rak nabłonkowy
Rak nabłonkowy (carcinoma) to złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek nabłonkowych. Jest to najczęściej występujący typ nowotworu złośliwego, stanowiący około 80-90% wszystkich przypadków nowotworów. Raki nabłonkowe mogą rozwijać się w różnych narządach i tkankach, w tym w skórze, płucach, piersiach, przewodzie pokarmowym, drogach moczowych i narządach rozrodczych.
Klasyfikacja raków nabłonkowych obejmuje kilka głównych typów, w tym raka płaskonabłonkowego, gruczolakoraka, raka podstawnokomórkowego, raka neuroendokrynnego oraz raka przejściowokomórkowego. Diagnostyka opiera się na badaniu histopatologicznym materiału pobranego podczas biopsji lub resekcji chirurgicznej, często uzupełnionym o badania immunohistochemiczne i molekularne.
Czynniki ryzyka rozwoju raków nabłonkowych zależą od lokalizacji narządowej, ale często obejmują ekspozycję na kancerogeny (np. dym tytoniowy, alkohol, promieniowanie UV), przewlekłe stany zapalne, predyspozycje genetyczne oraz infekcje wirusowe (np. HPV, HBV, HCV). Leczenie jest zależne od typu histologicznego, lokalizacji i stopnia zaawansowania nowotworu, a obejmuje interwencję chirurgiczną, radioterapię, chemioterapię, terapie celowane oraz immunoterapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Objawy
Naczyniakomłoniak (angiosarcoma) to rzadki, wysoce złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych lub limfatycznych, charakteryzujący się szybkim wzrostem, agresywnym przebiegiem oraz wysokim ryzykiem przerzutów, najczęściej do płuc, węzłów chłonnych, kości, wątroby i mózgu. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza – od zmian skórnych przypominających siniaki, przez guzy piersi (pierwotne u młodszych kobiet i wtórne po radioterapii u starszych), po objawy narządowe, takie jak ból brzucha i żółtaczka w przypadku zajęcia wątroby czy duszność i ból w klatce piersiowej przy lokalizacji sercowej. Mediana przeżycia waha się od 6 do 16 miesięcy, z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia na poziomie 30-38%, przy czym rokowanie jest gorsze w przypadku choroby z przerzutami (mediana przeżycia 3-12 miesięcy, 5-letnie przeżycie około 15%). Lokalizacja narządowa, wielkość guza powyżej 5 cm, starszy wiek pacjenta, wysoki stopień złośliwości oraz obecność przerzutów to czynniki niekorzystne prognostycznie. Naczyniakomłoniak wątroby cechuje się szczególnie złym rokowaniem (mediana przeżycia poniżej 6 miesięcy, 2-letnie przeżycie 3%), a naczyniakomłoniak serca – mediana przeżycia 10-16 miesięcy i 5-letnie przeżycie 14%.
biopsja, ból w klatce piersiowej, brodawka sutkowa, czerniak anaplastyczny, duszność, echokardiogram, hepatomegalia, immunoterapia, jama otrzewnowa, krwioplucie, lokalizacja guza, margines chirurgiczny, mózg, naczyniakomłoniak, nawrót choroby, niedokrwistość, nowotwór wtórny, objawy neurologiczne, omdlenie, owrzodzenie, płuco, popromienne zapalenie skóry, poty nocne, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy, radiodermatitis, radioterapia, rak nabłonkowy, rak piersi, rezonans magnetyczny, śródbłonek naczyń, stadium zaawansowania choroby, stopień zróżnicowania, tomografia komputerowa, ucisk na rdzeń kręgowy, ultrasonografia, utrata masy ciała, węzeł chłonny, wyciek z brodawki, wysięk opłucnowy, złamanie patologiczne, zmiana skórna, zmiany satelitarne, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Prątki BCG – Wskazania do stosowania
Prątki BCG stanowią aktywny składnik immunoterapii wewnątrzpęcherzowej stosowanej w leczeniu powierzchownych, nabłonkowych nowotworów pęcherza moczowego, w tym raka in situ (CIS), oraz w profilaktyce gruźlicy. Preparaty OncoTICE (2-8 x 10⁸ CFU, podszczep TICE) oraz Onko BCG 100 (3,0 x 10⁸ do 12,0 x 10⁸ żywych prątków, podszczep brazylijski Moreau) są wskazane w leczeniu raka in situ, raka w stadium Ta (stopień 2 lub 3) oraz T₁ (stopień 1, 2 lub 3). Onko BCG 50 (1,5 x 10⁸ do 6,0 x 10⁸ żywych prątków) stosuje się w tych samych wskazaniach, ale preferowany jest u pacjentów z działaniami niepożądanymi po Onko BCG 100, takimi jak dyzuria czy gorączka. Immunoterapia powinna być prowadzona przez specjalistów urologii lub onkologii, po całkowitym wygojeniu zmian po przezcewkowej resekcji guza (TUR), z monitorowaniem pacjenta pod kątem działań niepożądanych.
atenuowane prątki BCG, Bacillus Calmette-Guérin, dyzuria, immunoterapia BCG, nieinwazyjny guz pęcherza moczowego, nowotwór pęcherza moczowego, OncoTICE, Onko BCG, podanie śródskórne, podszczep brazylijski Moreau, podszczep TICE, prątki BCG, profilaktyka gruźlicy, Program Szczepień Ochronnych, przezcewkowa resekcja guza, przezcewkowe wycięcie, rak brodawczakowaty, rak in situ, rak nabłonkowy, rewakcynacja, szczepionka przeciwgruźlicza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Onko BCG 100 100 mg (nie mniej niż 300 mln i nie więcej niż 1,2 mld żywych prątków BCG)/ml
Onko BCG 100 to lek zawierający żywe, atenuowane prątki BCG podszczepu brazylijskiego Moreau, stosowany w immunoterapii powierzchownych, nabłonkowych nowotworów pęcherza moczowego, w tym Tis (carcinoma in situ), Ta oraz T1. Preparat występuje w formie proszku, który po rozpuszczeniu tworzy zawiesinę do podawania dopęcherzowego. Każda ampułka lub fiolka zawiera 100 mg prątków BCG, co odpowiada 300 milionom do 1,2 miliarda żywych bakterii. Immunoterapia BCG indukuje lokalną odpowiedź immunologiczną, prowadząc do eliminacji komórek nowotworowych i jest standardem leczenia w profilaktyce nawrotów oraz redukcji ryzyka progresji do form inwazyjnych raka pęcherza.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml
Onko BCG 50 to lek zawierający żywe, atenuowane prątki BCG podszczepu brazylijskiego Moreau, stosowany miejscowo w leczeniu powierzchownych, nabłonkowych nowotworów pęcherza moczowego o stopniach zaawansowania Tis, Ta oraz T1. Każda ampułka zawiera 50 mg prątków, co odpowiada 1,5 × 10⁸ do 6,0 × 10⁸ żywych jednostek bakteryjnych. Preparat podaje się dopęcherzowo w formie zawiesiny, co umożliwia indukcję lokalnej odpowiedzi immunologicznej, stymulując układ odpornościowy do eliminacji komórek nowotworowych. Onko BCG 50 jest wskazany jako terapia z wyboru w raku in situ (Tis), leczenie uzupełniające po przezcewkowej resekcji guza (TURBT) w stopniach Ta i T1 oraz w przypadkach wysokiego ryzyka nawrotu lub progresji choroby.
Bacillus Calmette-Guérin, dyzuria, immunoterapia miejscowa, klasyfikacja TNM, leczenie adiuwantowe, nieinwazyjny guz pęcherza moczowego, nowotwór pęcherza moczowego, powierzchowny nowotwór pęcherza moczowego, prątki BCG, rak in situ, rak nabłonkowy, stymulacja układu odpornościowego, terapia uzupełniająca, TURBT - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i masy adneksem – Etiologia i przyczyny
Guzy i masy adneksalne obejmują zmiany w jajnikach, jajowodach i tkankach otaczających macicę, o etiologii ginekologicznej i nieginekologicznej, zarówno łagodne, jak i złośliwe. Najczęstsze przyczyny ginekologiczne to torbiele czynnościowe (pęcherzykowe i ciałka żółtego), endometrioza (endometriomy), ciąża pozamaciczna, łagodne guzy jajnika (torbielakogruczoniaki, dojrzałe potworniaki, włókniaki, mięśniaki gładkokomórkowe) oraz choroby zapalne miednicy z ropniami jajnikowo-jajowodowymi. Złośliwe masy obejmują pierwotne raki jajnika (nabłonkowe, mięsaki, guzy graniczne), złośliwe nowotwory niejajnikowe oraz przerzuty, głównie z przewodu pokarmowego (57%) i raka piersi (30%). Ryzyko złośliwości wzrasta z wiekiem, szczególnie po menopauzie, oraz w obecności czynników takich jak nullipara, otyłość, hormonalna terapia zastępcza, endometrioza, historia rodzinna raka piersi/jajnika oraz mutacje BRCA1/BRCA2. Diagnostyka opiera się na badaniu USG przezpochwowym, MRI (czułość 0,94, swoistość 0,91), markerach nowotworowych (CA-125, HE4, CEA) oraz ocenie klinicznej objawów takich jak ból miednicy, nieregularne krwawienia i wodobrzusze.
antygen karcynoembrionalny, ciałko żółte, ciąża pozamaciczna, endometrioma, endometrioza, glikoproteina przezbłonowa, gonadoblastoma, guz germinalny, guz graniczny, guz nabłonkowy, hydrosalpinx, marker nowotworowy, masa kałowa, mięsak, mięśniak gładkokomórkowy, mutacja genetyczna, przerzut, rak jajnika, rak nabłonkowy, rezonans magnetyczny, ropień jajnikowo-jajowodowy, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień uchyłkowy, torbiel czekoladowa, torbiel czynnościowa, torbiel pęcherzykowa, USG przezpochwowe, włókniak, wodobrzusze, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół dziedzicznego raka piersi i jajnika, zespół Lyncha