anestetyk ogólnoustrojowy
Anestetyk ogólnoustrojowy to środek farmakologiczny wywołujący stan znieczulenia ogólnego, charakteryzujący się utratą świadomości, znieseniem odczuwania bólu (analgezja), rozluźnieniem mięśni (miorelaksacja) oraz zahamowaniem odruchów autonomicznych. Preparaty te działają głównie poprzez wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, modyfikując aktywność receptorów GABA, NMDA lub kanałów jonowych.
W praktyce klinicznej anestetyki ogólnoustrojowe dzieli się na wziewne (np. sewofluran, desfluran, izofluran) oraz dożylne (np. propofol, etomidat, ketamina, barbiturany). Wybór konkretnego środka zależy od stanu pacjenta, rodzaju zabiegu, pożądanej szybkości indukcji i wybudzenia oraz profilu działań niepożądanych.
Nowoczesne protokoły znieczulenia ogólnego często wykorzystują kombinację różnych anestetyków ogólnoustrojowych w ramach znieczulenia multimodalnego, co pozwala na zmniejszenie dawek poszczególnych leków i ograniczenie ich działań niepożądanych. Monitorowanie głębokości znieczulenia (np. za pomocą indeksu bispektralnego BIS) umożliwia precyzyjne dostosowanie dawkowania anestetyków do indywidualnych potrzeb pacjenta.