4-diamino-N-metylopterowy
Kwas 4-diamino-N-metylopterowy (4-N-metyloaminopteryna, MAMPA) to antymetabolit kwasu foliowego o silnym działaniu antyproliferacyjnym. Strukturalnie jest pochodną metotreksatu (MTX), różniącą się obecnością grupy metylowej przyłączonej do atomu azotu w pozycji 4 cząsteczki pterydyny.
Mechanizm działania tej substancji opiera się na hamowaniu enzymu reduktazy dihydrofolianowej (DHFR), kluczowego dla biosyntezy puryn i pirymidyn. Blokując ten enzym, 4-diamino-N-metylopterowy zaburza syntezę DNA, co prowadzi do zatrzymania podziałów komórkowych, szczególnie w szybko dzielących się tkankach.
W praktyce klinicznej związki z tej grupy znajdują zastosowanie w leczeniu chorób nowotworowych, szczególnie białaczek, chłoniaków i niektórych guzów litych. Wykazują również skuteczność w terapii chorób autoimmunologicznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy łuszczyca, gdzie hamują nieprawidłową proliferację komórek układu immunologicznego.
Należy podkreślić, że stosowanie związków z grupy antymetabolitów kwasu foliowego wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym mielosupresji, hepatotoksyczności oraz toksyczności względem przewodu pokarmowego. Z tego powodu terapia wymaga ścisłego monitorowania parametrów morfologii krwi i funkcji wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Methotrexat-Ebewe 2,5 mg
Metotreksat wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając średnie stężenie 170 ng/ml przy dawce 5 mg, natomiast po podaniu domięśniowym maksymalne stężenie w surowicy pojawia się po 30-60 minutach. Objętość dystrybucji wynosi od 0,18 l/kg (początkowa) do 0,4-0,8 l/kg (stan stacjonarny), z około 50% wiązaniem z białkami osocza. Transport do komórek odbywa się przez aktywny transport konkurujący z folinianami oraz bierną dyfuzję przy stężeniach powyżej 100 µmol/l. Metotreksat nie osiąga terapeutycznych stężeń w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu doustnym lub pozajelitowym, co wymaga podania dokanałowego w celu uzyskania wysokich stężeń. Lek kumuluje się w płynach wysiękowych, co opóźnia jego eliminację.
4-diamino-N-metylopterowy, 7-hydroksymetotreksat, bierna dyfuzja, DAMPA, karbopeptydaza, kwas 2, łuszczyca, metotreksat, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn wysiękowy, podanie dokanałowe, podanie domięśniowe, podanie doustne, podanie dożylne, podanie pozajelitowe, poliglutamylacja, poliglutamylometotreksat, reduktaza dihydrofolianowa, reumatoidalne zapalenie stawów, syntetaza poliglutamylowa, transport aktywny, wiązanie z białkami, właściwości farmakokinetyczne