złogi ksantynowe
Złogi ksantynowe (kamienie ksantynowe) to rzadki rodzaj złogów nerkowych, stanowiących jedynie ok. 0,1-0,3% wszystkich kamieni moczowych. Powstają w wyniku zaburzeń metabolizmu puryn, a dokładniej defektu enzymu dehydrogenazy ksantynowej, który odpowiada za przekształcanie ksantyny w kwas moczowy.
Złogi te są związane z wrodzonymi chorobami metabolicznymi, takimi jak ksantynuria, lub mogą rozwijać się podczas leczenia inhibitorami oksydazy ksantynowej (np. allopurynolem czy febuksostatem). Ich tworzenie sprzyja wysokie stężenie ksantyny w moczu, które może wynikać z nadmiernego spożycia puryn lub intensywnego katabolizmu komórkowego, np. w chorobach rozrostowych lub po chemioterapii.
Diagnostyka złogów ksantynowych opiera się na badaniach obrazowych (USG, TK), analizie składu wydalonych kamieni oraz oznaczeniu stężenia ksantyny w moczu. W przeciwieństwie do kamieni z kwasu moczowego, złogi ksantynowe są słabo widoczne w badaniu RTG i nie reagują na alkalizację moczu, co utrudnia ich leczenie zachowawcze.
Postępowanie terapeutyczne obejmuje zwiększenie podaży płynów, modyfikację diety oraz, w zależności od przyczyny, korektę leczenia podstawowego. W przypadku dużych złogów konieczne może być zastosowanie metod inwazyjnych, takich jak ESWL (litotrypsja falą uderzeniową), PCNL (przezskórna nefrolitotrypsja) lub URS (ureterorenoskopia).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allopurinol Medreg
Allopurinol, substancja czynna preparatu Allopurinol Medreg, wiąże się z ryzykiem poważnych reakcji nadwrażliwości, w tym zespołu DRESS, zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN). Wystąpienie objawów nadwrażliwości wymaga natychmiastowego przerwania terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność allelu HLA-B*5801, który znacząco zwiększa ryzyko tych reakcji, zwłaszcza u pacjentów pochodzenia chińskiego (do 20%), tajskiego (8-15%) i koreańskiego (około 12%). Zaleca się przeprowadzenie badań genetycznych przed rozpoczęciem leczenia w tych grupach, a u nosicieli allelu unikanie stosowania allopurynolu, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. U pacjentów z przewlekłą chorobą nerek oraz stosujących diuretyki lub inhibitory ACE konieczne jest zmniejszenie dawki i ścisłe monitorowanie ze względu na zwiększone ryzyko ciężkich reakcji skórnych.
allel HLA-B*5801, allopurynol, bezobjawowa hiperurykemia, dna moczanowa, hormon tyreotropowy, inhibitory ACE, kamienie moczanowe, kolchicyna, ksantyna, lek moczopędny, nietolerancja laktozy, przewlekła niewydolność nerek, tiazyd, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wysypka grudkowo-plamkowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół DRESS, zespół Lescha-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, złogi ksantynowe, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allupol
Produkt leczniczy ALLUPOL (allopurynol) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych reakcji nadwrażliwości, takich jak wysypka grudkowo-plamista, zespół DRESS, zespół Stevens-Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, a w przypadku wystąpienia objawów należy natychmiast przerwać leczenie. Szczególnie istotne jest unikanie ponownego podawania leku u pacjentów z historią SJS/TEN. Ryzyko tych reakcji jest istotnie zwiększone u nosicieli allelu HLA-B*5801, którego częstość występowania wynosi do 20% w populacji chińskiej (Han), 8-15% w tajskiej, około 12% w koreańskiej oraz 1-2% w japońskiej i europejskiej. Zaleca się wykonanie badania przesiewowego w kierunku HLA-B*5801 przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza u pacjentów z grup wysokiego ryzyka oraz u osób z przewlekłą chorobą nerek. U nosicieli tego allelu leczenie allopurynolem jest przeciwwskazane, chyba że korzyści przewyższają ryzyko, przy czym konieczne jest ścisłe monitorowanie i edukacja pacjenta.
allel HLA-B*5801, allopurynol, bezobjawowa hiperurykemia, diuretyki pętlowe, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, DRESS, genotypowanie HLA-B*5801, inhibitory ACE, inhibitory konwertazy angiotensyny, kolchicyna, kolka nerkowa, laktoza jednowodna, lek urykozuryczny, nietolerancja galaktozy, ostry napad dny, podwyższony TSH, przewlekła choroba nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wysypka grudkowo-plamista, zaburzenia czynności nerek, zespół Lesch-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevens-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złogi ksantynowe - Leksykon substancji czynnych
Allopurynol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Allopurynol, stosowany w leczeniu hiperurykemii i dny moczanowej, wiąże się z ryzykiem poważnych reakcji nadwrażliwości, takich jak rumień grudkowo-plamkowy, zespół DRESS oraz zespół Stevensa-Johnsona (SJS)/toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Wystąpienie tych objawów wymaga natychmiastowego przerwania terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność allelu HLA-B*5801, który znacząco zwiększa ryzyko tych reakcji, zwłaszcza u pacjentów pochodzenia chińskiego (Han), tajskiego i koreańskiego, gdzie częstość występowania allelu wynosi odpowiednio do 20%, 8-15% i około 12%. Zaleca się przeprowadzenie badania przesiewowego przed rozpoczęciem leczenia u pacjentów z tych grup etnicznych, a u nosicieli allelu unikać stosowania allopurynolu, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Dawkowanie allopurynolu powinno być dostosowane do stopnia niewydolności nerek, z dawkami od standardowej u pacjentów z klirensem kreatyniny >90 ml/min do 100 mg/dobę lub rzadszych dawek u pacjentów z klirensem <10 ml/min.
allel HLA-B*5801, allopurynol, bezobjawowa hiperurykemia, ciężka niewydolność nerek, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, hiperurykemia, inhibitor ACE, kamica moczowa, klirens kreatyniny, kolchicyna, krańcowa niewydolność nerek, łagodna niewydolność nerek, lek moczopędny, lek przeciwzapalny, moczanowe kamienie nerkowe, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, ostry napad dny moczanowej, przewlekła choroba nerek, przewlekłe zaburzenie czynności nerek, rumień grudkowo-plamkowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, umiarkowana niewydolność nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół DRESS, zespół Lescha-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złogi ksantynowe, żółcień pomarańczowa FCF - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allospes
Allopurynol wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak DRESS, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Zaleca się natychmiastowe przerwanie terapii przy pierwszych objawach nadwrażliwości. Istotne jest przeprowadzenie badania przesiewowego w kierunku allelu HLA-B*5801, zwłaszcza u pacjentów pochodzenia chińskiego (Han, do 20%), tajskiego (8-15%) i koreańskiego (około 12%), gdyż obecność tego allelu znacząco zwiększa ryzyko poważnych działań niepożądanych. U nosicieli HLA-B*5801 leczenie allopurynolem powinno być unikane, chyba że korzyści przewyższają ryzyko i brak jest alternatyw. Dawkowanie wymaga modyfikacji u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, a szczególną ostrożność należy zachować u osób z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością serca leczonych diuretykami lub inhibitorami ACE, ze względu na ryzyko zaburzeń czynności nerek i zwiększonego ryzyka SJS/TEN.
alkalizacja moczu, allel HLA-B*5801, allopurynol, bezobjawowa hiperurykemia, dawkowanie allopurynolu, diuretyk, diuretyk tiazydowy, dnawe zapalenie stawów, hiperurykemia, hiperurykozuria, inhibitor konwertazy angiotensyny, kamienie moczanowe, kolchicyna, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, przewlekła choroba nerek, terapia cytotoksyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Lescha-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, złogi ksantynowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Milurit
Milurit (allopurynol) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak rumień grudkowo-plamkowy, DRESS, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Szczególnie istotne jest genotypowanie w kierunku allelu HLA-B*5801, który zwiększa ryzyko DRESS i SJS/TEN, zwłaszcza u pacjentów z populacji chińskiej (do 20%), tajskiej (8-15%) i koreańskiej (około 12%). U nosicieli tego allelu leczenie allopurynolem jest przeciwwskazane, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Dawkowanie powinno być zmniejszone u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, a u osób przyjmujących diuretyki, zwłaszcza tiazydowe, należy monitorować objawy nadwrażliwości. Allopurynol nie jest wskazany w bezobjawowej hiperurykemii ani podczas ostrego napadu dny, a w początkowym okresie terapii zaleca się profilaktykę przeciwzapalną przez co najmniej 1 miesiąc.
6-merkaptopuryna, allel HLA-B*5801, allopurynol, amoksycylina, ampicylina, ataksja, azatiopryna, bleomycyna, chlormetyna, chlorpropamid, cyklofosfamid, cyklosporyna, cytostatyk, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, doksorubicyna, DRESS, dydanozyna, działanie hipoglikemizujące, fenytoina, furosemid, glikokortykosteroid, hemochromatoza, hemodializa, hiperurykemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kamica moczanowa, kaptopryl, kolchicyna, lek moczopędny, lek tiazydowy, lek urykozuryczny, leukopenia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, oksydaza ksantynowa, oksypurynol, pochodna kumaryny, probenecyd, prokarbazyna, przewlekła choroba nerek, przewlekła niewydolność nerek, reakcja nadwrażliwości, rumień grudkowo-plamkowy, salicylan, teofilina, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, warfaryna, widarabina, wodorotlenek glinu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie czynności wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, złogi ksantynowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Argadopin
Produkt leczniczy Argadopin (allopurynol) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak rumień grudkowo-plamkowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, a w przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać terapię. Szczególnie istotne jest genotypowanie w kierunku allelu HLA-B*5801, który znacząco zwiększa ryzyko tych powikłań, zwłaszcza u pacjentów pochodzenia chińskiego (Han, do 20%), tajskiego (8-15%) i koreańskiego (ok. 12%). U nosicieli tego allelu zaleca się unikanie allopurynolu, chyba że korzyści przewyższają ryzyko, przy jednoczesnym ścisłym monitorowaniu. Dawkowanie powinno być dostosowane u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby, a także u osób stosujących diuretyki tiazydowe lub inhibitory ACE, ze względu na zwiększone ryzyko SJS/TEN.
allel HLA-B*5801, allopurynol, diuretyk tiazydowy, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, dziedziczna nietolerancja galaktozy, genotypowanie HLA-B*5801, hiperurykemia bezobjawowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, kolchicyna, lek moczopędny, lek urykozuryczny, moczanowe kamienie nerkowe, nadciśnienie tętnicze, nawodnienie, niedobór laktazy, niewydolność serca, ostry napad dny, przewlekła choroba nerek, przewlekła niewydolność nerek, reakcja nadwrażliwości, rumień grudkowo-plamkowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie czynności wątroby, zespół Lescha-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złogi ksantynowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dnor 300 mg
Allopurynol (Dnor 300 mg) wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych, których częstość występowania jest zależna od dawki oraz współistniejącego leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby, u których ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym poważnych zaburzeń hematologicznych (agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, trombocytopenia), jest zwiększone. Reakcje nadwrażliwości, w tym zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), choć bardzo rzadkie (<1/10 000), mogą być zagrażające życiu i wymagają natychmiastowego odstawienia leku. W przypadku łagodniejszych zmian skórnych możliwe jest ponowne wprowadzenie allopurynolu w małych dawkach (np. 50 mg/dobę) z monitorowaniem, jednak ponowne wystąpienie zmian wymaga trwałego zaprzestania terapii. Nudności i wymioty są najczęstszymi działaniami niepożądanymi ze strony układu pokarmowego i można je ograniczyć przez przyjmowanie leku po posiłku.
agranulocytoza, allopurynol, azotemia, choroba nerek, czyraczność, eozynofilia, glikokortykosteroid, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kamica moczowa, krwiomocz, leukocytoza, leukopenia, limfadenopatia angioimmunoblastyczna, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, toksyczne martwicze oddzielenie naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie naczyń, zapalenie wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, złogi ksantynowe