skala Borga

Skala Borga to narzędzie służące do subiektywnej oceny odczuwanego wysiłku fizycznego, stworzone przez szwedzkiego fizjologa Gunnar Borga. Stosowana jest powszechnie w medycynie sportowej, rehabilitacji kardiologicznej oraz podczas testów wysiłkowych.

Istnieją dwie główne wersje skali: oryginalna (6-20) oraz zmodyfikowana (0-10). Skala 6-20 została zaprojektowana tak, by korelować z częstością akcji serca (przemnożenie wyniku przez 10 daje przybliżoną wartość tętna). Pacjent określa poziom zmęczenia od „bardzo, bardzo lekkiego” (6-7) do „bardzo, bardzo ciężkiego” (19-20).

W praktyce klinicznej skala Borga pomaga w bezpiecznym dozowaniu intensywności wysiłku, szczególnie u pacjentów kardiologicznych. Umożliwia monitorowanie tolerancji wysiłku bez konieczności stosowania zaawansowanego sprzętu. Jest również wartościowym narzędziem w programowaniu treningu fizycznego, pozwalając na utrzymanie odpowiedniej intensywności ćwiczeń.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Treprostynil – Właściwości farmakodynamiczne

Treprostynil, analog prostacykliny z grupy inhibitorów agregacji płytek (kod ATC: B01AC21), wykazuje działanie farmakodynamiczne polegające na rozszerzaniu naczyń krwionośnych w krążeniu płucnym i systemowym oraz hamowaniu agregacji płytek. W badaniach na zwierzętach wykazano, że treprostynil zmniejsza obciążenie następcze prawej i lewej komory, poprawiając funkcję mięśnia sercowego, oraz zwiększa pojemność minutową i wyrzutową serca bez istotnego wpływu na przewodzenie sercowe. W dwóch randomizowanych, podwójnie zaślepionych badaniach III fazy z udziałem 469 dorosłych pacjentów z różnymi postaciami nadciśnienia płucnego, podawany w ciągłej infuzji podskórnej treprostynil w dawce średnio 9,3 ng/kg mc./min po 12 tygodniach leczenia istotnie poprawił dystans w teście 6-minutowego marszu o 19,7 m (p=0,0064) w porównaniu z placebo, które wykazało spadek o 21,8 m. Ponadto, leczenie skutkowało korzystnymi zmianami hemodynamicznymi, w tym obniżeniem średniego ciśnienia w tętnicy płucnej (PAPm), ciśnienia w prawym przedsionku (RAP), naczyniowego oporu płucnego (PVR) oraz poprawą wskaźnika sercowego (CI) i nasycenia żylnego tlenem (SvO2).
agregacja płytek krwi, analog prostacykliny, ból w klatce piersiowej, bozentan, choroba tkanki łącznej, ciśnienie w prawym przedsionku, ciśnienie w tętnicy płucnej, duszność, działanie wazodylatacyjne, epoprostenol, idiopatyczne tętnicze nadciśnienie płucne, iloprost, infuzja podskórna, inhibitor agregacji płytek, klasyfikacja NYHA, naczyniowy opór płucny, nadciśnienie płucne, obciążenie następcze, omdlenie, pojemność minutowa, pojemność wyrzutowa serca, przewodzenie sercowe, rozszerzanie naczyń krwionośnych, rytm serca, skala Borga, test 6-minutowego marszu, treprostynil, twardzina, wrodzona kardiopatia, wskaźnik sercowy, współczynnik duszności-zmęczenia, zawrót głowy, zmęczenie, żylne nasycenie tlenem
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tresuvi 5 mg/ml

Treprostynil, będący analogiem prostacykliny i substancją czynną preparatu Tresuvi (5 mg/ml roztwór do infuzji), wykazuje dwukierunkowe działanie terapeutyczne w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (TNP). Mechanizm działania obejmuje bezpośrednie rozszerzenie tętnic w krążeniu płucnym i systemowym oraz hamowanie agregacji płytek krwi. W badaniach klinicznych fazy III, obejmujących 469 dorosłych pacjentów z różnymi postaciami TNP, stosowano ciągły wlew podskórny treprostynilu z dawką docelową średnio 9,3 ng/kg mc./min po 12 tygodniach. Terapia ta prowadziła do istotnej poprawy wydolności wysiłkowej, mierzonej testem 6-minutowego marszu (średnia różnica +19,7 m w porównaniu do placebo, p=0,0064), oraz korzystnych zmian hemodynamicznych, takich jak obniżenie średniego ciśnienia w tętnicy płucnej (PAPm), ciśnienia w prawym przedsionku (RAP), naczyniowego oporu płucnego (PVR), a także wzrost wskaźnika sercowego (CI) i nasycenia tlenem krwi żylnej (SvO2).
agregacja płytek krwi, choroba tkanki łącznej, ciśnienie w prawym przedsionku, ciśnienie w tętnicy płucnej, dziedziczne nadciśnienie płucne, klasyfikacja NYHA, naczyniowy opór płucny, obciążenie następcze serca, objętość wyrzutowa serca, parametry hemodynamiczne, pojemność minutowa, prostacyklina, przewodzenie impulsów elektrycznych, samoistne nadciśnienie płucne, skala Borga, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, twardzina, układ krzepnięcia, wlew dożylny, wrodzona wada serca, wskaźnik duszność-zmęczenie, wskaźnik sercowy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Veletri 1,5 mg

VELETRI (epoprostenol sodowy) to lek przeciwzakrzepowy z grupy inhibitorów agregacji płytek, charakteryzujący się unikalnym profilem pH (od 12,0 przy stężeniu 90 000 ng/ml do 11,0 przy 3 000 ng/ml), co wpływa na jego stabilność i odróżnia go od innych preparatów epoprostenolu. Mechanizm działania opiera się na stymulacji cyklazy adenylowej, zwiększając wewnątrzkomórkowe cAMP, co prowadzi do obniżenia stężenia wapnia w cytoplazmie płytek i zahamowania ich agregacji. Infuzje dożylne w dawkach 2-16 ng/kg mc./min wykazują zależne od dawki efekty hemodynamiczne, takie jak wzrost wskaźnika sercowego (CI) i pojemności wyrzutowej (SV), oraz spadek oporu naczyniowego płucnego (PVR) i całkowitego (TPR). Efekt przeciwagregacyjny jest krótkotrwały, ustępuje do 2 godzin po zakończeniu infuzji, a dawki ≥4 ng/kg mc./min znacząco hamują agregację indukowaną ADP. Długotrwała infuzja epoprostenolu u pacjentów z samoistnym lub wrodzonym tętniczym nadciśnieniem płucnym (PAH) poprawia parametry hemodynamiczne i wydolność wysiłkową (test marszu 6-minutowego), a także zmniejsza śmiertelność w klasach NYHA III i IV.
adenozynodifosforan, arginina, całkowity opór płucny, cyklaza adenylowa, cykliczny adenozynomonofosforan, czynnik neutralizujący heparynę, duszność, epoprostenol, inhibitor agregacji płytek krwi, klasyfikacja NYHA, krzepnięcie krwi, lek przeciwzakrzepowy, naczyniowy opór płucny, płucny opór naczyniowy, pojemność wyrzutowa, samoistne tętnicze nadciśnienie płucne, skala Borga, średnie ciśnienie w prawym przedsionku, średnie ciśnienie w tętnicy płucnej, średnie układowe ciśnienie tętnicze, test marszu 6-minutowego, tętnicze nadciśnienie płucne w przebiegu twardziny układowej, twardzina układowa, ultrafiltracja, wskaźnik sercowy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quator 2,5 mg

Tadalafil, substancja czynna leku Quator, jest silnym i selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), wykorzystywanym w leczeniu zaburzeń erekcji, łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) oraz tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH). Mechanizm działania polega na zwiększeniu stężenia cGMP, co prowadzi do relaksacji mięśni gładkich i poprawy przepływu krwi w odpowiednich tkankach. W zaburzeniach erekcji tadalafil poprawia funkcję erekcyjną już po 16 minutach od podania, utrzymując efekt do 36 godzin. Skuteczność potwierdzono w badaniach obejmujących 3250 pacjentów, gdzie 81% zgłosiło poprawę erekcji (w porównaniu do 35% placebo), a odsetek udanych stosunków płciowych wyniósł 75% (vs 32% placebo). W leczeniu BPH, dawka 5 mg tadalafilu znacząco poprawiała objawy według międzynarodowej skali punktowej, z efektem widocznym już po tygodniu terapii. W PAH, dawka 40 mg tadalafil zwiększała dystans w teście 6-minutowego marszu średnio o 33 metry (p=0,0004) po 16 tygodniach, jednocześnie poprawiając parametry hemodynamiczne, takie jak pojemność minutowa serca (+0,6 l/min) i obniżając ciśnienie w tętnicy płucnej (-4,3 mmHg).
bozentan, ciało jamiste, cykliczny guanozynomonofosforan, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, idiopatyczne tętnicze nadciśnienie płucne, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, klasyfikacja czynnościowa WHO, kolagenowe schorzenie naczyń, kortykosteroid, łagodny rozrost gruczołu krokowego, międzynarodowa skala punktowa objawów, naczynie płucne, relaksacja mięśni gładkich, selektywność enzymatyczna, skala Borga, tamsulozyna, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, tlenek azotu, zaburzenie erekcji
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quator 5 mg

Tadalafil, będący silnym i selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), wykazuje złożony mechanizm działania zależny od wskazania klinicznego. W leczeniu zaburzeń erekcji (ED) oraz łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) tadalafil zwiększa stężenie cGMP, co prowadzi do relaksacji mięśni gładkich i poprawy ukrwienia tkanek. W badaniach klinicznych u 1054 pacjentów z ED wykazano znaczącą poprawę erekcji i zdolności do odbycia stosunku seksualnego do 36 godzin po podaniu, z efektem pojawiającym się już po 16 minutach. Skuteczność potwierdzono w dawkach od 2,5 do 10 mg, z poprawą u 81% pacjentów (vs 35% placebo) oraz wysokim odsetkiem udanych stosunków (75% vs 32% placebo). W leczeniu BPH, w czterech 12-tygodniowych badaniach z udziałem ponad 1500 pacjentów, tadalafil 5 mg istotnie poprawiał wyniki w skali IPSS (np. -6,3 vs -4,2 placebo), z efektem widocznym już po pierwszym tygodniu terapii.
bozentan, ciała jamiste, ciśnienie w tętnicy płucnej, cykliczny guanozynomonofosforan, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, fosfodiesteraza typu 5, kortykosteroid, łagodny rozrost gruczołu krokowego, łagodny rozrost prostaty, lek przeciwzakrzepowy, międzynarodowa skala punktowa objawów, mięśnie gładkie, opór naczyń płucnych, parametry hemodynamiczne, pojemność minutowa serca, relaksacja mięśni gładkich, skala Borga, śródbłonek naczyniowy, tadalafil, tamsulozyna, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, tlenek azotu, zaburzenia erekcji
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tresuvi 10 mg/ml

Treprostynil, analog prostacykliny i lek hamujący agregację płytek krwi (kod ATC: B01AC21), wykazuje wielokierunkowe działanie w tętniczym nadciśnieniu płucnym (TNP) poprzez rozszerzanie tętnic płucnych i systemowych oraz działanie przeciwagregacyjne. W badaniach klinicznych fazy III, obejmujących 469 dorosłych pacjentów z różnymi postaciami TNP, podawanie treprostynilu podskórnie w dawce średnio 9,3 ng/kg mc./min przez 12 tygodni skutkowało istotną poprawą dystansu w teście 6-minutowego marszu (średnia różnica 19,7 m na korzyść treprostynilu, p=0,0064) oraz korzystnymi zmianami hemodynamicznymi, takimi jak obniżenie średniego ciśnienia w tętnicy płucnej (PAPm), ciśnienia w prawym przedsionku (RAP), naczyniowego oporu płucnego (PVR), a także wzrost wskaźnika sercowego (CI) i nasycenia tlenem krwi żylnej (SvO2). Terapia poprawiła również objawy kliniczne TNP, w tym omdlenia, zawroty głowy, ból w klatce piersiowej, zmęczenie i duszność (p<0,0001), oraz wskaźniki duszności według skali Borga i wskaźnik duszność-zmęczenie (Dyspnea-Fatigue Rating).
agregacja płytek krwi, akcja serca, analog prostacykliny, ból w klatce piersiowej, bozentan, choroba tkanki łącznej, ciśnienie w prawym przedsionku, ciśnienie w tętnicy płucnej, duszność wysiłkowa, działanie wazodylatacyjne, epoprostenol, iloprost, klasyfikacja NYHA, naczyniowy opór płucny, nasycenie tlenem krwi żylnej, obciążenie następcze, objętość wyrzutowa serca, pojemność minutowa, przeciek lewo-prawy, rozszerzanie tętnic, samoistne nadciśnienie płucne, skala Borga, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, twardzina, wrodzona wada serca, wskaźnik duszność-zmęczenie, wskaźnik sercowy, zaburzenia przewodnictwa, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tresuvi 2,5 mg/ml

Treprostynil, będący analogiem prostacykliny i substancją czynną leku Tresuvi (2,5 mg/ml, roztwór do infuzji), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, kluczowe w terapii tętniczego nadciśnienia płucnego (TNP). Mechanizm działania obejmuje bezpośrednie rozszerzenie naczyń krwionośnych w krążeniu płucnym i systemowym oraz hamowanie agregacji płytek krwi. W badaniach na modelach zwierzęcych wykazano zmniejszenie obciążenia następczego obu komór serca, wzrost pojemności minutowej i objętości wyrzutowej serca, bez istotnego wpływu na przewodzenie impulsów elektrycznych. W dwóch randomizowanych, podwójnie zaślepionych badaniach klinicznych fazy III, obejmujących 469 dorosłych pacjentów z różnymi etiologiami TNP, stosowano podskórny ciągły wlew treprostynilu. Po 12 tygodniach terapii średnia dawka wynosiła 9,3 ng/kg mc./min, a leczenie skutkowało istotną poprawą dystansu w teście 6-minutowego marszu (średnia zmiana +19,7 m vs placebo, p=0,0064) oraz korzystnymi zmianami hemodynamicznymi (PAPm, RAP, PVR, CI, SvO2).
agregacja płytek krwi, choroba tkanki łącznej, ciśnienie w prawym przedsionku, ciśnienie w tętnicy płucnej, duszność, dziedziczne tętnicze nadciśnienie płucne, klasyfikacja NYHA, naczyniowy opór płucny, nasycenie tlenem krwi żylnej, niedokrwienie mięśnia sercowego, obciążenie następcze, objętość wyrzutowa serca, omdlenie, perfuzja mózgowa, pojemność minutowa, prostacyklina, przewodzenie impulsów elektrycznych, rozszerzenie naczyń krwionośnych, skala Borga, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, twardzina, wrodzona wada serca, wskaźnik duszność-zmęczenie, wskaźnik sercowy, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ambrisentan AOP 5 mg

Ambrisentan jest selektywnym antagonistą receptora endoteliny A (ETA) o wysokim powinowactwie (Ki 0,016 mM) i około 4000-krotnie większej selektywności wobec ETA niż ETB, co pozwala na zachowanie funkcji receptorów ETB odpowiedzialnych za produkcję tlenku azotu i prostacykliny. W badaniach fazy 3 u pacjentów z idiopatycznym tętniczym nadciśnieniem płucnym (PAH) lub PAH związanym z chorobami tkanki łącznej, ambrisentan w dawkach 5 mg i 10 mg istotnie poprawiał wydolność wysiłkową, mierzoną zmianą odległości w 6-minutowym marszu (6MWD) o 30,6 m (5 mg) i 51,4 m (10 mg) w pierwszym badaniu oraz 59,4 m (5 mg) w drugim badaniu (wszystkie p<0,01). Leczenie wydłużało także czas do klinicznego pogorszenia PAH, zmniejszając ryzyko względne o 80% (p<0,001). Profil bezpieczeństwa był korzystny, z niską częstością hepatotoksyczności (2,3 zdarzeń na 100 pacjento-lat) i stabilnym obniżeniem ciśnienia tętniczego o około 3-4 mmHg utrzymującym się do 4 lat terapii.
antagonista kanału wapniowego, antagonista receptora endoteliny A, choroba wątroby, idiopatyczne tętnicze nadciśnienie płucne, idiopatyczne zwłóknienie płuc, inhibitor konwertazy, inhibitor PDE5, kwestionariusz SF-36, marskość wątroby, mięśniówka gładka naczyń, miocyty mięśnia sercowego, NT-proBNP, opór naczyniowy płucny, PAH związane z chorobami tkanki łącznej, podwyższone AlAT, podwyższone aminotransferazy, prawokomorowa niewydolność serca, proliferacja komórek mięśni gładkich, prostacyklina, przetrwały przewód tętniczy, receptor endoteliny A, septostomia przedsionkowa, sildenafil, skala Borga, tadalafil, test 6-minutowego marszu, tlenek azotu, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wrodzone PAH, wskaźnik sercowy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ambrisentan Accord 5 mg

Ambrisentan Accord, będący selektywnym antagonistą receptora endoteliny A (ETA) o wysokiej selektywności (~4000-krotnej) względem receptorów ETA w porównaniu do ETB, jest stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH). Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów ETA na komórkach mięśniówki gładkiej naczyń i miocytach mięśnia sercowego, co hamuje skurcz naczyń i proliferację komórek mięśni gładkich, przy jednoczesnym zachowaniu korzystnych efektów receptorów ETB, takich jak produkcja tlenku azotu i prostacykliny. Skuteczność ambrisentanu potwierdzono w badaniach fazy 3 (ARIES-1 i ARIES-2) na pacjentach z idiopatycznym PAH i PAH związanym z chorobami tkanki łącznej, gdzie dawki 5 mg i 10 mg doustnie przez 12 tygodni istotnie poprawiły wydolność wysiłkową, mierzoną 6-minutowym testem marszu (6MWD) o 30,6 m (p=0,008) i 59,4 m (p<0,001) dla dawki 5 mg oraz 51,4 m (p<0,001) dla dawki 10 mg. Ponadto, w badaniu ARIES-2 leczenie ambrisentanem zmniejszyło ryzyko klinicznego pogorszenia PAH o 80% (p<0,001), a w długoterminowym badaniu ARIES-E obserwowano utrzymanie efektów terapeutycznych i korzystny profil bezpieczeństwa, z 2-letnim ryzykiem wzrostu aktywności aminotransferaz >3×GGN na poziomie 3,9%.
AlAT w surowicy, aminotransferaza, antagonista receptora endoteliny A, choroba siatkówki, choroba tkanki łącznej, choroba wątroby, ciśnienie w tętnicy płucnej, etiologia idiopatyczna, funkcja wątroby, idiopatyczne PAH, inhibitor PDE-5, mięśniówka gładka naczyń krwionośnych, niedokrwistość, opór naczyniowy płucny, PAH związane z chorobami tkanki łącznej, parametry hemodynamiczne, pogorszenie przebiegu PAH, prostacyklina, receptor endoteliny, skala Borga, skurcz naczyniowy, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, tlenek azotu, uwarunkowanie genetyczne, wrodzona wada serca, wskaźnik sercowy, zakażenie HIV, zaostrzenie PAH
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tresuvi 1 mg/ml

Treprostynil, będący analogiem prostacykliny i substancją czynną leku Tresuvi (1 mg/ml roztwór do infuzji), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, obejmujące rozszerzenie tętnic w krążeniu płucnym i systemowym oraz hamowanie agregacji płytek krwi. W badaniach na modelach zwierzęcych zaobserwowano korzystne efekty hemodynamiczne, takie jak zmniejszenie obciążenia następczego lewej i prawej komory serca oraz zwiększenie pojemności minutowej i objętości wyrzutowej serca. Wpływ na częstość akcji serca jest dawkozależny, bez istotnego wpływu na przewodzenie impulsów elektrycznych w mięśniu sercowym.
choroba tkanki łącznej, ciśnienie w prawym przedsionku, ciśnienie w tętnicy płucnej, działanie wazodylatacyjne, klasyfikacja NYHA, lek hamujący agregację płytek krwi, naczyniowy opór płucny, nasycenie tlenem krwi żylnej, obciążenie następcze lewej komory, obciążenie następcze prawej komory, objętość wyrzutowa serca, pojemność minutowa serca, prostacyklina, przewodzenie impulsów elektrycznych, samoistne tętnicze nadciśnienie płucne, skala Borga, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, treprostynil, twardzina, wlew podskórny, wrodzona wada serca, wskaźnik duszność-zmęczenie, wskaźnik sercowy
Leksykon substancji czynnych
Ambrisentan – Właściwości farmakodynamiczne

Ambrisentan jest selektywnym antagonistą receptora endoteliny A (ETA) o wysokiej selektywności (Ki = 0,016 mM), wykazującym około 4000-krotnie większe powinowactwo do ETA niż ETB, co pozwala na zachowanie korzystnych efektów receptorów ETB, takich jak produkcja tlenku azotu i prostacykliny. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów ETA na komórkach mięśniówki gładkiej naczyń płucnych i miocytach serca, co zapobiega skurczowi naczyń i proliferacji komórek mięśni gładkich, poprawiając hemodynamikę w nadciśnieniu płucnym (PAH). Skuteczność ambrisentanu potwierdzono w dwóch badaniach fazy 3, gdzie dawki 5 mg i 10 mg znacząco poprawiały wydolność wysiłkową ocenianą 6-minutowym marszem (6MWD) o 30,6 m i 51,4 m (p=0,008 i p<0,001) oraz 59,4 m (p<0,001) w drugim badaniu. Ponadto, leczenie wydłużało czas do klinicznego pogorszenia PAH, zmniejszając ryzyko względne o 80% (p<0,001). Długoterminowa terapia (średnio 145 tygodni) wykazała stabilność efektów i bezpieczeństwo, z 2-letnim ryzykiem hepatotoksyczności (aminotransferazy >3 x GGN) na poziomie 3,9%.
antagonista receptora endoteliny A, badania kliniczne fazy 3, działanie niepożądane, hemodynamika krążenia płucnego, idiopatyczne PAH, idiopatyczne zwłóknienie płuc, marskość wątroby, mięśniówka gładka naczyń, miocyty mięśnia sercowego, nadciśnienie płucne, NT-proBNP, opór naczyniowy płucny, płucny opór naczyniowy, podwyższenie aminotransferaz, pogorszenie przebiegu PAH, prawokomorowa niewydolność serca, proliferacja komórek mięśni gładkich, prostacyklina, przeszczepienie płuc, przetrwały przewód tętniczy, septostomia przedsionkowa, skala Borga, skurcz naczyń, terapia skojarzona, test 6-minutowego marszu, tlenek azotu, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wrodzone PAH, wskaźnik sercowy, wydolność wysiłkowa, złożony punkt końcowy