Właściwości farmakokinetyczne leku Skinatan 1 mg/ml

Produkt leczniczy Skinatan w stężeniu 1 mg/ml, dostępny w postaci przezroczystego, bezbarwnego roztworu na skórę, zawiera jako substancję czynną metyloprednizolonu aceponian (MPA). Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tego preparatu, istotne z punktu widzenia praktyki klinicznej.¹

Uwalnianie i dystrybucja w skórze

Metyloprednizolonu aceponian po aplikacji miejscowej jest uwalniany z podłoża produktu i penetruje w głąb skóry. Charakterystycznym zjawiskiem jest gradient stężeń tej substancji w strukturach skóry – najwyższe stężenia obserwuje się w warstwie rogowej naskórka, a wartości te stopniowo maleją w kierunku głębszych warstw skóry.²

Metabolizm w skórze

Istotnym aspektem działania MPA jest proces bioaktywacji w skórze. Substancja czynna ulega hydrolizie w naskórku i skórze właściwej, przekształcając się w główny metabolit – 17-propionian-6α-metyloprednizolonu. Co szczególnie ważne, metabolit ten charakteryzuje się silniejszym powinowactwem do receptorów glikokortykosteroidowych niż związek macierzysty, co prowadzi do zwiększenia aktywności terapeutycznej leku bezpośrednio w miejscu aplikacji.³

Czynniki wpływające na wchłanianie

Na szybkość i zakres przezskórnego wchłaniania miejscowo stosowanych kortykosteroidów, w tym metyloprednizolonu aceponianu, wpływa szereg czynników:

• Czynniki związane z lekiem – struktura chemiczna substancji, skład podłoża, stężenie substancji w podłożu
• Czynniki związane z aplikacją – leczony obszar skóry, czas trwania ekspozycji, rodzaj ekspozycji (otwarta lub okluzyjna)
• Czynniki związane ze stanem skóry – rodzaj i nasilenie choroby skóry, lokalizacja anatomiczna miejsca aplikacji

Czynniki te należy uwzględniać przy przewidywaniu efektywności terapeutycznej i potencjalnego działania ogólnoustrojowego leku.⁴

Wchłanianie ogólnoustrojowe

Badania farmakokinetyczne przeprowadzono w dwóch populacjach:

• U zdrowych ochotników po jednorazowym zastosowaniu ≤ 5 mL roztworu na skórę (1 mg/mL)
• U pacjentów z łuszczycą skóry głowy, którzy stosowali tę samą dawkę raz dziennie przez 4 tygodnie

W żadnej z tych grup nie zaobserwowano wchłaniania ogólnoustrojowego substancji czynnej, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa preparatu. Na podstawie granicy oznaczalności oszacowano, że wchłanianie metyloprednizolonu aceponianu przez skórę głowy wynosi poniżej 10%. Przekłada się to na dobową dawkę kortykosteroidu biodostępną ogólnoustrojowo na poziomie niższym niż 4–7 µg/kg masy ciała na dobę.⁵

Dalszy metabolizm i wydalanie

Po ewentualnym przeniknięciu do krwiobiegu, główny produkt hydrolizy MPA – 17-propionian-6α-metyloprednizolonu – ulega szybkiemu procesowi sprzęgania z kwasem glukuronowym, co prowadzi do jego dezaktywacji. W wyniku tego procesu powstaje główny metabolit – 21-Glukuronid 17-propionianu-6α-metyloprednizolonu.⁶

Metabolity metyloprednizolonu aceponianu są wydalane głównie przez nerki. Okres półtrwania metabolitów wynosi około 16 godzin. Badania z zastosowaniem podania dożylnego wykazały, że całkowite wydalanie substancji z moczem i kałem następuje w ciągu 7 dni od podania. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, nie dochodzi do kumulacji substancji czynnej ani jej metabolitów w organizmie, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych związanych z długotrwałym stosowaniem preparatu.⁷