rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia
Rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, znane również jako encephalomyelitis disseminata, to choroba zapalna ośrodkowego układu nerwowego (OUN), charakteryzująca się wieloogniskowym uszkodzeniem tkanki nerwowej. Najczęstszą jej postacią jest stwardnienie rozsiane (SM), choć termin ten obejmuje również inne autoimmunologiczne schorzenia demielinizacyjne.
Patofizjologia schorzenia opiera się na procesach zapalnych prowadzących do demielinizacji włókien nerwowych, co skutkuje zaburzeniem przewodnictwa impulsów nerwowych. W przebiegu choroby dochodzi do nacieków limfocytarnych, aktywacji mikrogleju oraz produkcji cytokin prozapalnych, które wspólnie prowadzą do uszkodzenia osłonek mielinowych i aksonów.
Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji zmian zapalnych w OUN. Mogą obejmować zaburzenia widzenia (zapalenie nerwu wzrokowego), deficyty ruchowe i czuciowe, ataksję, zaburzenia czynności zwieraczy, zmęczenie oraz dysfunkcje poznawcze. Przebieg choroby może być rzutowo-remisyjny lub pierwotnie bądź wtórnie postępujący.
Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych, badaniach obrazowych (MRI uwidaczniające charakterystyczne ogniska demielinizacyjne), badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego (obecność prążków oligoklonalnych) oraz badaniach neurofizjologicznych (potencjały wywołane). Kluczowe jest wykluczenie innych schorzeń mogących naśladować obraz kliniczny.
Leczenie obejmuje terapię modyfikującą przebieg choroby (DMT), leczenie rzutów (kortykosteroidy, plazmafereza) oraz leczenie objawowe. Nowoczesne strategie terapeutyczne koncentrują się na immunomodulacji lub immunosupresji z zastosowaniem leków o różnych mechanizmach działania, dostosowanych do aktywności choroby i jej przebiegu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Golpimec 0,5 mg
Produkt leczniczy Golpimec zawierający fingolimod w dawce 0,5 mg jest stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, jednak wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane (≥10%) to ból głowy (24,5%), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (ALT, GGT, AST) u 15,2% pacjentów, biegunka (12,6%), kaszel (12,3%), grypa (11,4%), zapalenie zatok (10,9%) oraz ból pleców (10,0%). Fingolimod może powodować immunosupresję, co zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych, w tym herpeswirusami, kryptokokami, wirusem JC (PML) oraz HPV, co wymaga szczepień i badań przesiewowych. Obrzęk plamki występuje u 0,5% pacjentów, szczególnie w pierwszych 3-4 miesiącach terapii, a ryzyko jest wyższe u osób z zapaleniem błony naczyniowej oka w wywiadzie. Ponadto, leczenie wiąże się z przemijającą bradykardią i blokiem przedsionkowo-komorowym, ze spadkiem średniej częstości akcji serca o 12-13 uderzeń/min w ciągu 6 godzin od podania pierwszej dawki, a także wzrostem ciśnienia tętniczego o około 3 mmHg skurczowego i 1 mmHg rozkurczowego po miesiącu terapii.
asystolia, bilirubina, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, chłoniak z komórek T, czerniak złośliwy, enzymy wątrobowe, fingolimod, herpeswirus, limfopenia, małopłytkowość, mięsak Kaposiego, nadciśnienie, napad drgawkowy, natężona objętość wydechowa, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, stwardnienie rozsiane, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie kryptokokowe, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zarostowa choroba tętnic, zdolność dyfuzyjna płuc, zespół hemofagocytarny, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii