mutacja genu NUDT15
Mutacja genu NUDT15 to genetyczna alteracja dotycząca genu kodującego enzym hydrolazę nukleozydów Nudix typu 15, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie tiopuryn – leków powszechnie stosowanych w leczeniu chorób autoimmunologicznych oraz nowotworów. Gen NUDT15 zlokalizowany jest na chromosomie 13q14.2 i odpowiada za inaktywację metabolitów tiopuryn.
Najczęściej występującymi wariantami genetycznymi NUDT15 są polimorfizmy c.415C>T (rs116855232) oraz c.52G>A (rs186364861), które prowadzą do zmniejszenia aktywności enzymatycznej białka. Konsekwencją tych mutacji jest zaburzony metabolizm leków tiopurynowych, takich jak azatiopryna, 6-merkaptopuryna czy tioguanina, co skutkuje znacząco podwyższonym ryzykiem mielotoksyczności i innych działań niepożądanych przy standardowych dawkach tych leków.
Częstość występowania mutacji NUDT15 wykazuje znaczące różnice etniczne – jest szczególnie powszechna w populacjach wschodnioazjatyckich (ok. 10-20%), podczas gdy w populacjach europejskich czy afrykańskich występuje rzadziej (poniżej 1%). W praktyce klinicznej oznaczanie statusu mutacji NUDT15 przed wdrożeniem leczenia tiopurynami umożliwia personalizację terapii i dostosowanie dawki leku, co pozwala na redukcję ryzyka poważnych działań niepożądanych przy zachowaniu skuteczności leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Tioguanina – Dawkowanie i sposób podawania
Tioguanina jest stosowana doustnie w krótkotrwałych cyklach, głównie na etapie poprzedzającym leczenie podtrzymujące, ze względu na wysokie ryzyko hepatotoksyczności. Standardowa dawka u dorosłych wynosi 100-200 mg/m² powierzchni ciała na dobę, podawana w tabletkach po 40 mg. Dawkowanie u dzieci jest zbliżone do dawek dorosłych, przeliczone na powierzchnię ciała, natomiast u osób w podeszłym wieku nie ma specjalnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby konieczne jest rozważenie redukcji dawki, dostosowanej do stopnia niewydolności. Wchłanianie tioguaniny może być zmienne, a stężenie w osoczu obniża się w przypadku wymiotów lub podania leku z posiłkiem, co należy uwzględnić w planowaniu terapii.
działanie toksyczne, genotyp i fenotyp TPMT, hepatotoksyczność, leczenie podtrzymujące, lek cytotoksyczny, leukopenia, łysienie, mutacja genu NUDT15, ostra białaczka, powierzchnia ciała, rasa azjatycka, S-metylotransferaza tiopuryny, tioguanina, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lanvis 40 mg
Lanvis zawiera tioguaninę w dawce 40 mg na tabletkę, stosowaną doustnie w krótkotrwałych cyklach terapeutycznych, głównie przed leczeniem podtrzymującym. Standardowa dawka u dorosłych wynosi 100-200 mg/m² powierzchni ciała na dobę, podobnie u dzieci i młodzieży, z koniecznością indywidualnej modyfikacji u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby. Tioguanina charakteryzuje się zmiennym wchłanianiem, które może być obniżone przez posiłek lub wymioty. Ze względu na wysokie ryzyko hepatotoksyczności, lek nie jest zalecany do długotrwałego stosowania. U osób w podeszłym wieku dawkowanie nie różni się od młodszych pacjentów.
działanie niepożądane, działanie toksyczne, genotyp i fenotyp TPMT, hepatotoksyczność, lek cytotoksyczny, leukopenia, łysienie polekowe, mutacja genu NUDT15, niedobór heterozygotyczny, niedobór homozygotyczny, pacjent pediatryczny, S-metylotransferaza tiopuryny, test genetyczny, tioguanina, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imuran 25 mg
Azatiopryna (Imuran) jest lekiem immunosupresyjnym dostępnym w tabletkach powlekanych o dawkach 25 mg i 50 mg, stosowanym w różnych wskazaniach, w tym po przeszczepieniu narządów oraz w chorobach zapalnych jelit. Dawkowanie jest indywidualizowane, zależne od masy ciała i wskazania klinicznego. W transplantologii dawka początkowa wynosi do 5 mg/kg mc./dobę, a dawka podtrzymująca 1-4 mg/kg mc./dobę, z koniecznością stałego podawania leku. W innych wskazaniach dawka początkowa to 1-3 mg/kg mc./dobę, a podtrzymująca od <1 do 3 mg/kg mc./dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie jest analogiczne do dorosłych, z uwzględnieniem szczególnej ostrożności u pacjentów z nadwagą. Leczenie w chorobach zapalnych jelit powinno trwać co najmniej 12 miesięcy, a odpowiedź terapeutyczna może pojawić się po 3-4 miesiącach. W przypadku braku poprawy po 3 miesiącach zaleca się rozważenie przerwania terapii.
azatiopryna, choroba zapalna jelit, działanie niepożądane zależne od dawki, genotypowanie, inhibitor oksydazy ksantynowej, lek immunosupresyjny, mutacja genu NUDT15, niedobór heterozygotyczny, niedobór homozygotyczny, niedobór TPMT, odrzucenie przeszczepu, parametry morfologiczne krwi, przeszczepienie narządów, tabletka powlekana, toksyczność azatiopryny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby