niedobór metylotransferazy tiopuryny
Niedobór metylotransferazy tiopuryny (TPMT) to genetycznie uwarunkowany stan, w którym organizm wykazuje zmniejszoną aktywność enzymu odpowiedzialnego za metabolizm leków tiopurynowych, takich jak azatiopryna, 6-merkaptopuryna i tioguanina. Enzym TPMT odgrywa kluczową rolę w inaktywacji tych leków poprzez metylację, co zapobiega gromadzeniu się ich toksycznych metabolitów.
Częstość występowania niedoboru TPMT różni się w zależności od populacji. Około 10% populacji europejskiej wykazuje umiarkowany niedobór (heterozygoty), podczas gdy około 0,3% ma całkowity niedobór enzymu (homozygoty). U pacjentów z niedoborem TPMT standardowe dawki leków tiopurynowych mogą prowadzić do poważnej mielosupresji, w tym do zagrażającej życiu leukopenii, małopłytkowości i niedokrwistości.
Przed rozpoczęciem leczenia tiopurynami zaleca się wykonanie badań genotypu TPMT lub pomiaru aktywności enzymatycznej. Pacjenci z całkowitym niedoborem TPMT wymagają znacznego zmniejszenia dawki (nawet o 90%) lub zastosowania alternatywnych leków. Osoby z umiarkowanym niedoborem zwykle wymagają redukcji dawki o 30-50%. Monitorowanie morfologii krwi podczas terapii jest szczególnie istotne u wszystkich pacjentów, niezależnie od statusu TPMT.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Imuran 50 mg
Azatiopryna, substancja czynna leku Imuran dostępna w tabletkach 25 mg i 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najpoważniejsze to zahamowanie czynności szpiku kostnego (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość), zakażenia (wirusowe, grzybicze, bakteryjne), uszkodzenie wątroby oraz reakcje nadwrażliwości, w tym zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), z zakażeniami i leukopenią jako najczęstszymi. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko rozwoju nowotworów (w tym chłoniaków, czerniaków, mięsaka Kaposiego, ostrej białaczki szpikowej) oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) związanej z wirusem JC, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków immunosupresyjnych.
agranulocytoza, azatiopryna, chłoniak T-komórkowy, cholestaza ciążowa, choroba zapalna jelit, choroba zarostowa żył wątrobowych, hipoplazja układu czerwonokrwinkowego, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mielodysplazja, mięsak Kaposiego, nadwrażliwość na światło, niedobór metylotransferazy tiopuryny, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość megaloblastyczna, ostra białaczka szpikowa, ostra gorączkowa dermatoza neutrofilowa, pancytopenia, pelagra, perforacja jelit, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak szyjki macicy in situ, reakcja nadwrażliwości, reaktywacja wirusa półpaśca, rumień guzowaty, śródmiąższowe zapalenie płuc, uszkodzenie wątroby, wirus JC, wirus zapalenia wątroby typu B, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie uchyłków, zastój żółci, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta