guz nabłonkowy
Guz nabłonkowy to nowotwór wywodzący się z tkanek nabłonkowych organizmu. Może mieć charakter łagodny (np. gruczolak, brodawczak) lub złośliwy (rak). Guzy te mogą rozwijać się w różnych narządach pokrytych nabłonkiem, w tym w skórze, przewodzie pokarmowym, drogach oddechowych, gruczołach wydzielniczych oraz narządach układu moczowo-płciowego.
W diagnostyce guzów nabłonkowych kluczową rolę odgrywa badanie histopatologiczne, pozwalające na określenie typu histologicznego oraz stopnia zróżnicowania komórek nowotworowych. Współczesna klasyfikacja guzów nabłonkowych opiera się na ich lokalizacji, morfologii komórek oraz cechach molekularnych, co ma istotne znaczenie dla wyboru odpowiedniej strategii terapeutycznej.
Leczenie guzów nabłonkowych zależy od ich charakteru, lokalizacji i zaawansowania. W przypadku zmian łagodnych często wystarczające jest leczenie chirurgiczne. Nowotwory złośliwe wymagają zazwyczaj terapii multimodalnej, obejmującej chirurgię, radioterapię, chemioterapię oraz, w coraz większym stopniu, leczenie celowane i immunoterapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i masy adneksem – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Guzy i masy adneksów obejmują szerokie spektrum zmian ginekologicznych i nieginekologicznych, zarówno łagodnych, jak i złośliwych. Nowotwór jajnika jest jedną z głównych przyczyn zgonów onkologicznych u kobiet, z ponad 15 000 zgonów rocznie w USA. Wczesne wykrycie, zwłaszcza w stadium ograniczonym do jajnika, pozwala na osiągnięcie 5-letnich wskaźników przeżycia sięgających 90%. Ryzyko złośliwości mas adneksowych wzrasta z wiekiem, osiągając około 30% u kobiet po menopauzie. Kluczowe jest skierowanie pacjentek z podejrzeniem raka jajnika do ginekologów onkologów, co poprawia rokowanie i przeżywalność. W diagnostyce przedoperacyjnej stosuje się modele prognostyczne, takie jak ADNEX (AUC 0,93, czułość 98%, swoistość 62%), system O-RADS MRI (czułość 93%, swoistość 91%) oraz algorytm IOTA (czułość 96,6%, swoistość 92,3%), które wspomagają różnicowanie zmian łagodnych i złośliwych. Połączenie parametrów klinicznych, laboratoryjnych (m.in. CA125, albumina, LDH, CRP) oraz obrazowych zwiększa dokładność diagnostyczną i pozwala na lepsze planowanie leczenia.
badanie przezpochwowe, badanie ultrasonograficzne, ból miednicy, chemioterapia neoadjuwantowa, diagnostyka różnicowa, endometrioza, ginekolog onkolog, guz graniczny, guz nabłonkowy, indeks ryzyka złośliwości, krzywa ROC, marker CA-125, marker laboratoryjny, operacja cytoredukcyjna, rak jajnika, rezonans magnetyczny, stratyfikacja ryzyka, wodobrzusze - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Glenmark 180 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne temozolomidu, przeprowadzone na szczurach i psach, wykazały, że głównymi narządami docelowymi toksyczności są szpik kostny (z istotną supresją hematopoezy), układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra (wpływ na męski układ rozrodczy) oraz przewód pokarmowy. Dawki śmiertelne (60-100% śmiertelności) wiązały się z występowaniem zwyrodnienia siatkówki, jednak zmiany te nie zostały potwierdzone w badaniach klinicznych, co ogranicza ich znaczenie kliniczne. Temozolomid wykazuje działanie embriotoksyczne, teratogenne i genotoksyczne, co jest zgodne z jego mechanizmem alkilującym. W badaniach toksykologicznych za czuły wskaźnik toksyczności uznano zależne od dawki zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi, co podkreśla konieczność monitorowania parametrów hematologicznych podczas terapii.
aberracja chromosomowa, badanie toksyczności, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, guz nabłonkowy, komórka krwiotwórcza, leukocyt, limfocyt krwi obwodowej, mutacja punktowa, parametr hematologiczny, płytka krwi, potencjał kancerogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy, substancja lecznicza, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test Amesa, układ pokarmowy, układ rozrodczy, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zmiana przednowotworowa, związek alkilujący, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon chorób i schorzeń
Ameloblastoma – Epidemiologia
Ameloblastoma to rzadki, łagodny nowotwór nabłonkowy pochodzenia zębopochodnego, charakteryzujący się lokalnie agresywnym przebiegiem i wysokim wskaźnikiem nawrotów (~22%, z połową nawrotów w ciągu 5 lat po leczeniu). Globalna zapadalność wynosi około 0,92 przypadku na milion osobolat (95% CI: 0,57-1,49), z wyraźnymi różnicami geograficznymi i rasowymi – wyższa u populacji afrykańskiej i azjatyckiej. Ameloblastoma najczęściej dotyka pacjentów w wieku 20-40 lat (średni wiek diagnozy 39 lat), z lekką przewagą mężczyzn (stosunek mężczyzn do kobiet 1,2-1,4:1). Lokalizacyjnie przeważa w tylnej części żuchwy (80% przypadków), z stosunkiem żuchwa:szczęka górna od 6,43:1 do 10:1. Typy histologiczne obejmują konwencjonalny (71,3%), jednokomorowy, obwodowy i przerzutowy, różniące się epidemiologią i agresywnością. Leczenie konwencjonalnego typu najczęściej polega na resekcji segmentalnej (45%) lub łyżeczkowaniu z krioterapią (40%), z podejściem radykalnym preferowanym w celu zmniejszenia nawrotów.
ameloblastoma jednokomorowy, ameloblastoma konwencjonalny, ameloblastoma obwodowy, ameloblastoma przerzutowy, biomarker specyficzny, biopsja płynna, biopsja punkcyjna, guz nabłonkowy, guz zębopochodny, mutacja BRAF V600E, nawrót guza, niekodujące RNA, odontoma, opóźnienie diagnostyczne, predylekcja rasowa, rak ameloblastyczny, resekcja segmentalna, typ histologiczny, wskaźnik zapadalności, złośliwy ameloblastoma - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i masy adneksem – Etiologia i przyczyny
Guzy i masy adneksalne obejmują zmiany w jajnikach, jajowodach i tkankach otaczających macicę, o etiologii ginekologicznej i nieginekologicznej, zarówno łagodne, jak i złośliwe. Najczęstsze przyczyny ginekologiczne to torbiele czynnościowe (pęcherzykowe i ciałka żółtego), endometrioza (endometriomy), ciąża pozamaciczna, łagodne guzy jajnika (torbielakogruczoniaki, dojrzałe potworniaki, włókniaki, mięśniaki gładkokomórkowe) oraz choroby zapalne miednicy z ropniami jajnikowo-jajowodowymi. Złośliwe masy obejmują pierwotne raki jajnika (nabłonkowe, mięsaki, guzy graniczne), złośliwe nowotwory niejajnikowe oraz przerzuty, głównie z przewodu pokarmowego (57%) i raka piersi (30%). Ryzyko złośliwości wzrasta z wiekiem, szczególnie po menopauzie, oraz w obecności czynników takich jak nullipara, otyłość, hormonalna terapia zastępcza, endometrioza, historia rodzinna raka piersi/jajnika oraz mutacje BRCA1/BRCA2. Diagnostyka opiera się na badaniu USG przezpochwowym, MRI (czułość 0,94, swoistość 0,91), markerach nowotworowych (CA-125, HE4, CEA) oraz ocenie klinicznej objawów takich jak ból miednicy, nieregularne krwawienia i wodobrzusze.
antygen karcynoembrionalny, ciałko żółte, ciąża pozamaciczna, endometrioma, endometrioza, glikoproteina przezbłonowa, gonadoblastoma, guz germinalny, guz graniczny, guz nabłonkowy, hydrosalpinx, marker nowotworowy, masa kałowa, mięsak, mięśniak gładkokomórkowy, mutacja genetyczna, przerzut, rak jajnika, rak nabłonkowy, rezonans magnetyczny, ropień jajnikowo-jajowodowy, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień uchyłkowy, torbiel czekoladowa, torbiel czynnościowa, torbiel pęcherzykowa, USG przezpochwowe, włókniak, wodobrzusze, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół dziedzicznego raka piersi i jajnika, zespół Lyncha