poliglutaminiany

Poliglutaminiany są to związki chemiczne charakteryzujące się obecnością łańcucha złożonego z powtarzających się reszt kwasu glutaminowego. W kontekście medycznym, szczególne znaczenie mają poliglutaminiany występujące w formie patologicznych, wydłużonych sekwencji aminokwasowych w określonych białkach, co prowadzi do ich nieprawidłowego fałdowania i agregacji.

Choroby poliglutaminowe (PolyQ) stanowią grupę dziedzicznych schorzeń neurodegeneracyjnych, do których należą m.in. choroba Huntingtona, rdzeniowo-opuszkowy zanik mięśni (SBMA), ataksja rdzeniowo-móżdżkowa (SCA) typu 1, 2, 3, 6, 7 i 17. Wspólną cechą tych chorób jest obecność wydłużonych powtórzeń tripletu CAG w kodującym regionie genu, co skutkuje zwiększoną liczbą reszt glutaminowych w białku.

Patomechanizm chorób poliglutaminowych obejmuje toksyczność wydłużonych ciągów poliglutaminowych, które mają tendencję do agregacji, tworzenia nierozpuszczalnych złogów i wtrętów wewnątrzkomórkowych. Prowadzi to do zaburzenia licznych procesów komórkowych, w tym transportu aksonalnego, funkcji mitochondriów, regulacji transkrypcji genów oraz systemów proteolitycznych, ostatecznie powodując śmierć komórek nerwowych.

W badaniach nad chorobami poliglutaminowymi wykorzystuje się różne metody diagnostyczne, w tym analizę genetyczną w celu określenia liczby powtórzeń CAG. Intensywnie poszukuje się również strategii terapeutycznych, które mogłyby zapobiec agregacji białek z wydłużonymi sekwencjami poliglutaminowymi lub wspomagać ich degradację, co potencjalnie mogłoby spowolnić postęp tych nieuleczalnych obecnie chorób.