7-hydroksymetotreksat
7-hydroksymetotreksat (7-OH-MTX) to główny metabolit metotreksatu, który powstaje w wyniku enzymatycznej hydroksylacji przez aldehyd oksydazę w komórkach wątroby. Związek ten ma znacznie mniejszą aktywność przeciwnowotworową i immunosupresyjną niż związek macierzysty, wykazując około 100-200 razy niższą zdolność do hamowania reduktazy dihydrofolianowej.
Z klinicznego punktu widzenia 7-hydroksymetotreksat jest istotny, ponieważ charakteryzuje się niższą rozpuszczalnością w moczu niż metotreksat, co może prowadzić do jego wytrącania się w kanalikach nerkowych, zwłaszcza przy niskim pH moczu. To zjawisko może przyczyniać się do nefrotoksyczności obserwowanej podczas terapii wysokimi dawkami metotreksatu.
Monitorowanie stężenia zarówno metotreksatu, jak i 7-hydroksymetotreksatu ma istotne znaczenie podczas leczenia wysokodawkowego, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby. Wysokie stężenia 7-OH-MTX mogą interferować z eliminacją metotreksatu, przedłużając jego działanie toksyczne i zwiększając ryzyko powikłań.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Methofill 10 mg
Metotreksat, substancja aktywna preparatu Methofill, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, które mogą wpływać na jego toksyczność i skuteczność terapeutyczną. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie metotreksatu z NLPZ, które zmniejszają wydzielanie metotreksatu w kanalikach nerkowych, prowadząc do wzrostu jego stężenia w osoczu i nasilonej toksyczności. Również leki hepatotoksyczne (leflunomid, azatiopryna, sulfasalazyna, retinoidy) oraz alkohol wykazują synergistyczne działanie hepatotoksyczne, zwiększając ryzyko uszkodzenia wątroby. Interakcje z lekami hematotoksycznymi (np. metamizol, sulfonamidy, trimetoprym) mogą prowadzić do nasilonej mielosupresji, w tym pancytopenii. Ponadto, leki wypierające metotreksat z białek osocza (salicylany, fenytoina, barbiturany) zwiększają jego biodostępność i toksyczność, a inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol) opóźniają wydalanie nerkowe metotreksatu, co również podnosi jego stężenie w surowicy.
7-hydroksymetotreksat, albumina surowicy, azatiopryna, barbituran, białko osocza, cefalotyna, chloramfenikol, cholestyramina, cyklosporyna, cyprofloksacyna, diuretyk tiazydowy, doksorubicyna, fenylobutazon, fenytoina, folinian wapnia, glikopeptyd, hepatotoksyczność, inhibitor pompy protonowej, klirens nerkowy, kofeina, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas foliowy, kwas p-aminobenzoesowy, leflunomid, lek hipoglikemizujący, lek immunomodulujący, leukopenia, limfoproliferacja, martwica tkanek miękkich, merkaptopuryna, metamizol, mielosupresja, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omeprazol, pancytopenia, pantoprazol, penicylina, pirymetamina, podtlenek azotu, probenecyd, prokarbazyna, receptor adenozynowy, retinoid, reumatoidalne zapalenie stawów, sulfasalazyna, sulfonamid, szpik kostny, teofilina, tetracyklina, toksyczność hematologiczna, trimetoprym, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, uszkodzenie wątroby, wydzielanie cewkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ebetrexat 20 mg/ml
Metotreksat, substancja czynna produktu Ebetrexat (20 mg/ml), charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym istotnym dla jego zastosowania klinicznego. Po podaniu doustnym w dawkach od 7,5 do 80 mg/m² biodostępność wynosi średnio około 70%, z dużą zmiennością (25-100%). Maksymalne stężenia w osoczu osiągane są w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność po podaniu podskórnym, domięśniowym i dożylnym jest porównywalna, co umożliwia elastyczny wybór drogi podania. Około 50% metotreksatu wiąże się z białkami osocza, a lek kumuluje się w wątrobie, nerkach i śledzionie w postaci poliglutaminianów, co odpowiada za długotrwały efekt terapeutyczny. Przy dużych dawkach (300 mg/kg) stężenia w płynach ustrojowych mogą osiągać 4-7 µg/ml. Okres półtrwania wynosi średnio 6-7 godzin, z dużą zmiennością (3-17 godzin), a u pacjentów z wysiękiem opłucnowym lub wodobrzuszem może się wydłużyć nawet czterokrotnie, co wymaga dostosowania dawkowania.
7-hydroksymetotreksat, bariera łożyska, biodostępność, drogi podania leku, Ebetrexat, kanaliki proksymalne, krążenie jelitowo-wątrobowe, metotreksat, metotreksat disodowy, niewydolność nerek, okres półtrwania, poliglutaminiany, przesączanie kłębuszkowe, trzecia przestrzeń, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Właściwości farmakokinetyczne
Metotreksat wykazuje złożone właściwości farmakokinetyczne, które są kluczowe dla jego skuteczności i bezpieczeństwa stosowania w onkologii oraz chorobach autoimmunologicznych. Po podaniu doustnym biodostępność metotreksatu wynosi około 70% przy dawkach 7,5-80 mg/m², z maksymalnym stężeniem osiąganym w ciągu 1-2 godzin, natomiast przy dawkach powyżej 80 mg/m² wchłanianie jest niecałkowite i nieliniowe. Podanie parenteralne (domięśniowe, podskórne, dożylne) zapewnia całkowitą biodostępność, z maksymalnym stężeniem osiąganym odpowiednio po 30-60 minutach lub natychmiast (dożylnie). Metotreksat wiąże się odwracalnie z białkami osocza w około 50%, a jego dystrybucja obejmuje głównie wątrobę, nerki i śledzionę, gdzie kumuluje się w postaci poliglutaminianów, co przedłuża działanie leku. Objętość dystrybucji początkowa wynosi około 0,18 l/kg, a w stanie stacjonarnym 0,4-0,8 l/kg. Metotreksat nie przenika w stężeniach terapeutycznych przez barierę krew-mózg, z wyjątkiem podania dokanałowego.
4-diamino-N-metylopterowy, 7-hydroksymetotreksat, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność metotreksatu, DAMPA, dystrybucja tkankowa, hamowanie syntezy DNA, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas 2, metotreksat, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, niewydolność nerek, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dokanałowe, przesączanie kłębuszkowe, reduktaza dihydrofolianowa, schorzenie autoimmunologiczne, wchłanianie doustne, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Methofill 10 mg
Metotreksat, substancja czynna leku Methofill, charakteryzuje się średnią dostępnością biologiczną około 70% po podaniu doustnym w dawkach od 7,5 mg/m² do 80 mg/m², z dużą zmiennością indywidualną (25-100%). Maksymalne stężenie w surowicy osiąga się w ciągu 1-2 godzin. Lek wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza (~50%) i kumuluje się w wątrobie, nerkach oraz śledzionie w formie poliglutamin, które mogą utrzymywać się przez tygodnie lub miesiące. Okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi średnio 6-7 godzin, z zakresem od 3 do 17 godzin, a u pacjentów z obecnością płynów w trzeciej przestrzeni może się wydłużyć nawet czterokrotnie. Metabolizm wątrobowy obejmuje około 10% dawki, głównie do 7-hydroksymetotreksatu, a eliminacja odbywa się przede wszystkim przez nerki (przesączanie kłębuszkowe i aktywne wydzielanie w kanalikach proksymalnych), z udziałem wydalania żółciowego (5-20% metotreksatu i 1-5% metabolitu). U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się istotne opóźnienie eliminacji, co wymaga dostosowania dawkowania i monitorowania funkcji nerek.
7-hydroksymetotreksat, bariera łożyskowa, biotransformacja w wątrobie, dostępność biologiczna, dystrybucja, dystrybucja do tkanek, eliminacja leku, krążenie jelitowo-wątrobowe, laktoza jednowodna, maksymalne stężenie, metabolizm, metotreksat, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nerki, okres półtrwania, pole pod krzywą AUC, przesączanie kłębuszkowe, śledziona, substancja pomocnicza, wątroba, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, wydalanie z żółcią, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Methotrexat-Ebewe 100 mg/ml
Metotreksat w formie koncentratu do infuzji (100 mg/ml) wykazuje całkowite wchłanianie po podaniu parenteralnym, z szybkim osiąganiem maksymalnych stężeń w surowicy (30-60 minut po podaniu domięśniowym). Dystrybucja leku przebiega dwufazowo, z początkową objętością dystrybucji około 0,18 l/kg (18% masy ciała) i wzrostem do 0,4-0,8 l/kg (40-80% masy ciała) w stanie stacjonarnym. Metotreksat wiąże się z białkami surowicy w około 50%, co wpływa na jego biodostępność i eliminację. Transport do komórek odbywa się zarówno przez mechanizmy aktywne (konkurencja z folianami), jak i bierne, szczególnie przy stężeniach >100 µmol/l. Przenikanie przez barierę krew-płyn mózgowo-rdzeniowy jest ograniczone, a wysokie stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym uzyskuje się jedynie po podaniu dokanałowym. Metotreksat silnie wiąże się z białkami w płynach wysiękowych, co opóźnia jego eliminację.
7-hydroksymetotreksat, bariera krew-mózg, biodostępność leku, DAMPA, dystrybucja leku, eliminacja leku, farmakokinetyka, infuzja dożylna, karbopeptydaza, krążenie wątrobowo-jelitowe, metotreksat, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, podanie dokanałowe, podanie parenteralne, poliglutamylacja, puchlina brzuszna, reduktaza dihydrofolianowa, stężenie w surowicy, syntetaza poliglutamylowa, transport aktywny, wiązanie z białkami, wysięk opłucnowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Methotrexat-Ebewe 5 mg
Metotreksat (Methotrexat-Ebewe) w dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając średnie stężenie w surowicy 170 ng/ml dla dawki 5 mg. Przy podaniu domięśniowym lek wchłania się całkowicie, a maksymalne stężenie w surowicy pojawia się po 30-60 minutach. Objętość dystrybucji wynosi początkowo około 0,18 l/kg, wzrastając do 0,4-0,8 l/kg w stanie stacjonarnym. Metotreksat wiąże się z białkami w 50%, a jego transport komórkowy odbywa się przez aktywny mechanizm konkurujący z folinianami oraz bierną dyfuzję przy stężeniach powyżej 100 µmol/l. Lek kumuluje się w płynach wysiękowych, co może opóźniać eliminację, a jego przenikanie przez barierę krew-mózg jest ograniczone, wymagając podania dokanałowego dla osiągnięcia terapeutycznych stężeń w płynie mózgowo-rdzeniowym.
4-diamino-N-metylopterowy, 7-hydroksymetotreksat, bariera krew-mózg, bierna dyfuzja, działanie cytotoksyczne, faza eliminacji, iniekcja domięśniowa, karbopeptydaza, kwas 2, łuszczyca, metotreksat, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyny wysiękowe, podanie dokanałowe, podanie pozajelitowe, poliglutamylacja, poliglutamylometotreksat, reduktaza dihydrofolianowa, reumatoidalne zapalenie stawów, stężenie w surowicy, syntetaza poliglutamylowa, transport komórkowy, wiązanie z białkami - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Methotrexat-Ebewe 2,5 mg
Metotreksat wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając średnie stężenie 170 ng/ml przy dawce 5 mg, natomiast po podaniu domięśniowym maksymalne stężenie w surowicy pojawia się po 30-60 minutach. Objętość dystrybucji wynosi od 0,18 l/kg (początkowa) do 0,4-0,8 l/kg (stan stacjonarny), z około 50% wiązaniem z białkami osocza. Transport do komórek odbywa się przez aktywny transport konkurujący z folinianami oraz bierną dyfuzję przy stężeniach powyżej 100 µmol/l. Metotreksat nie osiąga terapeutycznych stężeń w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu doustnym lub pozajelitowym, co wymaga podania dokanałowego w celu uzyskania wysokich stężeń. Lek kumuluje się w płynach wysiękowych, co opóźnia jego eliminację.
4-diamino-N-metylopterowy, 7-hydroksymetotreksat, bierna dyfuzja, DAMPA, karbopeptydaza, kwas 2, łuszczyca, metotreksat, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn wysiękowy, podanie dokanałowe, podanie domięśniowe, podanie doustne, podanie dożylne, podanie pozajelitowe, poliglutamylacja, poliglutamylometotreksat, reduktaza dihydrofolianowa, reumatoidalne zapalenie stawów, syntetaza poliglutamylowa, transport aktywny, wiązanie z białkami, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Trexan Neo 2,5 mg
Metotreksat, będący antymetabolitem kwasu foliowego, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym (80-100% przy dawkach ≤30 mg/m²), z Tmax wynoszącym 1-2 godziny. Wchłanianie staje się nieliniowe powyżej 30 mg/m², a przy dawkach >80 mg/m² jest niecałkowite, co może obniżać biodostępność. Lek wiąże się umiarkowanie z białkami osocza (~50%), a jego metabolizm wątrobowy obejmuje około 10% dawki, głównie do aktywnego 7-hydroksymetotreksatu. Metotreksat kumuluje się w wątrobie, nerkach i śledzionie, gdzie pochodne poliglutaminowe utrzymują się od kilku tygodni do miesięcy, co ma znaczenie dla efektów terapeutycznych i toksycznych. W małych dawkach przenikanie do płynów ustrojowych jest ograniczone, co wpływa na lokalizację działania leku.
7-hydroksymetotreksat, antymetabolit kwasu foliowego, biodostępność, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, dystrybucja w organizmie, działanie toksyczne, faza końcowej eliminacji, filtracja kłębuszkowa, krążenie jelitowo-żółciowe, lek cytotoksyczny, metabolizm metotreksatu, metotreksat, niewydolność nerek, okres półtrwania, przenikanie do płynów ustrojowych, stężenie maksymalne, stężenie w surowicy krwi, trzecia przestrzeń, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, wydalanie z żółcią, wysięk opłucnowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Methotrexat-Ebewe 10 mg
Metotreksat (Methotrexat-Ebewe) dostępny w tabletkach o dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając po dawce 5 mg średnie stężenie w surowicy około 170 ng/ml. Po podaniu domięśniowym maksymalne stężenie osiągane jest w ciągu 30-60 minut, a po dożylnym objętość dystrybucji wynosi początkowo około 0,18 l/kg, zwiększając się do 0,4-0,8 l/kg w stanie stacjonarnym. Metotreksat wiąże się z białkami surowicy w 50%, a jego transport do komórek odbywa się zarówno przez transport aktywny (konkurencja z folinianami), jak i bierną dyfuzję przy stężeniach powyżej 100 µmol. Lek wykazuje ograniczone przenikanie do OUN, osiągając terapeutyczne stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym jedynie po podaniu dokanałowym. Istotna jest kumulacja metotreksatu w płynach wysiękowych, co może opóźniać eliminację i wymaga uwzględnienia w planowaniu terapii u pacjentów z wysiękami.
4-diamino-N-metylopterowy, 7-hydroksymetotreksat, bierna dyfuzja, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas 2, łuszczyca, metabolizm leku, metotreksat, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyny wysiękowe, podanie dokanałowe, podanie dożylne, podanie pozajelitowe, poliglutamylacja, przenikanie do OUN, reduktaza dihydrofolianowa, reumatoidalne zapalenie stawów, syntetaza poliglutamylowa, transport aktywny, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Trexan Neo 10 mg
Metotreksat, jako antymetabolit kwasu foliowego, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym (80-100% przy dawkach ≤30 mg/m²) z Tmax wynoszącym 1-2 godziny. Wchłanianie jest nieliniowe przy dawkach powyżej 30 mg/m², a powyżej 80 mg/m² staje się niecałkowite. Lek wiąże się z białkami osocza w około 50%, a po dystrybucji kumuluje się w wątrobie, nerkach i śledzionie, gdzie metabolity mogą utrzymywać się przez tygodnie lub miesiące. Metabolizm wątrobowy obejmuje około 10% dawki, głównie do 7-hydroksymetotreksatu. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (filtracja kłębuszkowa i wydzielanie kanalikowe), z wydalaniem 5-20% dawki z żółcią, a okres półtrwania wynosi średnio 6-7 godzin (zakres 3-17 godzin).
7-hydroksymetotreksat, antymetabolit kwasu foliowego, biodostępność, biotransformacja, czas osiągnięcia stężenia maksymalnego, dystrybucja leku, eliminacja metotreksatu, eliminacja z żółcią, farmakokinetyka, filtracja kłębuszkowa, interakcje lekowe, kanaliki bliższe, krążenie jelitowo-żółciowe, metabolizm wątrobowy, metotreksat, metotreksat disodowy, niewydolność nerek, okres półtrwania leku, poliglutaminy, trzecia przestrzeń, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, wysięk opłucnowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Trexan Neo 10 mg
Metotreksat wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania leków o działaniu hepatotoksycznym (np. retinoidy, azatiopryna, leflunomid) oraz hematotoksycznym (np. metamizol, leflunomid, sulfonamidy), ze względu na ryzyko uszkodzenia wątroby i mielosupresji. Monitorowanie enzymów wątrobowych oraz parametrów morfologii krwi jest niezbędne. Podtlenek azotu jest przeciwwskazany z powodu ryzyka ciężkiej mielosupresji i neurotoksyczności. Leki zmniejszające wydalanie nerkowe metotreksatu (probenecyd, pętlowe diuretyki, fenylbutazon, lewetyracetam) oraz inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol) mogą opóźniać eliminację metotreksatu, co wymaga monitorowania stężenia leku i ewentualnej korekty dawki.
5-fluorouracyl, 7-hydroksymetotreksat, acytretyna, amidopiryna, antagonista kwasu foliowego, azatiopryna, barbiturat, białko osocza, cefalotyna, chloramfenikol, cholestyramina, cyklosporyna, cyprofloksacyna, doksorubicyna, doustny lek antykoncepcyjny, etretinat, fenobarbital, fenylbutazon, fenytoina, folinian wapnia, glikopeptyd, hematopoeza, immunosupresja, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, kofeina, krążenie wątrobowo-jelitowe, kwas p-aminobenzoesowy, leflunomid, lek hematotoksyczny, lek hepatotoksyczny, lek moczopędny pętlowy, lek moczopędny tiazydowy, lek przeciwdrgawkowy, lewetyracetam, limfoproliferacja, martwica tkanek miękkich, merkaptopuryna, metabolizm folianów, metamizol, metotreksat, metyloksantyna, mielosupresja, morfologia krwi, neurotoksyczność, niedobór kwasu foliowego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omeprazol, pancytopenia, pancytopenia megaloblastyczna, pantoprazol, penicylina, pirazol, płytki krwi, podanie dooponowe, podtlenek azotu, probenecyd, prokarbazyna, prymidon, receptor adenozynowy, retinoid, salicylan, sulfasalazyna, sulfonamid, szczepionka żywa, szpik kostny, teofilina, tetracyklina, toksyczność hematologiczna, trimetoprym-sulfametoksazol, układ krwiotwórczy, uszkodzenie wątroby, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Methofill 2,5 mg
Metotreksat, zawarty w produkcie Methofill w dawkach 2,5 mg i 10 mg, charakteryzuje się biodostępnością doustną około 70% (zakres 25-100%) przy dawkach od 7,5 mg/m² do 80 mg/m². Maksymalne stężenie w surowicy osiągane jest po 1-2 godzinach od podania. Lek wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza (~50%) i kumuluje się głównie w wątrobie, nerkach oraz śledzionie, gdzie występuje w formie poliglutamin. Średni okres półtrwania wynosi 6-7 godzin, z dużą zmiennością indywidualną (3-17 godzin), a u pacjentów z obecnością płynów w trzeciej przestrzeni może ulec nawet czterokrotnemu wydłużeniu. Metabolizm wątrobowy obejmuje około 10% dawki, z głównym metabolitem 7-hydroksymetotreksatem, którego AUC nie wykazuje zależności od wieku pacjenta.
7-hydroksymetotreksat, bariera łożyskowa, biodostępność, kanaliki proksymalne, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolizm wątrobowy, metotreksat, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, okres półtrwania, pole pod krzywą AUC, poliglutaminy, przesączanie kłębuszkowe, wiązanie z białkami surowicy, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby