genotyp i fenotyp TPMT
Tiopurynometylotransferaza (TPMT) to enzym odpowiedzialny za metabolizm leków tiopurynowych, takich jak azatiopryna, 6-merkaptopuryna i tioguanina, stosowanych w leczeniu chorób autoimmunologicznych, nowotworów i po przeszczepach narządów. Genotyp TPMT określa warianty genetyczne genu kodującego ten enzym, podczas gdy fenotyp TPMT odzwierciedla faktyczną aktywność enzymu w organizmie pacjenta.
Genotyp TPMT charakteryzuje się kilkoma wariantami allelicznymi, z których najczęstsze to TPMT*2, TPMT*3A, TPMT*3B i TPMT*3C. Obecność tych wariantów wpływa na aktywność enzymatyczną. U większości populacji (około 90%) występuje genotyp dziki (TPMT*1/*1), związany z normalną aktywnością enzymu. Około 10% osób to heterozygoty z jednym zmutowanym allelem, co skutkuje pośrednią aktywnością enzymatyczną, a około 0,3-0,5% to homozygoty z dwoma zmutowanymi allelami, u których aktywność TPMT jest skrajnie niska lub niewykrywalna.
Fenotyp TPMT dzieli pacjentów na trzy grupy: metabolizerów szybkich (normalna aktywność enzymu), pośrednich (częściowo obniżona aktywność) i wolnych (znacznie obniżona lub brak aktywności). Określenie fenotypu TPMT przed wdrożeniem terapii lekami tiopurynowymi pozwala na indywidualizację dawkowania i zmniejszenie ryzyka toksyczności. U pacjentów z obniżoną aktywnością TPMT dochodzi do kumulacji toksycznych metabolitów, co może prowadzić do ciężkiej mielosupresji, hepatotoksyczności i innych działań niepożądanych.
Zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych, badanie genotypu lub fenotypu TPMT przed rozpoczęciem leczenia tiopurynami powinno być standardową procedurą. U pacjentów z pośrednią aktywnością enzymu zaleca się redukcję dawki leku o 30-50%, natomiast u osób z brakiem aktywności TPMT konieczne jest znaczne zmniejszenie dawki (do 10% standardowej) lub rozważenie alternatywnej terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Tioguanina – Dawkowanie i sposób podawania
Tioguanina jest stosowana doustnie w krótkotrwałych cyklach, głównie na etapie poprzedzającym leczenie podtrzymujące, ze względu na wysokie ryzyko hepatotoksyczności. Standardowa dawka u dorosłych wynosi 100-200 mg/m² powierzchni ciała na dobę, podawana w tabletkach po 40 mg. Dawkowanie u dzieci jest zbliżone do dawek dorosłych, przeliczone na powierzchnię ciała, natomiast u osób w podeszłym wieku nie ma specjalnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby konieczne jest rozważenie redukcji dawki, dostosowanej do stopnia niewydolności. Wchłanianie tioguaniny może być zmienne, a stężenie w osoczu obniża się w przypadku wymiotów lub podania leku z posiłkiem, co należy uwzględnić w planowaniu terapii.
działanie toksyczne, genotyp i fenotyp TPMT, hepatotoksyczność, leczenie podtrzymujące, lek cytotoksyczny, leukopenia, łysienie, mutacja genu NUDT15, ostra białaczka, powierzchnia ciała, rasa azjatycka, S-metylotransferaza tiopuryny, tioguanina, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lanvis 40 mg
Lanvis zawiera tioguaninę w dawce 40 mg na tabletkę, stosowaną doustnie w krótkotrwałych cyklach terapeutycznych, głównie przed leczeniem podtrzymującym. Standardowa dawka u dorosłych wynosi 100-200 mg/m² powierzchni ciała na dobę, podobnie u dzieci i młodzieży, z koniecznością indywidualnej modyfikacji u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby. Tioguanina charakteryzuje się zmiennym wchłanianiem, które może być obniżone przez posiłek lub wymioty. Ze względu na wysokie ryzyko hepatotoksyczności, lek nie jest zalecany do długotrwałego stosowania. U osób w podeszłym wieku dawkowanie nie różni się od młodszych pacjentów.
działanie niepożądane, działanie toksyczne, genotyp i fenotyp TPMT, hepatotoksyczność, lek cytotoksyczny, leukopenia, łysienie polekowe, mutacja genu NUDT15, niedobór heterozygotyczny, niedobór homozygotyczny, pacjent pediatryczny, S-metylotransferaza tiopuryny, test genetyczny, tioguanina, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby