułatwiają procedury inwazyjne, takie jak nakłucia żył, bez wpływu na pigmentację skóry (typy I-VI). Wchłanianie i początek działania na błonach śluzowych narządów płciowych jest szybsze, a skuteczne znieczulenie utrzymuje się do 20 minut po 5-10 minutowej aplikacji.
atopowe zapalenie skóry, błona śluzowa narządów płciowych, ból pozabiegowy, impuls nerwowy, lek amidowy, lidokaina, methemoglobinemia, miano przeciwciał, mięczak zakaźny, nakłucie lędźwiowe, nakłucie żyły, nieuszkodzona skóra, odpowiedź naczyniowa, opatrunek okluzyjny, owrzodzenie kończyny dolnej, prylokaina, przepływ jonowy, rozszerzenie naczyniowe, serokonwersja, skóra właściwa, stabilizacja błony neuronowej, wchłanianie leku, zakończenie nerwowe, zmiana naczyniowa skóry, znieczulenie miejscowe, zwężenie naczyniowe
Leksykon chorób i schorzeń
Odleżyny – Objawy

Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych spowodowane długotrwałym uciskiem ograniczającym perfuzję, najczęściej lokalizujące się w okolicach kostnych z minimalną tkanką podskórną (np. kość krzyżowa, pięty, łokcie). Proces patofizjologiczny obejmuje niedokrwienie prowadzące do martwicy komórek naskórka już po 2-3 godzinach ucisku. Kluczowe czynniki etiologiczne to ucisk, tarcie oraz siły ścinające. Odleżyny klasyfikuje się w czterech stadiach: od zaczerwienienia skóry (stadium 1) do głębokich ubytków z odsłonięciem mięśni, ścięgien lub kości (stadium 4). Czas gojenia jest zależny od stadium i stanu pacjenta, wynosząc od około 3 dni w stadium 1 do nawet 2 lat w stadium 4. W USA odleżyny dotyczą około 3 milionów dorosłych rocznie, z częstością 5-15% wśród hospitalizowanych, a powikłania infekcyjne są główną przyczyną około 60 000 zgonów rocznie.
debridement, dopływ krwi, kość krzyżowa, martwica, martwica tkanek, miażdżyca tętnic, odleżyna, przeszczep skóry, rumień, sepsa, siły ścinające, skóra właściwa, świąd, tkanka podskórna, uszkodzenie tkanek, utrata grubości skóry, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie tkanki łącznej
Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody i karbunkuły – Patofizjologia i mechanizm

Wrzody (czyraki, furunkuły) i karbunkuły to bakteryjne infekcje skóry, głównie wywołane przez Staphylococcus aureus, w tym coraz częściej metycylinooporne szczepy MRSA. Wrzód to głęboka ropna martwica mieszka włosowego obejmująca skórę właściwą i tkankę podskórną, rozwijająca się po przerwaniu bariery naskórkowej i wniknięciu bakterii. Karbunkuł to złożona infekcja powstała z połączenia kilku wrzodów, cechująca się większą średnicą (2-10 cm), intensywniejszym bólem, licznymi punktami drenażu oraz objawami ogólnoustrojowymi, jak gorączka. Czynniki ryzyka obejmują m.in. osłabienie odporności (HIV/AIDS, cukrzyca), przewlekłe choroby skóry, nosicielstwo S. aureus, otyłość, urazy skóry oraz nieodpowiednią higienę. Infekcje te najczęściej lokalizują się w miejscach narażonych na tarcie i potliwość, takich jak tył szyi, twarz, pachy, pachwiny, pośladki i uda.
atopowe zapalenie skóry, bakteriemia, bliznowacenie, ciepły kompres, drenaż chirurgiczny, drenaż ropnia, fagocytoza, karbunkuł, leukocydyna Panton-Valentine, leukocyt, łuszczyca, mediatory zapalne, mieszki włosowe, MRSA, neutrofil, objawy zapalenia, odpowiedź immunologiczna, odpowiedź zapalna, posocznica, proces zapalny, przewlekła czyraczność, ropień, ropień mózgu, skóra właściwa, Staphylococcus aureus, tkanka martwicza, tkanka podskórna, wrzód, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie kości i szpiku, zapalenie mieszka włosowego, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia, zaskórnik
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Rozstępy (striae distensae) to bliznowate zmiany skórne powstające w wyniku szybkiego rozciągnięcia skóry, manifestujące się początkowo jako czerwone, różowe, purpurowe lub brązowe pasma (striae rubrae), które z czasem bledną do białawych lub srebrzystoszarych (striae albae). Patofizjologia obejmuje mikrouszkodzenia skóry właściwej, zapalenie oraz zastąpienie elastyny i prawidłowych włókien kolagenowych tkanką bliznowatą. Czynniki ryzyka to szybki przyrost masy ciała, zmiany hormonalne (ciąża, dojrzewanie), predyspozycje genetyczne, intensywne ćwiczenia oraz stosowanie steroidów. W ciąży rozstępy dotyczą 43-88% kobiet, pojawiają się najczęściej w II i III trymestrze na brzuchu, udach, biodrach, piersiach i ramionach. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem różnicowania z zespołem Cushinga w przypadku rozległych zmian i innych objawów. Rozstępy nie są groźne dla zdrowia fizycznego, ale mogą powodować świąd i wpływać negatywnie na zdrowie psychiczne pacjentów.
centella asiatica, chirurg plastyczny, dermatolog, kwas glikolowy, kwas hialuronowy, laser CO2, masło shea, mikrodermabrazja, mikronakłuwanie, nagietek lekarski, peeling chemiczny, położna, prednizon, predyspozycje genetyczne, radiofrekwencja, retinol, rozstępy, skóra właściwa, steroidy, striae albae, striae rubrae, tkanka bliznowata, tretynoina, witamina A, włókna kolagenowe, żel silikonowy, zespół Cushinga
Leksykon substancji czynnych
Wazelina biała – Właściwości farmakokinetyczne

Wazelina biała, będąca głównym składnikiem Maści szałwiowej, pełni funkcję podłoża maściowego okluzyjnego, które nie ulega wchłanianiu systemowemu po aplikacji miejscowej. Ze względu na swoją strukturę chemiczną – mieszaninę węglowodorów parafinowych – oraz hydrofobowy charakter, tworzy na powierzchni skóry warstwę okluzyjną, zwiększającą nawodnienie warstwy rogowej naskórka. Wazelina nie podlega metabolizmowi systemowemu, nie przenika do krążenia ogólnoustrojowego, co eliminuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami stosowanymi ogólnoustrojowo. W dokumentacji Maści szałwiowej brak jest jednak szczegółowych danych dotyczących farmakokinetyki wazeliny jako substancji pomocniczej oraz jej wpływu na uwalnianie i penetrację ekstraktu z liści Salvia officinalis L.
baza maściowa, charakterystyka produktu leczniczego, dystrybucja ogólnoustrojowa, ekstrakt z Salvia officinalis, interakcja farmakokinetyczna, liść szałwii, maść szałwiowa, metabolizm systemowy, metabolizm wątrobowy, penetracja przez skórę, preparat dermatologiczny, skóra właściwa, warstwa okluzyjna, warstwa rogowa naskórka, wazelina biała, wchłanianie systemowe, wydalanie nerkowe
Leksykon substancji czynnych
Trybenozyd – Właściwości farmakokinetyczne

Trybenozyd, stosowany miejscowo w preparatach takich jak Venożel, wykazuje umiarkowaną biodostępność ze stopniem wchłaniania przez skórę wynoszącym 2-20% dawki aplikowanej. Substancja kumuluje się głównie w naskórku, skórze właściwej oraz tkance mięśniowej, co jest kluczowe dla utrzymania terapeutycznego stężenia w miejscu działania. Wchłanianie trybenozidu zależy od czasu kontaktu preparatu ze skórą, wielkości obszaru aplikacji, dawki oraz stopnia nawilżenia skóry. Po podaniu doustnym, trybenozyd osiąga maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1 godziny, nie wykazując tendencji do kumulacji w osoczu. Metabolizm obejmuje przemianę około 20% dawki do kwasu benzoesowego, który następnie ulega sprzęganiu z glicyną do kwasu hipurowego, wydalanego głównie przez nerki (93% dawki w ciągu 9 godzin).
biodostępność, biotransformacja, diklofenak sodowy, dystrybucja leku, escyna, farmakokinetyka składników, glukuronidacja, hydroksylacja, kumulacja tkankowa, kumulacja w osoczu, kwas benzoesowy, kwas hipurowy, metabolizm leku, naskórek, okres półtrwania, płyn maziowy, skóra właściwa, stężenie w osoczu, tkanka mięśniowa, trybenozyd, wchłanianie przez skórę, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie leku, wydalanie nerkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Brodawczakowłókniak kosmówkowy – Etiologia i przyczyny

Brodawczakowłókniak kosmówkowy (DFSP) to rzadki, wolno rosnący mięsak skóry o niskim lub pośrednim stopniu złośliwości, występujący z częstością około 4,1 przypadków na milion osobolat. Nowotwór rozwija się w komórkach tkanki łącznej skóry właściwej, najczęściej u osób w wieku 20-50 lat. Kluczowym czynnikiem patogenetycznym jest somatyczna translokacja t(17;22)(q22;q13), prowadząca do powstania genu fuzyjnego COL1A1-PDGFB, który powoduje nadmierną produkcję czynnika wzrostu PDGFB i stymuluje proliferację komórek nowotworowych. W około 10% przypadków występują alternatywne translokacje lub inne geny fuzyjne, takie jak COL6A3-PDGFD czy EMILIN2-PDGFD. Wariant włókniakomięsakowy DFSP (DFSP-FS), stanowiący 5-15% przypadków, charakteryzuje się agresywniejszym przebiegiem i wyższym ryzykiem przerzutów, często związanym z genomowym wzmocnieniem genu fuzyjnego PDGFB/COL1A1. Niestabilność mikrosatelitarna i mutacje TP53 obserwuje się głównie w bardziej złośliwych wariantach.
białko fuzyjne, blizna pooparzeniowa, blizna pooperacyjna, brodawczakowłókniak kosmówkowy, czynnik hormonalny, kolagen typu I, komórka nowotworowa, mięsak skóry, mutacja somatyczna, niedobór deaminazy adenozyny, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór skóry, patogeneza, płytkopochodny czynnik wzrostu, radioterapia, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, receptor PDGF, skóra właściwa, tkanka łączna, translokacja chromosomowa, włókniakomięsak, złożony niedobór odporności
Leksykon chorób i schorzeń
Rak podstawnokomórkowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Rak podstawnokomórkowy (BCC) jest najczęstszym nowotworem skóry, stanowiącym około 80% wszystkich przypadków nowotworów skóry w USA, z 3,6 mln nowych rozpoznań rocznie. BCC rozwija się z komórek podstawnych naskórka, cechuje się powolnym wzrostem i rzadko daje przerzuty. Lokalizuje się głównie na obszarach eksponowanych na promieniowanie UV, takich jak twarz, szyja i ręce. Wyróżnia się cztery główne warianty kliniczne: guzkowy, powierzchownie szerzący się, twardzinopodobny oraz barwnikowy. Diagnostyka opiera się na biopsji skóry z oceną histopatologiczną. Leczenie najczęściej jest chirurgiczne, obejmujące wycięcie z marginesem 4 mm dla guzów <2 cm, chirurgię Mohsa (wskaźnik wyleczenia do 99%) oraz łyżeczkowanie z elektrokoagulacją. Alternatywnie stosuje się radioterapię, krioterapię, terapię fotodynamiczną, leczenie miejscowe, terapię celowaną i chemioterapię w wybranych przypadkach.
badania kontrolne, badanie histopatologiczne, biopsja skóry, chemioterapia, chirurgia mikrograficzna Mohsa, ciśnienie tętnicze, filtr przeciwsłoneczny, infekcja, krioterapia, łyżeczkowanie i elektrokoagulacja, naskórek, nikotynamid, nowotwór złośliwy, opieka paliatywna, przerzut, radioterapia, rak podstawnokomórkowy, rak podstawnokomórkowy skóry, samobadanie skóry, sepsa, skóra właściwa, teleangiektazja, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, wycięcie chirurgiczne, zaburzenie integralności skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Soltopin 20 mg/g

Mupirocyna, substancja czynna leku Soltopin w stężeniu 20 mg/g w postaci maści, charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem ogólnoustrojowym po zastosowaniu miejscowym, co znacząco poprawia bezpieczeństwo terapii dermatologicznej. Przenikanie mupirocyny do tkanek skóry jest zależne od stanu bariery skórnej oraz techniki aplikacji – uszkodzona skóra oraz stosowanie opatrunku okluzyjnego zwiększają penetrację leku do głębszych warstw naskórka i skóry właściwej, co jest kluczowe dla skuteczności w leczeniu zakażeń skóry i ran. Podłoże maści zapewnia jednolitą dystrybucję substancji czynnej w miejscu aplikacji.
absorpcja ogólnoustrojowa, aktywność mikrobiologiczna, antybiotyk peptydowy, bariera skórna, biotransformacja, inaktywacja metaboliczna, infekcja dermatologiczna, krążenie ogólne, kwas monowy, mupirocyna, opatrunek okluzyjny, oporność bakteryjna, penetracja leku, skóra właściwa, terapia dermatologiczna, wchłanianie ogólnoustrojowe, właściwości farmakokinetyczne, zakażenie skórne
Leksykon chorób i schorzeń
Brodawczakowłókniak kosmówkowy – Objawy

Brodawczakowłókniak kosmówkowy (DFSP) to rzadki nowotwór tkanki łącznej skóry właściwej, charakteryzujący się powolnym wzrostem, niskim potencjałem przerzutowym (0,5-5%) oraz wysokim wskaźnikiem nawrotów miejscowych (20-50% po prostym wycięciu). Zmiany początkowo mają średnicę 0,5-5 cm, są bezobjawowe i mogą przypominać bliznę lub znamię, co często opóźnia diagnozę. Lokalizują się głównie na tułowiu (40-50%) i kończynach (30-40%). Wariant włókniakomięsakowy (FS-DFSP), stanowiący około 5% przypadków, cechuje się agresywniejszym przebiegiem, wyższym ryzykiem nawrotów (>50%) i przerzutów (10-15%), a także gorszym rokowaniem. Zaawansowane zmiany mogą naciekać głębokie tkanki, powodować owrzodzenia i krwawienia, a także rozprzestrzeniać się pod pozornie zdrową skórą, co utrudnia leczenie chirurgiczne.
ból, chirurgia Mohsa, dermatofibrosarcoma protuberans, fibrosarcomatous DFSP, guzek skórny, indeks mitotyczny, leczenie chirurgiczne, nawrót miejscowy, nowotwór tkanki miękkiej, obserwacja po leczeniu, potencjał przerzutowy, powolny wzrost, przerzut do płuc, ryzyko nawrotu, siniak, skóra właściwa, tułów, węzły chłonne regionalne, wskaźnik przeżycia, wzrost guza, zajęcie węzłów chłonnych
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Advantan 1 mg/g

Metyloprednizolonu aceponian, substancja czynna preparatu Advantan (1 mg/g, 0,1%), wykazuje charakterystyczny gradient stężeń w skórze po aplikacji miejscowej, z najwyższym stężeniem w zewnętrznych warstwach naskórka i stopniowym spadkiem w kierunku skóry właściwej. Substancja ulega bioaktywacji poprzez hydrolizę do 17-propionianu 6α-metyloprednizolonu, metabolitu o silniejszym powinowactwie do receptorów kortykosteroidowych, co zwiększa efektywność terapeutyczną. Przezskórne wchłanianie zależy od wielu czynników, w tym od postaci leku (krem, emulsja, maść), warunków aplikacji (otwarta vs okluzyjna), czasu stosowania oraz stanu skóry. Badania wykazały, że wchłanianie przezskórne wynosi od 0,34% do 0,65% przy otwartej aplikacji maści (dawka 2 x 20 g/dobę przez 5-8 dni), natomiast przy okluzyjnej aplikacji kremu wzrasta do około 3%, co przekłada się na dawki ogólnoustrojowe odpowiednio około 2-4 µg/kg/dzień i 20 µg/kg/dzień. Usunięcie warstwy rogowej naskórka zwiększa wchłanianie do 13-27% dawki, podkreślając rolę bariery naskórkowej w ograniczaniu absorpcji.
17-propionian-6α-metyloprednizolonu, 21-glukuronid 17-propionianu, aplikacja miejscowa, aplikacja okluzyjna, atopia, bioaktywacja w skórze, biodostępność ogólnoustrojowa, emulsja na skórę, hydroliza, kortykosteroid miejscowy, kwas glukuronowy, łuszczyca, metyloprednizolonu aceponian, okres półtrwania, preparat Advantan, receptor kortykosteroidowy, skóra właściwa, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie przezskórne
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybiec pierścieniowy – Objawy

Grzybiec pierścieniowy (granuloma annulare, GA) to łagodna, przewlekła dermatoza zapalna, charakteryzująca się pierścieniowatymi lub półokrągłymi grudkami o średnicy do 5 cm, najczęściej lokalizującymi się na grzbietowych i bocznych powierzchniach dłoni, stóp, nadgarstków i kostek. Najczęstszą postacią jest typ zlokalizowany, stanowiący około 75% przypadków, który zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 2 lat. Uogólniona forma, występująca głównie u dorosłych, obejmuje ≥10 zmian i cechuje się bardziej rozległym zajęciem skóry, w tym tułowia i kończyn, z przewlekłym przebiegiem trwającym od 3 do nawet 10 lat, słabą odpowiedzią na leczenie i częstymi nawrotami. Rzadkie odmiany to podskórny typ (guzki o średnicy 5 mm do 4 cm, głównie u dzieci 2-5 lat), przeszywający (bolesne, łuszczące się grudki z możliwym wydzielaniem płynu i bliznowaceniem) oraz plamkowy (czerwone, czerwonobrązowe lub fioletowe płaskie zmiany). Objawy to głównie zmiany skórne, które mogą być bezobjawowe lub powodować świąd, ból czy dyskomfort, zwłaszcza w postaci uogólnionej.
fałd skórny, granuloma annulare, grudka, grzybiec pierścieniowy, guzek podskórny, HIV, nowotwór złośliwy, owłosiona skóra głowy, remisja samoistna, skóra właściwa, tkanka podskórna, tułów, zapalna choroba skóry, zmiana skórna
Leksykon substancji czynnych
Klotrymazol – Właściwości farmakokinetyczne

Klotrymazol, stosowany miejscowo w leczeniu grzybic skóry i błon śluzowych, charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem ogólnoustrojowym, co zapewnia wysoki profil bezpieczeństwa terapii. Po aplikacji na nieuszkodzoną skórę wchłanianie wynosi poniżej 2% dawki, natomiast po podaniu dopochwowym 3-10%. Stężenia leku w warstwach skóry wykazują gradient: od 50-500 μg/ml w warstwie rogowej naskórka do poniżej 0,1 μg/ml w tkance podskórnej. W osoczu stężenia klotrymazolu po podaniu miejscowym są bardzo niskie, poniżej 0,001 μg/ml na skórę i do 0,01 μg/ml po podaniu dopochwowym dawki 500 mg. Klotrymazol wiąże się w 50% z albuminami, a jego metabolizm wątrobowy jest szybki, prowadząc do nieaktywnych metabolitów, głównie 2-chlorofenylo-4-hydroksyfenylo-fenylometanu.
biodostępność, błona śluzowa, cytochrom P-450, emulsja olej w wodzie, farmakokinetyka, grzybica skóry, interakcja z lekami, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, kapsułka dopochwowa, klotrymazol, metabolit, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, nieuszkodzona skóra, okres półtrwania, skóra właściwa, stężenie klotrymazolu, stężenie w osoczu, stratum corneum, substancja przeciwgrzybicza, tabletka dopochwowa, tkanka podskórna, warstwa brodawkowata, warstwa kolczysta naskórka, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie minimalne, wchłanianie ogólnoustrojowe, wydalanie metabolitów, zastosowanie dopochwowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – 2% Wodny roztwór fioletu gencjanowego gemi 20 mg/g

2% Wodny roztwór fioletu gencjanowego (20 mg/g) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na metylorozanilinowy chlorek lub składniki pomocnicze preparatu, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. Nie należy stosować go na otwarte rany, gdyż intensywne zabarwienie może maskować istotne objawy kliniczne, takie jak stan zapalny czy martwica tkanek, utrudniając prawidłową ocenę urazu. Preparat jest również przeciwwskazany do aplikacji na błony śluzowe, które charakteryzują się zwiększoną przepuszczalnością, co może prowadzić do nadmiernej absorpcji substancji czynnej i potencjalnego działania ogólnoustrojowego, a także miejscowych podrażnień.
błona śluzowa, działanie ogólnoustrojowe, fiolet gencjanowy, martwica tkanek, metylorozanilinowy chlorek, nadwrażliwość na substancję czynną, otwarta rana, pomoc chirurgiczna, postępowanie chirurgiczne, proces patologiczny, reakcja alergiczna, reakcja zapalna, skóra właściwa, stan zapalny, substancja pomocnicza, uszkodzenie skóry, zmiana skórna
Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Dawkowanie i sposób podawania

Tuberkulina PPD RT23 AJV jest stosowana w diagnostyce zakażenia prątkiem gruźlicy, podawana śródskórnie w dawce 0,1 ml (2 jednostki tuberkulinowe, T.U.) w środkowej trzeciej części przedramienia. Do wykonania próby Mantoux zaleca się użycie strzykawki 1 ml z igłą 25 Ga lub 26 Ga, krótką i skośnie ściętą. Prawidłowe podanie powoduje powstanie bladego uwypuklenia o średnicy 8-10 mm utrzymującego się około 10 minut. Reakcję odczytuje się po 48-72 godzinach, mierząc średnicę nacieku (stwardnienia) poprzecznie do osi przedramienia. Interpretacja wyników: ujemny (0-5 mm), dodatni (6-14 mm) oraz silnie dodatni (>15 mm). Należy uwzględnić, że zaczerwienienie nie jest brane pod uwagę, a reakcje >15 mm rzadko wynikają z wcześniejszego szczepienia BCG lub ekspozycji na środowiskowe mykobakterie.
efekt wzmocnienia, gruźlica, infekcja mykobakteriami, jednostka tuberkulinowa, konwersja próby skórnej, Mycobacterium africanum, Mycobacterium bovis, Mycobacterium microti, Mycobacterium tuberculosis, mykobakterie, odporność komórkowa, podanie śródskórne, prątek gruźlicy, prątki niegruźlicze, próba tuberkulinowa, próba tuberkulinowa Mantoux, reakcja dodatnia, skóra właściwa, szczepionka BCG, tuberkulina PPD RT23, wartość predykcyjna
Leksykon substancji czynnych
Tetrakaina – Właściwości farmakodynamiczne

Tetrakaina, będąca miejscowym środkiem znieczulającym o budowie estrowej, działa poprzez blokadę kanałów jonów sodowych w błonach komórkowych neuronów, co hamuje inicjację i przewodzenie impulsów nerwowych, prowadząc do miejscowego znieczulenia. W preparacie Ruskorex tetrakaina (chlorowodorek tetrakainy) występuje w połączeniu z ruskogeniną w stężeniu 10 mg/g w maści oraz 25 mg w czopku, co zapewnia synergistyczne działanie: znieczulające, przeciwzapalne, przeciwobrzękowe oraz uszczelniające naczynia krwionośne. Ruskogenina, będąca saponiną pozyskiwaną z Ruscus aculeatus, poprawia integralność ścian naczyń włosowatych, co potwierdzono badaniami in vitro i in vivo, wykazującymi zwężanie małych naczyń żylnych bez wpływu na tętniczki.
amidowy środek znieczulający, blokowanie przewodnictwa nerwowego, błona komórkowa neuronu, błona śluzowa, bradykinina, chlorowodorek tetrakainy, działanie przeciwobrzękowe, działanie przeciwzapalne, histamina, impuls nerwowy, kanał jonowy sodowy, kłącze ruszczyka kolczastego, klasyfikacja farmakoterapeutyczna, leukotrien B4, miejscowy środek znieczulający, naczynie włosowate, penetracja naskórka, przepuszczalność naczyń włosowatych, receptor bólowy, saponina, skóra właściwa, tętniczka, uszczelnianie naczyń krwionośnych, zakończenie nerwowe, znieczulenie miejscowe tkanek
Leksykon leków
Przedawkowanie – Maść na odciski (400 mg + 100 mg)/g

Maść na odciski zawierająca kwas salicylowy (400 mg/g) oraz kwas (S)-mlekowy (100 mg/g) stosowana jest miejscowo w leczeniu zrogowaceń naskórka, przy czym substancje te wykazują ograniczoną penetrację przez nieuszkodzoną skórę, co minimalizuje ryzyko działania ogólnoustrojowego. Przedawkowanie preparatu, definiowane jako nadmierna ilość aplikacji, stosowanie na uszkodzoną skórę, błony śluzowe lub obszary o podwyższonej wrażliwości, może prowadzić do poważnych powikłań lokalnych, takich jak podrażnienie, rumień, ból, pieczenie, a nawet chemiczne oparzenia skóry z martwicą naskórka i owrzodzeniem. Przypadkowe spożycie preparatu wywołuje podrażnienie przewodu pokarmowego z nudnościami, wymiotami i bólem brzucha, natomiast objawy ogólnoustrojowe, takie jak szum w uszach, zawroty głowy i nudności, są rzadkie i związane z masywną absorpcją kwasu salicylowego.
absorpcja ogólnoustrojowa, działanie keratolityczne, działanie ogólnoustrojowe, kwas mlekowy, kwas salicylowy, martwica, martwica naskórka, oparzenie chemiczne skóry, opatrunek hydrokoloidowy, owrzodzenie, penetracja przez skórę, podrażnienie błon śluzowych, podrażnienie przełyku, procedura detoksykacyjna, rumień, skóra właściwa, uszkodzenie tkanek, węgiel aktywowany, zrogowacenie naskórka
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bengay Maść Przeciwbólowa (150 mg + 100 mg)/g

Bengay Maść Przeciwbólowa zawiera dwa aktywne składniki: salicylan metylu (150 mg/g) oraz mentol (100 mg/g), które wykazują specyficzne właściwości farmakokinetyczne po aplikacji miejscowej. Mentol, dzięki wysokiej lipofilności i rozpuszczalności w tłuszczach, jest szybko wchłaniany przez skórę, a następnie metabolizowany do glukuronidu, który jest wydalany z moczem i żółcią. Okres półtrwania glukuronidu mentolu w osoczu wynosi średnio 56,2 minuty po podaniu kapsułek oraz 42,6 minuty po zastosowaniu w cukierkach lub herbacie miętowej (różnica statystycznie istotna, P < 0,05). Salicylan metylu również ulega szybkiemu wchłanianiu przez nieuszkodzoną skórę, osiągając stężenia tkankowe około 30-krotnie wyższe niż osoczowe już po 1 godzinie od aplikacji na powierzchnię 16 cm². Wchłanianie i metabolizm salicylanu są nasilone przy wielokrotnym stosowaniu.
aktywność farmakologiczna, dystrybucja tkankowa, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzapalne, farmakokinetyka, glukuronid, glukuronid acylowy, glukuronid salicylo-fenolowy, kapsułka, krążenie układowe, kwas gentyzynowy, kwas salicylowy, kwas salicylurowy, lipofilność substancji, mentol, metabolizm mentolu, okres półtrwania, okres półtrwania w osoczu, pH moczu, płyn transcelularny, salicylan, salicylan metylu, skóra właściwa, stężenie osoczowe, stężenie tkankowe, tkanka podskórna, wydalanie z moczem i żółcią, zatrucie
Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk potowy (świerzb potowy) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Wyprysk potowy (miliaria rubra) to schorzenie dermatologiczne wynikające z zablokowania przewodów potowych ekrynowych, prowadzące do uwięzienia potu pod naskórkiem i powstania charakterystycznych zmian skórnych o średnicy 2-4 mm, takich jak czerwone grudki i pęcherzyki, często z towarzyszącym świądem, pieczeniem i zaczerwienieniem. Najczęściej występuje w gorącym, wilgotnym klimacie, u niemowląt z niedojrzałymi przewodami potowymi, osób hospitalizowanych oraz u osób narażonych na okluzję skóry syntetyczną odzieżą lub opatrunkami. Wyróżnia się trzy typy: miliaria crystallina (pęcherzyki 1-2 mm bez stanu zapalnego), miliaria rubra (typowa forma z zapaleniem) oraz miliaria profunda (głębokie, cieliste grudki). Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i wywiadzie, bez konieczności badań dodatkowych, z uwzględnieniem różnicowania z innymi dermatozami.
aloes, antybiotyk miejscowy, balsam kalaminowy, gruczoł potowy ekrynowy, hydrokortyzon, kąpiel owsiana, lanolina bezwodna, lek przeciwhistaminowy, miliaria crystallina, miliaria profunda, miliaria rubra, niemowlę, objaw zakażenia, okluzja skóry, przewód potowy, skóra właściwa, soda oczyszczona, sól Epsom, świąd skóry, świerzb potowy, udar cieplny, warstwa rogowa naskórka, wyczerpanie cieplne, wykwit grudkowo-pęcherzykowy, wyprysk potowy, wysięk ropny, zakażenie skóry
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Advantan 1 mg/g

Metyloprednizolonu aceponian w postaci emulsji na skórę (Advantan 1 mg/g) posiada liczne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Preparat jest przeciwwskazany w przypadku infekcji skórnych bakteryjnych (w tym kiła i gruźlica), grzybiczych oraz wirusowych (np. ospa wietrzna, półpasiec), gdyż może maskować objawy i nasilać przebieg choroby. Ponadto, nie zaleca się stosowania u pacjentów z trądzikiem różowatym, trądzikiem pospolitym, okołowargowym zapaleniem skóry, owrzodzeniami, miejscowymi odczynami poszczepiennymi oraz chorobami zanikowymi skóry ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów i działań niepożądanych. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 roku życia z powodu braku danych bezpieczeństwa i ryzyka ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z wysokiego stosunku powierzchni ciała do masy ciała.
atrofia skóry, bakteryjne zakażenie skóry, glikokortykosteroid miejscowy, gruźlica skóry, jaskra, kiła skórna, metyloprednizolon aceponian, nadwrażliwość, odczyn poszczepienny, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, owrzodzenie skóry, półpasiec, rozstęp skórny, ścieńczenie naskórka, skóra właściwa, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, wirusowa choroba skóry, zaćma, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zakażenie skórne, zanikowa choroba skóry
Leksykon substancji czynnych
Salicylan metylu – Właściwości farmakokinetyczne

Salicylan metylu, stosowany miejscowo w preparatach takich jak Bengay Maść Przeciwbólowa, DIP HOT ROZGRZEWAJĄCY czy Hotlec, wykazuje zdolność przenikania przez nieuszkodzoną skórę, osiągając stężenia w tkankach około 30-krotnie wyższe niż w osoczu już po 1 godzinie od aplikacji na powierzchnię 16 cm². Proces wchłaniania i metabolizmu jest szybki, a wielokrotna aplikacja zwiększa zarówno prędkość, jak i stopień absorpcji, co wskazuje na potencjalną kumulację substancji. Salicylan metylu ulega intensywnemu metabolizmowi w skórze właściwej i tkance podskórnej do aktywnego kwasu salicylowego, który odpowiada za działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Eliminacja salicylanów odbywa się głównie przez nerki, z dominującym wydalaniem kwasu salicylurowego (75%), a okres półtrwania w osoczu waha się od 2-3 godzin przy dawkach przeciwpłytkowych do 15-30 godzin przy wysokich dawkach terapeutycznych lub zatruciach.
aplikacja na skórę, dawka przeciwzapalna, dystrybucja tkanek, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzapalne, eliminacja z organizmu, glukuronid acylowy, glukuronid mentolu, glukuronid salicylo-fenolowy, interakcja farmakokinetyczna, klirens salicylanów, krążenie ogólnoustrojowe, krem przeciwbólowy, kumulacja substancji, kwas gentyzynowy, kwas salicylowy, kwas salicylurowy, metabolit salicylanu, okres półtrwania, pH moczu, płyn transcelularny, proces metaboliczny, przedział ufności, przenikanie przez skórę, rozpuszczalność w tłuszczach, salicylan metylu, skóra właściwa, stężenie osoczowe, stężenie salicylanu, tkanka podskórna, zatrucie
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Objawy

Rozstępy (striae distensae) to linijne, atroficzne pasma skóry powstające w wyniku gwałtownego rozciągnięcia i uszkodzenia włókien kolagenowych oraz elastyny w warstwie skóry właściwej (dermis). Zmiany te przechodzą charakterystyczne fazy: początkową (striae rubrae) z czerwono-fioletowym zabarwieniem i objawami zapalnymi, oraz fazę dojrzałą (striae albae) z białawym, srebrzystym kolorem i atrofią naskórka. Rozstępy mają szerokość 1-10 mm i długość od kilku do kilkunastu centymetrów, lokalizując się najczęściej na brzuchu, piersiach, biodrach, pośladkach i udach. Występują u około 80-90% kobiet w ciąży, 70% dziewcząt i 40% chłopców w okresie dojrzewania, a także u osób z szybkim przyrostem lub utratą masy ciała oraz u kulturystów. Mogą być także manifestacją chorób endokrynologicznych, takich jak zespół Cushinga czy zespół Marfana, oraz efektem długotrwałej terapii kortykosteroidami.
blizna atroficzna, bliznowacenie, hipopigmentacja, kolagen i elastyna, kortykosteroid, kortyzol, laktacja, nadciśnienie, prednizon, proces zapalny, rozstęp, skok wzrostowy, skóra właściwa, striae albae, striae rubrae, świąd, tkanka łączna, włókno elastyczne, włókno kolagenowe, zespół Cushinga, zespół Marfana, zmiana naczyniowa
Leksykon leków
Skład i postać leku – Terbinafine Aurobindo 250 mg

Terbinafine Aurobindo to doustny lek przeciwgrzybiczy zawierający 250 mg terbinafiny (chlorowodorek terbinafiny 281,250 mg) z grupy alliloamin (kod ATC: D01BA02). Mechanizm działania polega na hamowaniu enzymu epoksydazy skwalenu, co prowadzi do deficytu ergosterolu i kumulacji skwalenu w komórkach grzyba, skutkując ich śmiercią. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciw dermatofitom, pleśniom oraz grzybom dimorficznym, a na drożdżaki działa grzybobójczo lub grzybostatycznie. Po podaniu doustnym terbinafina szybko się wchłania (okres półtrwania wchłaniania 0,8 h), osiągając maksymalne stężenie w osoczu 0,97 μg/ml po 2 godzinach, z wysokim wiązaniem białkowym (99%). Aktywne stężenia utrzymują się w tkankach docelowych (skóra, paznokcie, włosy) przez 15-20 dni po zakończeniu terapii. Metabolizm odbywa się głównie przez izoenzymy CYP450 (CYP2C9, CYP1A2, CYP3A4, CYP2C8, CYP2C19), a okres półtrwania eliminacji wynosi 17 godzin. Biodostępność wynosi około 80%, niezależnie od przyjmowania pokarmu. U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby może dochodzić do kumulacji leku.
alliloamina, biodostępność, biotransformacja, ból nadbrzusza, celuloza mikrokrystaliczna, chlorowodorek terbinafiny, cytochrom P450, dermatofity, dysfagia, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, epoksydaza skwalenu, hypromeloza, izoenzym cytochromu P450, karboksymetyloskrobia sodowa, krzemionka koloidalna bezwodna, łój skórny, mieszek włosowy, osocze krwi, płytka paznokciowa, skóra właściwa, stearynian magnezu, terbinafina, warstwa rogowa naskórka, węgiel aktywowany
Leksykon substancji czynnych
Mupirocyna – Właściwości farmakokinetyczne

Mupirocyna wykazuje minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe po miejscowej aplikacji na nieuszkodzoną skórę, co potwierdzają badania z użyciem izotopu 14C, gdzie stężenie we krwi nie przekraczało 1,1 ng/ml po 24 godzinach. Substancja gromadzi się głównie w warstwach naskórka, a jej penetracja do głębszych warstw skóry i skóry właściwej jest istotnie zwiększona w przypadku uszkodzonej skóry lub zastosowania opatrunków okluzyjnych. Po wchłonięciu mupirocyna ulega szybkiemu metabolizmowi do mikrobiologicznie nieaktywnego kwasu monowego, który jest następnie wydalany głównie przez nerki, co zapewnia wysoki profil bezpieczeństwa stosowania miejscowego preparatów zawierających mupirocynę (np. Bactroban, Mupirox).
Bactroban, bariera naskórkowa, biotransformacja, dystrybucja tkankowa, eliminacja z osocza, kwas monowy, mupirocyna, nieuszkodzona skóra, opatrunek okluzyjny, penetracja leku, profil bezpieczeństwa, skóra właściwa, uszkodzona skóra, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie przez nerki, zakażenie skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Infilea 0,5 mg/g

Klobetazolu propionian, substancja czynna kremu Infilea (0,5 mg/g), jest miejscowym kortykosteroidem o bardzo silnym działaniu (grupa IV, kod ATC: D07AD01). Mechanizm jego działania obejmuje zarówno szlak genomowy, prowadzący do modyfikacji transkrypcji genów i syntezy białek, jak i szybki szlak niegenomowy, wpływający na przekaźniki i receptory błonowe komórek układu immunologicznego. Efekty farmakodynamiczne obejmują działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe, obkurczające naczynia krwionośne oraz antyproliferacyjne. Kluczowe jest hamowanie reakcji zapalnych i alergicznych poprzez redukcję gęstości komórek tucznych, ograniczenie chemotaksji eozynofili oraz zahamowanie produkcji cytokin przez limfocyty, monocyty i inne komórki zapalne.
bradykinina, działanie antyproliferacyjne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, eozynofil, glikozaminoglikan, histamina, keratynocyt, klobetazolu propionian, komórka tuczna, kortykosteroid o bardzo silnym działaniu, kwas arachidonowy, limfocyt, lipokortyna, łuszczyca, mediator reakcji zapalnej, melanocyt, miejscowy kortykosteroid, monocyt, naczynie włosowate, obkurczanie naczyń krwionośnych, proliferacja fibroblastów, reakcja alergiczna, reakcja zapalna, receptor glikokortykoidowy, rumień, skóra właściwa, synteza kolagenu, terapia kortykosteroidowa, warstwa rogowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Travocort (10 mg + 1 mg)/g

Travocort, zawierający 10 mg izokonazolu azotanu oraz 1 mg diflukortolonu walerianianu na gram kremu, wykazuje korzystny profil farmakokinetyczny po aplikacji miejscowej. Izokonazol szybko przenika do warstwy rogowej naskórka, osiągając maksymalne stężenie około 3500 µg/ml (7 mmol/l) w ciągu 1 godziny, utrzymując je przez co najmniej 7 godzin. Stężenia w naskórku i skórze właściwej wynoszą odpowiednio 20 µg/ml (40 µmol/l) i 3 µg/ml (6 µmol/l), przekraczając wartości MIC dla kluczowych patogenów grzybiczych. Usunięcie warstwy rogowej podwaja stężenie izokonazolu w skórze właściwej. Izokonazol nie ulega metabolizmowi w skórze, a jego wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego jest minimalne (~1% dawki po 4 godzinach). Metabolizm zachodzi głównie po podaniu dożylnym, z eliminacją 33% przez mocz i 67% przez żółć w ciągu 24 godzin. Diflukortolon walerianian szybko przenika do skóry, osiągając 150 µg/ml (300 µmol/l) w warstwie rogowej naskórka, z niższym stężeniem w głębszych warstwach (0,15 µg/ml, 0,3 µmol/l). Kortykosteroid ulega częściowej hydrolizie do aktywnego diflukortolonu, a jego wchłanianie do krążenia jest również niskie (<1% dawki w 4 godziny).
11-keto-diflukortolon, 4-dichloromigdałowy, 6-dichlorobenzyloksy)-2-(2, aplikacja miejscowa, dermatofity, diflukortolon walerianian, drobnoustrój chorobotwórczy, działanie przeciwgrzybicze, izokonazol azotan, kortykosteroid, krążenie ogólnoustrojowe, kwas 2, kwas 2-(2, lek przeciwgrzybiczy, mieszki włosowe, minimalne stężenie hamujące, naskórek, okres półtrwania, preparat złożony, skóra właściwa, stężenie terapeutyczne, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przezskórne, zwężenie naczyń
Leksykon substancji czynnych
Witamina F – Przeciwwskazania stosowania

Witamina F, obecna w preparacie Dermovit F w stężeniu 25 mg/g, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na witaminę F lub inne składniki preparatu, co może manifestować się reakcjami skórnymi takimi jak świąd, zaczerwienienie czy wysypka w miejscu aplikacji. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest dokładne zebranie wywiadu alergologicznego, aby uniknąć powikłań wynikających z reakcji nadwrażliwości. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany na błony śluzowe oraz w okolicę oczu ze względu na ryzyko podrażnień i reakcji zapalnych, co stanowi bezwzględne ograniczenie w zakresie miejsc aplikacji.
aplikacja miejscowa, bezpieczeństwo terapii, błona śluzowa, Dermovit F, grupa ryzyka, interakcja lekowa, kwalifikacja pacjenta, nadwrażliwość na składnik aktywny, powikłanie, produkt leczniczy, przeciwwskazanie, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja zapalna, skóra właściwa, stosunek korzyści do ryzyka, symptom skórny, witamina F, wywiad alergologiczny