migdałki

Migdałki (łac. tonsillae) to skupiska tkanki limfatycznej zlokalizowane w jamie ustnej i gardle, stanowiące część układu odpornościowego, określane jako pierścień Waldeyera. Najważniejsze z nich to migdałki podniebienne (tonsillae palatinae), gardłowy (tonsilla pharyngea, potocznie zwany trzecim migdałkiem), językowy (tonsilla lingualis) oraz migdałki trąbkowe (tonsillae tubariae).

Migdałki odgrywają istotną rolę w układzie immunologicznym, szczególnie u dzieci, stanowiąc pierwszą linię obrony przed patogenami wnikającymi do organizmu drogą oddechową i pokarmową. Zawierają limfocyty i inne komórki odpornościowe, które rozpoznają i zwalczają drobnoustroje, zapobiegając rozwojowi infekcji górnych dróg oddechowych.

Najczęstszymi schorzeniami migdałków są ostre i przewlekłe zapalenia (tonsilitis), przerost migdałków oraz ropnie okołomigdałkowe. Nawracające zapalenia migdałków, przerost utrudniający oddychanie lub połykanie oraz podejrzenie obecności nowotworu mogą stanowić wskazanie do zabiegu tonsillektomii (usunięcia migdałków podniebiennych) lub adenotomii (usunięcia migdałka gardłowego).

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Bezdech senny obturacyjny – Zapobieganie i profilaktyka

Obturacyjny bezdech senny (OSA) jest schorzeniem charakteryzującym się powtarzającymi się epizodami zwężenia górnych dróg oddechowych podczas snu, prowadzącymi do chrapania, senności dziennej oraz powikłań kardiometabolicznych, takich jak nadciśnienie tętnicze i choroby serca. Profilaktyka OSA opiera się przede wszystkim na modyfikacjach stylu życia, w tym redukcji masy ciała, gdzie utrata 10% masy ciała wiąże się ze spadkiem wskaźnika bezdechów i spłyceń oddechów (AHI) o 26%. Zalecana jest regularna aktywność fizyczna (minimum 30 minut umiarkowanego wysiłku większość dni w tygodniu) oraz unikanie czynników nasilających objawy, takich jak alkohol (który zwiększa częstość występowania OSA o 25%) i leki uspokajające. Terapia pozycyjna, podniesienie wezgłowia łóżka oraz ćwiczenia orofacjalne stanowią dodatkowe metody wspomagające profilaktykę, szczególnie u pacjentów z OSA zależnym od pozycji snu.
albuminuria, chirurgia bariatryczna, choroby współistniejące, chrapanie, CPAP, cukrzycowa choroba nerek, ćwiczenia aerobowe, deprywacja snu, dystrybucja tłuszczu, górne drogi oddechowe, hormony jelitowe, kwestionariusz STOP-Bang, lek uspokajający, medycyna snu, mięśnie gardła, migdałki, nadciśnienie tętnicze, nadwaga, niewydolność serca, obturacyjny bezdech senny, otyłość, przekrwienie błony śluzowej nosa, senność dzienna, stymulacja nerwu podjęzykowego, terapia pozycyjna, udar, wskaźnik bezdechów i spłyceń oddechów, wskaźnik masy ciała, zaburzenia rytmu serca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ketoflix 50 mg

Ketoprofen w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego (Ketoflix, 50 mg) zawiera sól ketoprofenu z lizyną (80 mg), co znacząco poprawia biodostępność i szybkość działania leku. Po podaniu doustnym terapeutyczne stężenie w osoczu osiągane jest już po 3 minutach, co przekłada się na szybki początek efektu przeciwbólowego i przeciwzapalnego. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (95-99%), co ma istotne znaczenie dla jego farmakokinetyki oraz potencjalnych interakcji lekowych. Ketoprofen wykazuje specyficzną dystrybucję tkankową, osiągając wysokie stężenia w migdałkach i płynie maziowym, co jest korzystne w leczeniu stanów zapalnych tych struktur.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność, biotransformacja leku, czas półtrwania leku, dawkowanie leku, działanie przeciwbólowe, interakcja lekowa, ketoprofen, metabolizm leku, migdałki, płyn maziowy, populacja pediatryczna, profil kinetyczny leku, sól z lizyną, stan zapalny, stężenie terapeutyczne, struktura anatomiczna, trudność w połykaniu, wiązanie z białkami osocza, wydalanie leku
Leksykon chorób i schorzeń
Obstrukcyjny bezdech senny u dzieci – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Obstrukcyjny bezdech senny (OSA) u dzieci charakteryzuje się powtarzającymi się epizodami niedrożności górnych dróg oddechowych podczas snu, co wpływa na jakość snu i prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Szacuje się, że ponad 2 miliony dzieci w USA cierpi na OSA, jednak tylko 20% pediatrów przeprowadza badania przesiewowe. Wśród czynników prognostycznych samoistnego ustąpienia OSA u dzieci istotne są niższe wyjściowe wyniki w skali PSQ-SRBD oraz podskali chrapania, brak habitualnego chrapania i obserwowanych bezdechów. Około 42% dzieci uznanych za kandydatów do leczenia chirurgicznego nie wykazuje objawów OSA po 7 miesiącach obserwacji bez leczenia, natomiast tylko 15% dzieci z istotnymi objawami wykazuje znaczącą poprawę. Czynniki takie jak płeć, wiek, pochodzenie etniczne (mniejsze prawdopodobieństwo samoistnego ustąpienia u dzieci czarnoskórych) oraz otyłość centralna (obwód talii poniżej 90. percentyla) wpływają na rokowanie. Model prognostyczny CHASE-OSA wykazuje wysoką czułość (85,8%) i swoistość (69,9%) w identyfikacji umiarkowanego do ciężkiego OSA u dzieci, co jest kluczowe dla optymalnego leczenia i opieki okołooperacyjnej.
adenotonsillektomia, badanie przesiewowe, biomarker, chrapanie, CPAP, czułość diagnostyczna, górne drogi oddechowe, hipoksemia, indeks AHI, krzywa ROC, migdałek gardłowy, migdałki, nadciśnienie tętnicze, obstrukcyjny bezdech senny, otolaryngolog, otyłość centralna, polisomnografia, powikłania sercowo-naczyniowe, regresja logistyczna, serce płucne, stratyfikacja ryzyka, swoistość diagnostyczna, udar mózgu, wartość predykcyjna dodatnia, wartość predykcyjna ujemna, zaburzenia oddychania podczas snu, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Rak podniebienia miękkiego – Objawy

Rak podniebienia miękkiego najczęściej manifestuje się jako niebolesne owrzodzenie lub guzek, który nie goi się przez ponad dwa tygodnie, a także jako czerwone lub białe plamy, ból, krwawienie, halitoza oraz dysfagia i trudności w mówieniu. W miarę progresji mogą pojawić się objawy zaawansowane, takie jak powiększone węzły chłonne szyi, ból ucha, drętwienie twarzy, a także naciekanie sąsiednich struktur (migdałki, podniebienie twarde, język). Rak podniebienia miękkiego rozwija się najczęściej jako rak płaskonabłonkowy (SCC), a jego stadia obejmują od carcinoma in situ (stadium 0) do zaawansowanego stadium IV z naciekaniem tkanek i przerzutami. Wczesne wykrycie, gdy guz ma ≤2 cm (stadium I) lub do 4 cm (stadium II) bez zajęcia węzłów chłonnych, wiąże się z przeżywalnością na poziomie 80-90%.
carcinoma in situ, chemioterapia, chrypka, dół skrzydłowo-podniebienny, dysfagia, grading nowotworu, halitoza, limfadenopatia, migdałki, niezamierzona utrata wagi, nosogardło, odynofagia, owrzodzenie jamy ustnej, podniebienie twarde, przerzuty odległe, radioterapia, rak płaskonabłonkowy, rak podniebienia miękkiego, trismus, węzły chłonne szyi, wirus HPV, wyrostek zębodołowy, wysiękowe zapalenie ucha
Leksykon chorób i schorzeń
Bezdech senny – Etiologia i przyczyny

Bezdech senny to złożone zaburzenie snu, obejmujące głównie obturacyjny bezdech senny (OBS) stanowiący około 90% przypadków oraz centralny bezdech senny (CBS). OBS wynika z fizycznej niedrożności górnych dróg oddechowych spowodowanej rozluźnieniem mięśni gardła, co prowadzi do okresowych spadków saturacji tlenu i wzrostu dwutlenku węgla, wywołując krótkotrwałe wybudzenia. Kluczowe czynniki ryzyka to otyłość (60-70% pacjentów z OBS), duży obwód szyi (>43 cm u mężczyzn, >41 cm u kobiet), anatomiczne nieprawidłowości twarzoczaszki, powiększone migdałki, nieprawidłowości nosa oraz czynniki niestrukturalne, takie jak wiek (>40 lat), płeć męska, palenie tytoniu, spożycie alkoholu i pozycja snu na plecach. Genetyczne uwarunkowania, w tym mutacje w genach kodujących białko C-reaktywne (CRP) i neurotroficzny czynnik pochodzenia glejowego (GDNF), również wpływają na patogenezę. CBS natomiast wynika z zaburzeń kontroli oddechu przez ośrodkowy układ nerwowy i jest związany z niewydolnością serca, udarem mózgu, stosowaniem opioidów oraz wiekiem (>60 lat). U dzieci dominującą przyczyną OBS są powiększone migdałki i adenoidy oraz otyłość.
akromegalia, arytmia, centralny bezdech senny, choroba wieńcowa, CPAP, dystrofia mięśniowa, górne drogi oddechowe, hipowentylacja, insulinooporność, jama ustna, makroglosja, migdałki, migotanie przedsionków, mikrognacja, mózgowe porażenie dziecięce, mukopolisacharydoza, nadciśnienie, nadwaga, niewydolność serca, obturacyjny bezdech senny, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, POChP, polipy nosa, przegroda nosowa, retrognacja, skrzywienie przegrody nosowej, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, zespół Downa, zespół metaboliczny, zespół policystycznych jajników, zespół Pradera-Williego, złożony bezdech senny, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka limfatyczna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Glandular fever, czyli mononukleoza zakaźna, jest wirusową infekcją wywołaną najczęściej przez wirus Epsteina-Barr (EBV), dotykającą głównie młodzież i młodych dorosłych. Diagnostyka i opieka pielęgniarska obejmują szczegółową ocenę stanu pacjenta, w tym monitorowanie funkcji życiowych, stopnia odwodnienia, bólu gardła, powiększenia węzłów chłonnych oraz objawów powiększenia śledziony. Leczenie jest objawowe i wspierające, z naciskiem na odpowiedni odpoczynek, unikanie sportów kontaktowych i intensywnego wysiłku fizycznego przez 4-6 tygodni, aby zapobiec pęknięciu powiększonej śledziony. Kluczowe jest także zapewnienie odpowiedniego nawodnienia (woda, niesłodzone soki), stosowanie paracetamolu lub NLPZ (np. ibuprofen) w dawkach zgodnych z zaleceniami oraz unikanie aspiryny u dzieci poniżej 16. roku życia ze względu na ryzyko zespołu Reye’a.
antybiotyk penicylinowy, aspiryna, ból gardła, dysfagia, gorączka, ibuprofen, kortykosteroid, lidokaina, małopłytkowość, migdałki, mononukleoza zakaźna, niedokrwistość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk gardła, paracetamol, pęknięcie śledziony, porażenie Bella, powiększenie śledziony, powiększenie węzłów chłonnych, wirus Epsteina-Barr, zakażenie paciorkowcowe, zapalenie osierdzia, zapalenie serca, zapalenie wątroby, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Reye’a, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Karłowatość – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Karłowatość definiowana jest jako wzrost dorosłego poniżej 147 cm, wynikający z zaburzeń rozwoju kości, chrząstek lub hormonalnych. Diagnostyka obejmuje badania prenatalne, fizyczne, obrazowe oraz testy genetyczne, a opieka wymaga interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym ortopedów, neurochirurgów, laryngologów, pulmonologów, genetyków i endokrynologów. Leczenie jest zindywidualizowane i skupia się na poprawie jakości życia oraz łagodzeniu powikłań, a nie na zwiększaniu wzrostu. W przypadku karłowatości przysadkowej stosuje się codzienne podskórne iniekcje syntetycznego hormonu wzrostu (GH), natomiast w achondroplazji, najczęstszej formie karłowatości, hormon wzrostu nie jest skuteczny; FDA zatwierdziła wozorityd (Voxzogo) do stymulacji wzrostu kości u dzieci z tym schorzeniem. Interwencje chirurgiczne, takie jak wprowadzenie zastawki, tracheotomia czy korekcje deformacji, są stosowane w zależności od powikłań, a wydłużanie kończyn jest procedurą kontrowersyjną, wykonywaną wyłącznie u dorosłych.
achondroplazja, bezdech senny, ból stawów, cukrzyca, dysplazja szkieletowa, endokrynolog, hormon wzrostu, infekcja ucha, infekcja ucha środkowego, karłowatość, karłowatość przysadkowa, laryngolog, migdałki, neurochirurg, neurologiczny, niedobór hormonu wzrostu, odleżyna, osteotomia derotacyjna, poradnictwo genetyczne, problem stomatologiczny, pulmonolog, rozszczep podniebienia, skrzywienie kręgosłupa, stłoczenie zębów, stopa końsko-szpotawa, test genetyczny, tracheotomia, ucisk rdzenia kręgowego, USG prenatalne, utrata słuchu, wydłużanie kończyn, zastawka, zatrzymanie płynów, zdjęcie rentgenowskie, zwężenie kanału kręgowego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Klabax 125 mg/5 ml 125 mg/5 ml

Klarytromycyna w preparacie Klabax 125 mg/5 ml charakteryzuje się szybką i efektywną absorpcją po podaniu doustnym, z biodostępnością niezmienioną przez obecność pokarmu, choć z niewielkim opóźnieniem wchłaniania. Lek wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza (~80%) oraz zdolność do akumulacji w tkankach docelowych, takich jak migdałki, miąższ płuc i płyn ucha środkowego, gdzie stężenia są wielokrotnie wyższe niż w surowicy, co ma kluczowe znaczenie dla skuteczności w leczeniu infekcji dróg oddechowych i zapaleń ucha środkowego. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, gdzie powstaje aktywny mikrobiologicznie metabolit 14-hydroksy-klarytromycyna, który również przyczynia się do działania przeciwbakteryjnego. Farmakokinetyka leku jest nieliniowa, jednak stan stacjonarny osiągany jest szybko, w ciągu 2 dni regularnego dawkowania, co umożliwia szybkie uzyskanie efektu terapeutycznego.
14-hydroksyklarytromycyna, aktywność przeciwbakteryjna, antybiotyk makrolidowy, białko osocza, biodostępność leku, efekt pierwszego przejścia, efekt terapeutyczny, farmakokinetyka leku, infekcja dolnych dróg oddechowych, interakcja lekowa, klarytromycyna, metabolit aktywny, metabolizm leku, miąższ płuc, migdałki, niewydolność nerek, płyn ucha środkowego, przewód pokarmowy, stan stacjonarny, stężenie terapeutyczne, wydalanie nerkowe, zapalenie ucha środkowego
Leksykon chorób i schorzeń
Nefropatia iga (choroba bergera) – Leczenie

IgA nefropatia, będąca najczęstszą postacią pierwotnego kłębuszkowego zapalenia nerek, nie posiada obecnie terapii całkowicie eliminującej chorobę, jednak leczenie zindywidualizowane, oparte na ocenie białkomoczu, eGFR, ciśnienia tętniczego i badania histopatologicznego, pozwala spowolnić progresję i opóźnić rozwój schyłkowej niewydolności nerek. Podstawą terapii jest optymalizacja leczenia wspomagającego, obejmująca kontrolę ciśnienia tętniczego (docelowo 130/80 mmHg, a przy białkomoczu >1 g/dobę ciśnienie skurczowe <125 mmHg), redukcję białkomoczu (>0,5 g/dobę wskazuje na konieczność stosowania ACE-I lub ARB), modyfikację stylu życia oraz unikanie nefrotoksycznych leków. Nowoczesne terapie farmakologiczne obejmują inhibitory SGLT2 (dapagliflozyna, empagliflozyna), które wykazały skuteczność w spowolnieniu progresji CKD, oraz nowo zatwierdzone leki takie jak sparsentan (podwójny antagonista receptora endoteliny i angiotensyny) i budezonid o przedłużonym uwalnianiu (Tarpeyo), które znacząco redukują białkomocz i chronią funkcję nerek.
antagoniści receptora angiotensyny, antagonista receptora endoteliny, atrasentan, badanie histopatologiczne, białkomocz, budezonid, ciśnienie tętnicze, cyklofosfamid, dapagliflozyna, dializa otrzewnowa, dializoterapia, dieta niskosodowa, diuretyki, EGFR, empagliflozyna, felzartamab, filtracja kłębuszkowa, glikokortykosteroidy, globulina antytymocytowa, hemodializa, inhibitory ACE, inhibitory SGLT2, kępki Peyera, kłębuszkowe zapalenie nerek, kortykosteroidy, kwasy omega-3, metyloprednizolon, migdałki, niesteroidowe leki przeciwzapalne, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, sparsentan, statyny, tonsillektomia, transplantacja nerki, zaburzenia lipidowe
Leksykon chorób i schorzeń
Angina paciorkowcowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Angina paciorkowcowa, wywołana przez paciorkowca beta-hemolizującego grupy A (GABHS), jest chorobą samoograniczającą się, jednak odpowiednia antybiotykoterapia znacząco poprawia rokowanie. Objawy ustępują zwykle w ciągu 7-10 dni, a poprawa kliniczna następuje już po 1-2 dniach leczenia. Antybiotyki skracają czas trwania objawów o około 16 godzin, a liczba pacjentów, których należy leczyć (NNT), aby złagodzić objawy w ciągu 72 godzin, wynosi 4 przy dodatnim posiewie z gardła. Po rozpoczęciu terapii pacjent przestaje być zakaźny po około 24 godzinach, podczas gdy nieleczona angina może być zakaźna przez 2-3 tygodnie. Nosiciele przewlekli mają niskie ryzyko transmisji i zwykle nie wymagają leczenia.
adenoidektomia, angina paciorkowcowa, antybiotykoterapia, badanie fizykalne, ból gardła, GABHS, gorączka reumatyczna, infekcja paciorkowcowa, kłębuszkowe zapalenie nerek, limfadenopatia, migdałek gardłowy, migdałki, nosiciel przewlekły, paciorkowiec beta-hemolizujący grupy A, powikłanie ropne, ropień okołomigdałkowy, skala Centora, tonsillektomia, uszkodzenie serca, wirusowe zapalenie gardła, zakażenie paciorkowcowe, zakaźność, zapalenie gardła, zapalenie nerek, zastawka sercowa