podanie śródskórne
Podanie śródskórne (intradermalne, ID) to technika parenteralnej aplikacji leków lub substancji diagnostycznych polegająca na wprowadzeniu preparatu bezpośrednio do warstwy skóry właściwej. W wyniku prawidłowego wykonania iniekcji na skórze pojawia się charakterystyczny bąbel (blizna), będący potwierdzeniem właściwego umiejscowienia podawanej substancji.
Technika ta wykorzystywana jest najczęściej do przeprowadzania testów diagnostycznych (np. próby tuberkulinowej, testów alergicznych), podawania niektórych szczepionek (np. przeciwko wściekliźnie, BCG) oraz w procedurach z zakresu medycyny estetycznej. Zaletą podania śródskórnego jest powolne wchłanianie substancji i możliwość obserwacji miejscowej reakcji organizmu.
Podanie śródskórne wykonuje się przy użyciu krótkich igieł (najczęściej 25-27G) ustawionych pod kątem 10-15° do powierzchni skóry, wprowadzając je na głębokość 1-3 mm. Najczęstszymi miejscami podania są przedramię (strona dłoniowa), górna część pleców oraz górna część klatki piersiowej. Objętość podawanej substancji jest niewielka i zwykle nie przekracza 0,1 ml.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Adacel jest podawana jako jednorazowe domięśniowe wstrzyknięcie dawki 0,5 ml, zawierającej toksoidy błoniczy (≥2 j.m.), tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny krztuścowe (toksoid krztuścowy 2,5 μg, hemaglutynina włókienkowa 5 μg, pertaktyna 3 μg, fimbrie typ 2 i 3 5 μg) adsorbowane na fosforanie glinu (1,5 mg). Standardowe dawkowanie obejmuje jednorazową dawkę u wszystkich wskazanych grup wiekowych, z możliwością powtarzania co 5-10 lat w celu wzmocnienia odporności. U osób z niepełną lub nieznaną historią szczepień przeciw błonicy i tężcowi zalecany jest schemat trójdawkowy: pierwsza dawka Adacel, druga dawka szczepionki dT po miesiącu oraz trzecia dawka d lub dT po 6 miesiącach od pierwszej. Szczepionka jest wskazana także u kobiet w ciąży (II i III trymestr) dla biernej ochrony niemowląt oraz w profilaktyce przeciwtężcowej przy ranach, z możliwością jednoczesnego podania immunoglobuliny przeciwtężcowej.
antygen krztuścowy, bierna ochrona niemowląt, błonica, fimbrie, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, krztusiec, mięsień naramienny, ochrona immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, przeciwciała matczyne, reakcja anafilaktyczna, szczepienie podstawowe, tężec, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Avaxim 160 U 160 jednostek antygenowych ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep GBM/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka AVAXIM 160 U to inaktywowany preparat adsorbowany przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, zawierający 160 jednostek antygenowych ELISA na dawkę 0,5 ml. Zalecany schemat dawkowania obejmuje podanie jednej dawki początkowej 0,5 ml domięśniowo u pacjentów od 16. roku życia, z dawką uzupełniającą podawaną optymalnie między 6 a 12 miesiącem, a dopuszczalnie do 36 miesięcy po pierwszym szczepieniu. Po podaniu dawki uzupełniającej przeciwciała utrzymują się ponad 10 lat, zapewniając długotrwałą ochronę immunologiczną. Szczepionka może być również stosowana jako dawka uzupełniająca u osób wcześniej zaszczepionych szczepionką skojarzoną przeciw durowi brzusznemu i WZW A w okresie 6-36 miesięcy po szczepieniu skojarzonym.
dawka uzupełniająca, dur brzuszny, działanie niepożądane, immunizacja, krwawienie, mięsień naramienny, naczynie krwionośne, ochrona immunologiczna, odpowiedź immunologiczna, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, przeciwciała, szczepionka adsorbowana, szczepionka inaktywowana, szczepionka skojarzona, trombocytopenia, wirusowe zapalenie wątroby typu A, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
VERORAB to inaktywowana szczepionka przeciw wściekliźnie, zawierająca szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M namnażany w komórkach VERO, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa. Immunogenność szczepionki potwierdzono w standardowym 3-dawkowym schemacie (dni 0, 7, 21 lub 28), gdzie u 100% pacjentów osiągnięto miano przeciwciał neutralizujących ≥ 0,5 j.m./ml do 14 dnia po zakończeniu cyklu. Przyspieszony 2-dawkowy schemat (dni 0 i 7) podawany domięśniowo lub śródskórnie (2×0,1 ml) wykazał odpowiedź immunologiczną u ponad 97% zaszczepionych już w 21 dniu. Długoterminowa obserwacja do 10 lat potwierdziła utrzymanie ochronnych mian przeciwciał u 96,9% pacjentów po dawce przypominającej podanej po roku. Po roku od szczepienia obserwowano szybką i silną odpowiedź anamnestyczną po symulowanej profilaktyce poekspozycyjnej (PEP), co świadczy o trwałej pamięci immunologicznej.
immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, komórki Vero, miano przeciwciał neutralizujących, odpowiedź anamnestyczna, pamięć immunologiczna, podanie śródskórne, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała neutralizujące wirusa wścieklizny, schemat Essen, schemat Zagreb, szczep Wistar Rabies, szczepionka przeciw wściekliźnie, wirus wścieklizny - Leksykon substancji czynnych
Histamina – Przedawkowanie
Przedawkowanie histaminy, stosowanej w postaci dichlorowodorku histaminy jako kontrola dodatnia w testach punktowych (np. HAL Allergy Prick Test), jest rzadkim, lecz istotnym problemem klinicznym. Przy prawidłowym stosowaniu preparatu HAL Allergy Prick Test przedawkowanie praktycznie nie występuje, natomiast w przypadku Roztworów do testów punktowych może się zdarzyć przy niewłaściwym podaniu, zwłaszcza gdy dochodzi do przypadkowego podania śródskórnego zamiast naskórkowego. Objawy przedawkowania obejmują nasiloną reakcję lokalną (nadmierny bąbel i rumień), rozległy obrzęk, pokrzywkę uogólnioną, intensywny świąd, spadek ciśnienia tętniczego, skurcz oskrzeli oraz wstrząs anafilaktyczny, z ryzykiem od umiarkowanego do ekstremalnego. Mechanizmy obejmują bezpośrednie działanie histaminy na naczynia krwionośne, zakończenia nerwowe oraz receptory H1, co może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak duszność czy wstrząs.
adrenalina, antagonista receptora H1, ciśnienie tętnicze, dichlorowodorek histaminy, glikokortykosteroid, histamina, lek przeciwhistaminowy, mediator zapalenia, płynoterapia, podanie śródskórne, pokrzywka, prick test, przepuszczalność naczyń, reakcja alergiczna, reaktywność skóry, receptor H1, rumień, skurcz oskrzeli, test punktowy, tlenoterapia, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dultavax nie mniej niż 2 j.m. + nie mniej niż 20 j.m. + 40 jednostek antygenu D + 8 jednostek antygenu D + 32 jednostki antygenu D/0,5 ml, 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DULTAVAX jest inaktywowaną, adsorbowaną szczepionką przeciw błonicy, tężcowi oraz poliomyelitis, zawierającą zmniejszoną ilość antygenów. Standardowa dawka przypominająca wynosi 0,5 ml i zawiera minimum 2 j.m. toksoidu błoniczego, 20 j.m. toksoidu tężcowego oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1, 2 i 3 w ilościach odpowiednio 29, 7 i 26 jednostek antygenu D¹. Szczepionka jest przeznaczona do podania domięśniowego, preferencyjnie w mięsień naramienny, z zachowaniem przeciwwskazań dotyczących drogi podania. W przypadku nieznanej historii szczepień lub długiego odstępu od ostatniej dawki, możliwe jest podanie drugiej dawki po minimum miesiącu, zwłaszcza przy ryzyku zakażenia błonicą. Szczepionka zawiera także około 10 μg fenyloalaniny na dawkę, co jest istotne dla pacjentów z fenyloketonurią.
dawka przypominająca, fenyloalanina, fenyloketonuria, inaktywacja wirusa, komórki Vero, mięsień naramienny, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, program immunizacji, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis, wodorotlenek glinu, zakażenie błonicą - Leksykon substancji czynnych
Prątki BCG – Wskazania do stosowania
Prątki BCG stanowią aktywny składnik immunoterapii wewnątrzpęcherzowej stosowanej w leczeniu powierzchownych, nabłonkowych nowotworów pęcherza moczowego, w tym raka in situ (CIS), oraz w profilaktyce gruźlicy. Preparaty OncoTICE (2-8 x 10⁸ CFU, podszczep TICE) oraz Onko BCG 100 (3,0 x 10⁸ do 12,0 x 10⁸ żywych prątków, podszczep brazylijski Moreau) są wskazane w leczeniu raka in situ, raka w stadium Ta (stopień 2 lub 3) oraz T₁ (stopień 1, 2 lub 3). Onko BCG 50 (1,5 x 10⁸ do 6,0 x 10⁸ żywych prątków) stosuje się w tych samych wskazaniach, ale preferowany jest u pacjentów z działaniami niepożądanymi po Onko BCG 100, takimi jak dyzuria czy gorączka. Immunoterapia powinna być prowadzona przez specjalistów urologii lub onkologii, po całkowitym wygojeniu zmian po przezcewkowej resekcji guza (TUR), z monitorowaniem pacjenta pod kątem działań niepożądanych.
atenuowane prątki BCG, Bacillus Calmette-Guérin, dyzuria, immunoterapia BCG, nieinwazyjny guz pęcherza moczowego, nowotwór pęcherza moczowego, OncoTICE, Onko BCG, podanie śródskórne, podszczep brazylijski Moreau, podszczep TICE, prątki BCG, profilaktyka gruźlicy, Program Szczepień Ochronnych, przezcewkowa resekcja guza, przezcewkowe wycięcie, rak brodawczakowaty, rak in situ, rak nabłonkowy, rewakcynacja, szczepionka przeciwgruźlicza - Leksykon substancji czynnych
Mycobacterium bovis – Dawkowanie i sposób podawania
Mycobacterium bovis BCG, szczep duński 1331, jest żywym atenuowanym składnikiem szczepionki BCG AJVaccines, stosowanym w profilaktyce gruźlicy. Dawkowanie jest ściśle zależne od wieku pacjenta: niemowlęta poniżej 12 miesięcy otrzymują 0,05 ml zawiesiny zawierającej 1-4 x 10^6 CFU, natomiast dorośli i dzieci powyżej 12 miesięcy – 0,1 ml z 2-8 x 10^6 CFU, podawane śródskórnie. Technika iniekcji wymaga precyzyjnego wprowadzenia igły na głębokość około 2 mm w fałd skórny na ramieniu, z potwierdzeniem prawidłowego podania przez pojawienie się wypukłego białawego pęcherzyka. Zaleca się stosowanie strzykawek 1 ml z dokładnością do 0,01 ml oraz krótkich igieł 25G/0,50 mm lub 26G/0,45 mm, wykluczając użycie wstrzykiwaczy i urządzeń do wielokrotnych nakłuć.
charakterystyka produktu leczniczego, jednostka tworząca kolonię, mięsień naramienny, Mycobacterium bovis BCG, odpowiedź immunologiczna, podanie śródskórne, powierzchniowa warstwa skóry, prątek gruźlicy, próba tuberkulinowa, reakcja poszczepienna, rekonstytucja, szczep duński 1331, szczepionka BCG, wstrzyknięcie śródskórne - Leksykon leków
Skład i postać leku – Tuberculin PPD RT23 AJV 2 T.U./dawkę 0,1 ml
Produkt leczniczy Tuberculin PPD RT 23 AJV zawiera tuberkulinę PPD RT 23 jako substancję czynną w dawce 2 T.U./0,1 ml, co odpowiada 0,04 mikrograma tuberkuliny. Preparat jest dostępny w postaci klarownego roztworu do wstrzykiwań o objętości 1,5 ml (15 dawek) i przeznaczony do podania śródskórnego. Skład substancji pomocniczych obejmuje m.in. disodu fosforan dwuwodny (0,76 mg), potasu diwodorofosforan (0,145 mg), sodu chlorek (0,48 mg) oraz potasu hydroksychinoliny siarczan (10 mikrogramów), które pełnią funkcje buforujące, izotoniczne i konserwujące. Preparat jest pakowany w fiolki typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, wolnym od lateksu, co jest istotne dla pacjentów z alergią na lateks.
alergia na lateks, bufor fosforanowy, disodu fosforan dwuwodny, Farmakopea Europejska, guma chlorobutylowa, izotoniczność roztworu, niejonowy surfaktant, niezgodność farmaceutyczna, podanie śródskórne, polisorbat 80, potasu diwodorofosforan, potasu hydroksychinoliny siarczan, roztwór do wstrzykiwań, sodu chlorek, substancja buforująca, tuberkulina PPD RT 23 - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pneumovax 23
PNEUMOVAX 23 to polisacharydowa szczepionka przeciwko 23 serotypom Streptococcus pneumoniae, zawierająca po 25 μg polisacharydu otoczkowego na każdy serotyp w dawce 0,5 ml. Szczepienie należy odroczyć u pacjentów z aktywną infekcją lub gorączką oraz w sytuacjach, gdy odpowiedź układowa może stanowić zagrożenie, chyba że ryzyko odroczenia jest większe. Preparatu nie wolno podawać dożylnie ani śródskórnie ze względu na ryzyko poważnych reakcji miejscowych i systemowych. U pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu, w tym chemioterapii i radioterapii, obserwuje się obniżoną odpowiedź immunologiczną, która może się poprawić dopiero po upływie nawet dwóch lat od zakończenia terapii. Podczas podawania szczepionki należy mieć dostęp do leków przeciwwstrząsowych, w tym adrenaliny, na wypadek reakcji anafilaktycznych.
antygen pneumokokowy, chemioterapia, epinefryna, leczenie immunosupresyjne, odpowiedź immunologiczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dożylne, podanie śródskórne, polisacharyd otoczkowy, profilaktyka antybiotykowa, radioterapia, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, serotyp pneumokoka, Streptococcus pneumoniae, szczepionka polisacharydowa, zakażenie pneumokokowe, złamanie podstawy czaszki - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka VERORAB, stosowana w profilaktyce wścieklizny, podawana jest po rekonstytucji w dawce 0,5 ml domięśniowo lub 0,1 ml śródskórnie. Profilaktyka przed ekspozycją (PrEP) u osób immunokompetentnych realizowana jest według schematów tradycyjnych (dawki w dniach 0, 7, 21/28) lub tygodniowych (dawki w dniach 0 i 7), z wyłączeniem schematu tygodniowego u osób z obniżoną odpornością. Szczepionka może być również stosowana jako dawka przypominająca po wcześniejszym szczepieniu szczepionkami na liniach komórkowych VERO lub ludzkich komórek diploidalnych. U dzieci i młodzieży stosuje się takie same dawki jak u dorosłych, z podaniem domięśniowym w mięsień naramienny lub przednio-boczną część uda, a śródskórnym w górną część ramienia lub przedramię.
dawka przypominająca, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, kategoria ekspozycji, kategoria narażenia, mięsień naramienny, obserwacja weterynaryjna, osoba immunokompetentna, pacjent immunoniekompetentny, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie śródskórne, profilaktyka po ekspozycji, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przed ekspozycją, rekonstytucja proszku, schemat Essen, schemat Zagrzeb, środek wirusobójczy, szczepionka przeciw wściekliźnie, szczepionka VERORAB, wirus wścieklizny, zaburzenie odporności - Leksykon leków
Przedawkowanie – Roztwory do testów punktowych –
Przedawkowanie roztworów do testów punktowych w diagnostyce alergii jest rzadkie i najczęściej wynika z błędów technicznych, takich jak podanie śródskórne zamiast nakłucia naskórka. Objawy przedawkowania obejmują reakcje miejscowe (obrzęk, zaczerwienienie, świąd, bąbel pokrzywkowy) oraz reakcje systemowe o różnym nasileniu: łagodne (pokrywk, świąd skóry, nieżyt nosa), umiarkowane (obrzęk naczynioruchowy, nudności, wymioty), ciężkie (skurcz oskrzeli, duszność, spadek ciśnienia tętniczego) oraz wstrząs anafilaktyczny (nagły spadek ciśnienia, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie krążenia). Intensywność objawów zależy od stopnia uczulenia pacjenta oraz ilości i stężenia podanego alergenu.
adrenalina, bąbel pokrzywkowy, diagnostyka alergii, diagnostyka alergologiczna, glikokortykosteroid systemowy, lek przeciwhistaminowy, lek rozszerzający oskrzela, nieżyt nosa, obrzęk naczynioruchowy, podanie śródskórne, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, roztwór do testów punktowych, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, test alergiczny, test punktowy, tlenoterapia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie rytmu serca, zatrzymanie krążenia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tuberculin PPD RT23 AJV
Próba tuberkulinowa Mantoux z użyciem Tuberculin PPD RT 23 AJV o stężeniu 2 T.U./0,1 ml wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa, w tym przygotowania personelu medycznego na ewentualne reakcje anafilaktyczne, które choć rzadkie, mogą wystąpić. Zaleca się obserwację pacjenta przez 20 minut po podaniu preparatu, aby monitorować objawy alergiczne wymagające natychmiastowej interwencji. Kluczowa jest prawidłowa technika śródskórnego podania, gdyż podanie podskórne lub domięśniowe uniemożliwia prawidłową ocenę wyniku i wymaga powtórzenia próby, najlepiej na przeciwległym ramieniu lub w odległości co najmniej 4 cm od pierwotnego miejsca iniekcji.
- Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Dawkowanie i sposób podawania
Pertaktyna stanowi istotny antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecna w różnych preparatach o zróżnicowanej zawartości, od 2,5 µg w Boostrix do 8 µg w Infanrix-IPV na dawkę 0,5 ml. Szczepionki te różnią się także składem innych antygenów krztuśca oraz grupą docelową, obejmującą dzieci (Infanrix-IPV), młodzież i dorosłych (Adacel, Boostrix). Dawkowanie jest ściśle określone w charakterystykach produktów i zależy od wieku pacjenta, celu szczepienia (pierwotne, przypominające, po ekspozycji, u kobiet w ciąży) oraz historii szczepień. Szczepionki podaje się domięśniowo, preferencyjnie w mięsień naramienny u osób starszych i w przednio-boczną część uda u małych dzieci, unikając podawania w pośladki, śródskórnie, podskórnie lub donaczyniowo.
ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, badanie kliniczne, bierna ochrona, dawka przypominająca, fimbrie, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, jednorodna zawiesina, krztusiec, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, profilaktyka krztuśca, skład antygenowy, szczepienie pierwotne, szczepienie poekspozycyjne, toksoid krztuścowy - Leksykon substancji czynnych
Wirus świnki – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania szczepionek zawierających żywy atenuowany wirus świnki (szczep RIT 4385, pochodzący od szczepu Jeryl Lynn, preparaty Priorix i Priorix-Tetra) należy zachować szczególne środki ostrożności. Przed podaniem konieczne jest zapewnienie dostępności środków do leczenia reakcji anafilaktycznych. Miejsce wkłucia powinno być odpowiednio przygotowane – alkohol i środki dezynfekujące muszą całkowicie wyparować, aby nie inaktywować wirusa. Szczepionek nie podaje się donaczyniowo, a w przypadku Priorix-Tetra także nie zaleca się podania śródskórnego. U pacjentów z alergią na białka jaja (reakcje anafilaktyczne, uogólniona pokrzywka, obrzęk, wstrząs) należy zachować szczególną ostrożność. Szczepienie osób z trombocytopenią wymaga rozważenia korzyści i ryzyka, preferując podskórną drogę podania. U pacjentów z niedoborami odporności (np. bezobjawowe zakażenie HIV, niedobór podklas IgG, wrodzona neutropenia) szczepienie jest możliwe po indywidualnej ocenie, jednak odpowiedź immunologiczna może być osłabiona, co wymaga monitorowania pod kątem objawów świnki.
atenuowany wirus świnki, bezobjawowe zakażenie HIV, drgawki gorączkowe, duszność, fenyloketonuria, hipotensja, kwas para-aminobenzoesowy, niedobór dopełniacza, niedobór odporności, niedobór podklas IgG, obrzęk jamy ustnej, omdlenie, parestezja, podanie donaczyniowe, podanie śródskórne, pokrzywka uogólniona, przemijające zaburzenia widzenia, przewlekła choroba ziarniakowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, sorbitol, szczep Jeryl Lynn, szczep RIT 4385, szczepionka MMR, trombocytopenia, wirus świnki, wrodzona neutropenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka bcg przeciwko gruźlicy – Leczenie
Szczepionka Bacillus Calmette-Guérin (BCG) jest jedyną licencjonowaną szczepionką przeciwko gruźlicy, zawierającą żywy atenuowany szczep Mycobacterium bovis. Wykazuje zmienną skuteczność ochronną, sięgającą 70-80% u niemowląt i małych dzieci (<5 lat) przeciwko ciężkim postaciom gruźlicy, takim jak gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i gruźlica prosówkowa. Ochrona ta może utrzymywać się do 10-15 lat, choć zaczyna słabnąć już po 3 miesiącach. U młodzieży i dorosłych skuteczność w zapobieganiu płucnej postaci gruźlicy jest ograniczona (0-80%). Metaanalizy wskazują na redukcję ryzyka zachorowania o około 50%, infekcji o 19-27% oraz spowolnienie progresji do aktywnej choroby o 71%. Standardowo BCG podaje się śródskórnie, jednak badania sugerują, że podanie dożylne może wywołać silniejszą odpowiedź limfocytów T i lepszą ochronę, co jest przedmiotem dalszych badań. Rewakcynacja nie jest rutynowo zalecana, choć może być rozważana u osób z niedostateczną odpowiedzią immunologiczną lub w grupach wysokiego ryzyka.
aktywna gruźlica, Bacillus Calmette-Guérin, gruźlica, gruźlica prosówkowa, gruźlica wielolekooporna, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, infekcja mykobakteryjna, limfocyt T, Mycobacterium bovis, Mycobacterium leprae, Mycobacterium tuberculosis, odpowiedź immunologiczna, owrzodzenie Buruli, płyn z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego, podanie dożylne, podanie śródskórne, rak in situ, stwardnienie rozsiane, terapia podtrzymująca, test tuberkulinowy, układ oddechowy, utajona infekcja gruźlicza, wektor adenowirusowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka ADACEL POLIO to zawiesina do wstrzykiwań o objętości 0,5 ml, zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy, antygeny krztuśca oraz inaktywowany wirus polio (typy 1, 2 i 3) adsorbowane na fosforanie glinu. Zalecana jest jednorazowa dawka domięśniowa (preferencyjnie w mięsień naramienny) u wszystkich wskazanych pacjentów, z możliwością powtarzania dawki przypominającej co 5-10 lat w celu wzmocnienia odporności. U młodzieży i dorosłych z nieznaną lub niepełną historią szczepień przeciw błonicy i tężcowi rekomendowany jest schemat trójdawkowy: pierwsza dawka ADACEL POLIO (0,5 ml), druga dawka dT po 1 miesiącu oraz trzecia dawka dT po 6 miesiącach od pierwszej. Szczepionka może być także stosowana u kobiet w ciąży w II lub III trymestrze dla zapewnienia biernej ochrony niemowląt przed krztuścem oraz w profilaktyce poekspozycyjnej przy zranieniach z ryzykiem tężca, często w połączeniu z immunoglobuliną przeciwtężcową.
antygen krztuśca, bierna ochrona niemowląt, fimbrie, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, historia szczepień, immunoglobulina przeciwtężcowa, inaktywowany wirus polio, mięsień naramienny, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, poliomyelitis, profilaktyka przeciwtężcowa, szczepienie podstawowe, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, wstrzyknięcie domięśniowe, wzmocnienie odporności - Leksykon chorób i schorzeń
Odra, świnka i różyczka – Patofizjologia i mechanizm
Szczepionka MMR, zawierająca żywe atenuowane wirusy odry, świnki i różyczki, jest podawana w dwóch dawkach: pierwsza w wieku 12-15 miesięcy, druga w wieku 4-6 lat, z odstępem co najmniej 4 tygodni w przypadku opóźnienia. Mechanizm działania opiera się na stymulacji układu odpornościowego do produkcji przeciwciał IgG, których poziom ≥120 mIU/ml dla odry jest uznawany za ochronny. Skuteczność jednej dawki wynosi 93% dla odry, 78% dla świnki i 97% dla różyczki, natomiast dwie dawki zwiększają skuteczność do 97%, 88% i 97% odpowiednio. Szczepionka indukuje również odporność śluzówkową w drogach oddechowych, co jest kluczowe w zapobieganiu transmisji wirusa odry. W badaniach wykazano związek odpowiedzi immunologicznej z określonymi allelami HLA, co może wpływać na indywidualną skuteczność szczepienia.
amnezja immunologiczna, białko fuzyjne, białko hemaglutyninowe, ciężka reakcja alergiczna, komórka dendrytyczna, miano przeciwciał, morbillivirus, odporność śluzówkowa, okres inkubacji, paramyksowirus, podanie śródskórne, przeciwciało IgG, różyczka, świnka, szczepionka MMR, test immunoenzymatyczny, test neutralizacji, układ HLA, układ odpornościowy, wiremia, wirus odry, zakażenie ogólnoustrojowe, żywy atenuowany wirus - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Havrix 720 Junior
Szczepionka Havrix 720 Junior, zawierająca co najmniej 720 jednostek ELISA inaktywowanego wirusa HAV szczepu HM175, jest przeznaczona do podawania domięśniowego, z wykluczeniem mięśnia pośladkowego, podskórnego i śródskórnego, aby zapewnić odpowiedni poziom przeciwciał ochronnych. Szczepienie należy odroczyć u pacjentów z ostrymi chorobami gorączkowymi, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania. Szczepionka zawiera 83 µg fenyloalaniny na dawkę, co jest istotne u pacjentów z fenyloketonurią, oraz jest praktycznie wolna od potasu (<39 mg) i sodu (<23 mg). Nie przeprowadzono badań klinicznych u dzieci w wieku 1-2 lat, dlatego szczepienie w tej grupie zaleca się tylko przy wysokim ryzyku zakażenia. U pacjentów hemodializowanych, immunosupresyjnych oraz zakażonych HIV może wystąpić obniżona odpowiedź immunologiczna, co wymaga rozważenia dodatkowych dawek szczepionki.
choroba genetyczna, droga domięśniowa, fenyloketonuria, gorączka, hemodializa, komórki diploidalne MRC-5, łagodna infekcja, mięsień pośladkowy, obniżona odporność, odpowiedź immunologiczna, okres inkubacji wirusa, omdlenie, parestezje, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, przeciwciała anty-HAV, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, reaktogenność, ruchy toniczno-kloniczne, szczep HM175, utrata przytomności, wirus HAV, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wodorotlenek glinu, WZW typu A, zaburzenia widzenia, zakażenie HIV - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Antytoksyna jadu żmij 1 ml zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej niż 130 j. LD50 jadu żmii zygzakowatej; 1 ampułka zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej, niż 500 j. LD50 jadu żmii zygzakowatej
Decyzja o zastosowaniu Antytoksyny jadu żmij powinna być poprzedzona szczegółowym wywiadem alergicznym oraz wykonaniem śródskórnej próby uczuleniowej na antytoksynę końską (białko końskie). Próba polega na śródskórnym wstrzyknięciu 0,1 ml antytoksyny rozcieńczonej 1:10 w 0,9% NaCl i obserwacji reakcji przez 10-20 minut; obecność zaczerwienienia i bąbla wskazuje na uczulenie. W przypadku wyniku ujemnego podaje się domięśniowo całą dawkę z jednej ampułki (zawierającej ≥500 jednostek LD₅₀ neutralizujących jad żmii zygzakowatej), a w razie braku poprawy po 1-2 godzinach dawkę można powtórzyć. Antytoksynę podaje się najlepiej w okolice miejsca ukąszenia, a przed podaniem należy mieć przygotowany zestaw przeciwwstrząsowy. W sytuacjach nagłych, gdy nie ma czasu na próbę uczuleniową, antytoksynę można podać pod osłoną leków przeciwwstrząsowych, decyzję podejmuje lekarz.
antybiotyk, antytoksyna jadu żmij, antytoksyna końska, białko końskie, jad żmii, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwstrząsowy, metoda odczulająca, nawodnienie pozajelitowe, niesterydowy lek przeciwzapalny, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, roztwór chlorku sodu, stan alergiczny, ukąszenie, zatrucie jadem, zestaw przeciwwstrząsowy, żmija zygzakowata - Leksykon substancji czynnych
Prątki BCG – Właściwości farmakokinetyczne
Prątki BCG, stosowane zarówno w immunoterapii nowotworów pęcherza moczowego, jak i w szczepieniach przeciwgruźliczych, wykazują różnorodne właściwości farmakokinetyczne zależne od drogi podania oraz podszczepu. W terapii dopęcherzowej, preparaty takie jak OncoTICE (podszczep TICE, 2-8 x 10⁸ CFU/fiolkę, stężenie po rekonstytucji 0,4-1,6 x 10⁷ CFU/ml) oraz Onko BCG 50 i 100 (brazylijski Moreau, odpowiednio 50 mg i 100 mg, co odpowiada 1,5-6,0 x 10⁸ i 3,0-12,0 x 10⁸ żywych prątków) działają jako nieswoiste czynniki immunostymulujące, wiążąc się m.in. z fibronektyną w ścianie pęcherza i inicjując lokalny proces zapalny oraz aktywację układu immunologicznego, co sprzyja eliminacji komórek nowotworowych i zapobiega nawrotom. Znacząca część podanego preparatu jest jednak wydalana podczas pierwszej mikcji około 2 godzin po podaniu.
alergia tuberkulinowa, czynnik immunostymulacyjny, fibronektyna, immunoterapia nowotworów, komórka nowotworowa, nadwrażliwość typu opóźnionego, nowotwór pęcherza moczowego, odporność przeciwgruźlicza, pęcherz moczowy, podanie dopęcherzowe, podanie śródskórne, podszczep TICE, prątek atenuowany, prątki BCG, proces zapalny, szczepienie przeciwgruźlicze, szczepionka przeciwgruźlicza, układ immunologiczny, węzeł chłonny, wlew dopęcherzowy - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Dawkowanie i sposób podawania
Wirus wścieklizny stosowany w szczepionce Verorab (szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, inaktywowany, namnażany w komórkach VERO) występuje w dawce 3,25 j.m. na 0,5 ml po rekonstytucji. Dawkowanie zależy od drogi podania: domięśniowo (im.) 0,5 ml lub śródskórnie (id.) 0,1 ml. Profilaktyka przed ekspozycją u osób immunokompetentnych może być prowadzona według schematów tradycyjnego (3 dawki im. w dniach 0, 7, 21/28) lub tygodniowego (2 dawki w dniu 0 i 7, śródskórnie lub domięśniowo, z wyłączeniem osób z obniżoną odpornością). Szczepionka może być stosowana jako dawka przypominająca po wcześniejszym szczepieniu na liniach komórkowych. U osób z obniżoną odpornością zaleca się tradycyjny 3-dawkowy schemat z kontrolą serologiczną przeciwciał neutralizujących po 2-4 tygodniach.
antybiotykoterapia, dawka przypominająca, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, immunosupresja, kategoria narażenia, komórka diploidalna, komórki Vero, mięsień naramienny, obserwacja weterynaryjna, osoba immunokompetentna, podanie domięśniowe, podanie śródskórne, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przeciwtężcowa, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciało neutralizujące, przednio-boczna część uda, rekonstytucja produktu, schemat Essen, schemat Zagrzeb, środek wirusobójczy, szczep Wistar Rabies, szczepionka VERORAB, wirus wścieklizny - Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Dawkowanie i sposób podawania
Tuberkulina PPD RT23 AJV jest stosowana w diagnostyce zakażenia prątkiem gruźlicy, podawana śródskórnie w dawce 0,1 ml (2 jednostki tuberkulinowe, T.U.) w środkowej trzeciej części przedramienia. Do wykonania próby Mantoux zaleca się użycie strzykawki 1 ml z igłą 25 Ga lub 26 Ga, krótką i skośnie ściętą. Prawidłowe podanie powoduje powstanie bladego uwypuklenia o średnicy 8-10 mm utrzymującego się około 10 minut. Reakcję odczytuje się po 48-72 godzinach, mierząc średnicę nacieku (stwardnienia) poprzecznie do osi przedramienia. Interpretacja wyników: ujemny (0-5 mm), dodatni (6-14 mm) oraz silnie dodatni (>15 mm). Należy uwzględnić, że zaczerwienienie nie jest brane pod uwagę, a reakcje >15 mm rzadko wynikają z wcześniejszego szczepienia BCG lub ekspozycji na środowiskowe mykobakterie.
efekt wzmocnienia, gruźlica, infekcja mykobakteriami, jednostka tuberkulinowa, konwersja próby skórnej, Mycobacterium africanum, Mycobacterium bovis, Mycobacterium microti, Mycobacterium tuberculosis, mykobakterie, odporność komórkowa, podanie śródskórne, prątek gruźlicy, prątki niegruźlicze, próba tuberkulinowa, próba tuberkulinowa Mantoux, reakcja dodatnia, skóra właściwa, szczepionka BCG, tuberkulina PPD RT23, wartość predykcyjna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
VERORAB to szczepionka przeciw wściekliźnie dla ludzi, dostępna w formie liofilizowanego proszku oraz rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Preparat zawiera inaktywowany wirus wścieklizny szczepu Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M w ilości 3,25 j.m. na 0,5 ml po rekonstytucji. Wirus namnażany jest w komórkach VERO, a jego ilość oznaczana testem ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Substancje pomocnicze obejmują m.in. fenyloalaninę (4,1 µg), maltrozę, albuminę ludzką oraz składniki podłoża Basal Medium Eagle. Szczepionka wymaga rekonstytucji poprzez dodanie 0,5 ml rozpuszczalnika do fiolki z proszkiem, po czym należy uzyskać jednorodną, przejrzystą zawiesinę bez cząstek. Procedura rekonstytucji różni się w zależności od formy rozpuszczalnika (ampułko-strzykawka lub ampułka), a do podania należy użyć nowej igły i strzykawki, dostosowując długość igły do pacjenta.
albumina ludzka, fenyloalanina, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, komórki Vero, kwas solny, liofilizowany proszek, podanie domięśniowe, podanie śródskórne, rekonstytucja proszku, sole mineralne, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, warunki aseptyczne, wścieklizna, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie śródskórne, zakażenie krzyżowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10
Podawanie szczepionki przeciwgruźliczej BCG 10 powinno odbywać się wyłącznie drogą śródskórną, gdyż inne metody podania mogą prowadzić do poważnych powikłań. Szczególną ostrożność należy zachować u bardzo niedojrzałych wcześniaków (urodzonych ≤ 28. tygodnia ciąży), u których istnieje ryzyko wystąpienia bezdechu po szczepieniu. W tych przypadkach wskazane jest monitorowanie czynności oddechowej przez 48-72 godziny po podaniu szczepionki, zwłaszcza u dzieci z wcześniejszymi objawami niedojrzałości układu oddechowego. Pomimo ryzyka, korzyści ze szczepienia BCG w populacji wcześniaków przeważają, dlatego nie należy go odraczać ani rezygnować z immunizacji, a decyzje powinny być podejmowane indywidualnie przez lekarza prowadzącego.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – BCG Szczepionka AJVaccines 2-8×10^6 CFU/ml
Szczepionka BCG AJVaccines, zawierająca żywy atenuowany szczep Mycobacterium bovis BCG (szczep duński 1331), jest podawana śródskórnie w dawkach dostosowanych do wieku pacjenta: 0,1 ml (2-8 x 10^5 CFU) dla dorosłych i dzieci ≥12 miesięcy oraz 0,05 ml (1-4 x 10^5 CFU) dla niemowląt <12 miesięcy. Przed szczepieniem należy wykonać próbę tuberkulinową w celu kwalifikacji pacjenta, zwłaszcza u osób z potencjalnym wcześniejszym kontaktem z prątkami gruźlicy. Szczepionka wymaga rekonstytucji z liofilizowanego proszku i jest dostępna w fiolkach wielodawkowych, co umożliwia podanie wielu dawek z jednej fiolki po przygotowaniu zawiesiny.
działanie niepożądane, fiolka wielodawkowa, gruźlica, kwalifikacja pacjenta, liofilizowany proszek, mięsień naramienny, Mycobacterium bovis BCG, odpowiedź immunologiczna, podanie śródskórne, próba tuberkulinowa, produkt leczniczy, rekonstytucja szczepionki, szczepionka BCG, wstrzyknięcie śródskórne, zawiesina do wstrzykiwań, żywy atenuowany szczep - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka bcg przeciwko gruźlicy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Szczepionka BCG (Bacillus Calmette-Guérin) jest żywą, osłabioną szczepionką przeciwgruźliczą, stosowaną globalnie u około 100 milionów noworodków rocznie, głównie w krajach o wysokiej endemicznosci gruźlicy. Jej skuteczność jest zmienna i zależy od wieku oraz regionu geograficznego, z ochroną utrzymującą się do 20 lat, a największą efektywnością w zapobieganiu ciężkim postaciom gruźlicy u niemowląt i małych dzieci (50-80% skuteczności w zapobieganiu gruźliczemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i postaci rozsianej). Ochrona zaczyna się po 6-8 tygodniach i trwa około 10-15 lat. Szczepionka jest podawana śródskórnie, zwykle w górną część lewego ramienia, a po podaniu obserwuje się charakterystyczne reakcje miejscowe, takie jak pęcherzyk i owrzodzenie, które goją się do 3 miesięcy. Przeciwwskazania obejmują m.in. immunosupresję, ciążę, dodatni wynik próby tuberkulinowej (≥5 mm) oraz wcześniejsze szczepienie BCG. Szczepionka może powodować fałszywie dodatnie wyniki testu tuberkulinowego, dlatego u zaszczepionych preferuje się testy IGRA, które nie reagują krzyżowo z BCG.
Bacillus Calmette-Guérin, gruźlica płuc, gruźlica prosówkowa, gruźlica wielolekooporna, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, IGRA, immunosupresja, izoniazyd, lek immunosupresyjny, MDR-TB, Mycobacterium bovis, Mycobacterium leprae, owrzodzenie Buruli, podanie dożylne, podanie śródskórne, prątki niegruźlicze, próba Mantoux, próba tuberkulinowa, rak pęcherza moczowego, rekombinowany szczep BCG, rifampicyna, steroid, szczepionka BCG, test uwalniania interferonu gamma, trąd, wyprysk - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Havrix Adult
Szczepionka Havrix Adult zawiera inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A (szczep HM175) w dawce ≥1440 jednostek ELISA, z adiuwantem wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺). Podanie szczepionki należy odroczyć u pacjentów z ostrymi chorobami gorączkowymi, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania. Droga podania musi być domięśniowa, z wykluczeniem mięśnia pośladkowego, podskórnej, śródskórnej oraz donaczyniowej, aby zapewnić odpowiedni poziom przeciwciał ochronnych. Szczepionka może być stosowana u pacjentów zakażonych HIV, jednak u osób hemodializowanych i z obniżoną odpornością może być konieczne podanie dodatkowych dawek ze względu na ryzyko niewystarczającej odpowiedzi immunologicznej. Obecność przeciwciał anty-HAV klasy IgG nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, choć nie jest wskazane podawanie szczepionki u osób już uodpornionych.
adiuwant, fenyloketonuria, inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A, inkubacja wirusa, obniżona odporność, omdlenie, ostra choroba z gorączką, pacjent hemodializowany, parestezja, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, przeciwciała anty-HAV, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, ruchy toniczno-kloniczne, szczepionka Havrix Adult, utrata przytomności, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wodorotlenek glinu, zakażenie HIV - Leksykon substancji czynnych
Wirus poliomyelitis – Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie inaktywowanego wirusa poliomyelitis (IPV) w szczepionkach jest precyzyjnie dostosowane do wieku pacjenta oraz typu preparatu, zgodnie z aktualnymi zaleceniami WHO i krajowymi wytycznymi. U dzieci po ukończeniu 6. tygodnia lub 2. miesiąca życia podaje się 3 dawki po 0,5 ml w odstępach 1-2 miesięcy, z dawką przypominającą po 6-12 miesiącach. Szczepionka PENTAXIM zawiera 29 jednostek antygenu D typu 1, 7 jednostek typu 2 oraz 26 jednostek typu 3, podawana jest w schemacie 3 dawek pierwotnych i dawki uzupełniającej między 16 a 18 miesiącem życia. U dorosłych nieszczepionych zaleca się 2 dawki po 0,5 ml w odstępie 1-2 miesięcy oraz dawkę przypominającą po 6-12 miesiącach. Szczepionki podaje się głównie domięśniowo, z zalecanym miejscem podania w zależności od wieku: u niemowląt i małych dzieci środkowo-boczna powierzchnia uda, u starszych dzieci i dorosłych mięsień naramienny. Wyjątkowo dopuszczalne jest podskórne podanie szczepionki IMOVAX POLIO.
charakterystyka produktu leczniczego, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, droga domięśniowa, inaktywowany wirus poliomyelitis, jednostka antygenu D, komórki Vero, metoda immunochemiczna, mięsień naramienny, ochrona immunologiczna, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, rekonstytucja, szczep Mahoney, szczep MEF-1, szczep Saukett, szczepienie pierwotne, szczepionka DULTAVAX, szczepionka IMOVAX POLIO, szczepionka monowalentna, szczepionka Pentaxim, szczepionka skojarzona, wirus poliomyelitis - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Dawkowanie i sposób podawania
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią istotny składnik antygenowy szczepionki ADACEL, dostarczając 5 μg tych antygenów w standardowej dawce 0,5 ml, co w połączeniu z innymi antygenami krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 μg, hemaglutynina włókienkowa 5 μg, pertaktyna 3 μg) zapewnia skuteczną odpowiedź immunologiczną. Szczepionka jest podawana domięśniowo, preferencyjnie w mięsień naramienny, z wykluczeniem podawania w okolicę pośladkową ze względu na obniżoną immunogenność. Schemat dawkowania obejmuje jednorazowe podanie dawki przypominającej co 5-10 lat, a w przypadku niepełnego szczepienia podstawowego zaleca się uzupełnienie dawkami szczepionki dT bez fimbrii. ADACEL może być także stosowany w profilaktyce poekspozycyjnej przy zranieniach oraz u kobiet ciężarnych w II i III trymestrze w celu biernej ochrony noworodków.
antygen krztuśca, błonica i tężec, dawka przypominająca, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, immunoglobulina przeciwtężcowa, krztusiec, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, profilaktyka poekspozycyjna, szczepienie przypominające, toksoid krztuścowy, zaburzenia krzepnięcia krwi - Leksykon substancji czynnych
Wirus zapalenia wątroby typu A – Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie szczepionek przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A jest ściśle uzależnione od wieku pacjenta oraz rodzaju preparatu. Dla dzieci i młodzieży stosuje się Havrix 720 Junior (0,5 ml, 720 j. ELISA, 1-18 lat) oraz Vaqta 25 (0,5 ml, 25 U, 12 m-cy do 17 lat), natomiast u dorosłych zalecane są Avaxim 160 U (0,5 ml, 160 j. ELISA, od 16 lat), Havrix Adult (1 ml, 1440 j. ELISA, od 19 lat) oraz Vaqta 50 (1 ml, 50 U, od 18 lat). Dawki uzupełniające podaje się odpowiednio po 6-12 miesiącach (Havrix, Avaxim) lub do 18 miesięcy (Vaqta), z zachowaniem tych samych objętości i jednostek. Szczepionki podaje się domięśniowo, głównie w mięsień naramienny, z wyjątkiem małych dzieci i niemowląt, gdzie dopuszcza się przednio-boczną część uda. Szczególne zalecenia dotyczą pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia, u których dopuszcza się podskórne podanie szczepionek oraz stosowanie środków zapobiegających krwawieniu.
dawka pierwotna, dawka uzupełniająca, hemofilia, HIV, jednostka ELISA, ludzki wirus niedoboru odporności, małopłytkowość, mięsień naramienny, ochrona poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, opatrunek uciskowy, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, przeciwciało przeciwwirusowe, przednio-boczna część uda, szczepienie pierwotne, trombocytopenia, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu A, WZW A, zaburzenie krwawienia, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tuberculin PPD RT23 AJV 2 T.U./dawkę 0,1 ml
Podstawowa dawka diagnostyczna Tuberculin PPD RT 23 AJV wynosi 0,1 ml roztworu, co odpowiada 2 jednostkom tuberkulinowym (T.U.), i jest podawana wyłącznie śródskórnie w środkowej trzeciej części przedramienia. Prawidłowa technika obejmuje użycie strzykawki 1 ml z precyzyjną podziałką oraz krótkiej igły 25 Ga lub 26 Ga, wprowadzonej niemal równolegle do powierzchni skóry z ścięciem skierowanym ku górze. Po wstrzyknięciu roztworu powinno pojawić się blade uwypuklenie o średnicy 8-10 mm utrzymujące się około 10 minut; brak uwypuklenia wskazuje na zbyt głębokie podanie i wymaga powtórzenia próby w innym miejscu. Ocena reakcji następuje po 48-72 godzinach, mierząc średnicę nacieku (stwardnienia) poprzecznie do osi przedramienia, przy czym dodatnia reakcja to naciek ≥6 mm, a silnie dodatnia >15 mm, niezależnie od zaczerwienienia skóry.
efekt wzmocnienia, infekcja mykobakteriami, jednostka tuberkulinowa, konwersja próby skórnej, Mycobacterium africanum, Mycobacterium bovis, Mycobacterium microti, Mycobacterium tuberculosis, naciek skórny, odporność komórkowa, podanie śródskórne, prątek gruźlicy, prątki niegruźlicze, próba tuberkulinowa, próba tuberkulinowa Mantoux, skóra właściwa, szczepionka BCG, tuberkulina PPD, wartość predykcyjna - Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Dawkowanie i sposób podawania
Hemaglutynina włókienkowa jest kluczowym antygenem krztuścowym stosowanym w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, często łączonych ze szczepionkami przeciw błonicy, tężcowi oraz poliomyelitis (IPV). Zawartość hemaglutyniny różni się w zależności od preparatu i grupy wiekowej: szczepionki dla dzieci zawierają 25 μg, natomiast dla dorosłych i młodzieży o zmniejszonej zawartości antygenów – 5-8 μg. Schemat dawkowania jest zróżnicowany i obejmuje szczepienia pierwotne, uzupełniające oraz przypominające, dostosowane do wieku pacjenta i wskazań klinicznych. Szczepionki podaje się domięśniowo, u niemowląt w przednio-boczną część uda, a u starszych dzieci i dorosłych w mięsień naramienny, z wykluczeniem podawania w pośladki oraz drogą śródskórną lub podskórną, z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji.
antygen błonicy, antygen krztuścowy, bierna ochrona niemowląt, charakterystyka produktu leczniczego, cykl szczepienia podstawowego, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, mięsień naramienny, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, poliomyelitis, przednio-boczna część uda, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trymestr ciąży - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 0,5 mg (od 1,5 mln do 6 mln żywych prątków BCG/ml); szczepionka 10 dawkowa, 1 dawka (0,1 ml)
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 to liofilizowany preparat zawierający w dawce 0,1 ml 50 mikrogramów półsuchej masy prątków BCG, co odpowiada 150 000 do 600 000 żywych prątków Bacillus Calmette-Guerin, podszczep brazylijski Moreau. Ampułka lub fiolka zawiera 0,5 mg prątków (1,5-6 mln żywych bakterii), co pozwala na przygotowanie 10 dawek po 0,1 ml każda. Preparat rekonstytuuje się w 1 ml izotonicznego roztworu chlorku sodu, uzyskując jednorodną zawiesinę bez konglomeratów. Szczepionkę podaje się śródskórnie, w zewnętrzną 1/3 górną część lewego ramienia, stosując tuberkulinową strzykawkę z igłą, wprowadzając ją ukośnie na głębokość około 2 mm. Po podaniu dawki 0,1 ml powinien powstać śródskórny bąbel o średnicy około 7 mm.
bąbel śródskórny, Bacillus Calmette-Guérin, bliznowiec, charakterystyka produktu leczniczego, izotoniczny roztwór chlorku sodu, keloid, krostka, naciek skórny, odczyn poszczepienny, owrzodzenie, podanie śródskórne, podszczep brazylijski Moreau, powikłanie poszczepienne, prątek BCG, rekonstytucja produktu, szczepionka BCG, wstrzyknięcie śródskórne - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka bcg przeciwko gruźlicy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Szczepionka BCG (Bacillus Calmette-Guérin) pozostaje jedyną zatwierdzoną szczepionką przeciwko gruźlicy, stosowaną od 1921 roku, z ponad 3 miliardami podanych dawek i rocznym podaniem około 115 milionów dawek, głównie dzieciom (około 80% populacji dziecięcej na świecie). Zapewnia ona istotną ochronę przed rozsianymi formami gruźlicy, takimi jak gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i gruźlica prosówkowa, zwłaszcza u niemowląt i dzieci, zmniejszając ryzyko zachorowania o około 50%, a w krajach o wysokiej zachorowalności (≥40/100 000) nawet o 85% w przypadku gruźlicy opon mózgowo-rdzeniowych i prosówkowej oraz o 50% w przypadku gruźlicy płucnej. Ochrona utrzymuje się zazwyczaj przez 10-15 lat, choć niektóre badania wskazują na skuteczność do 50 lat. Skuteczność u młodzieży i dorosłych jest znacznie bardziej zmienna (0-80%), a szczepionka słabo chroni przed gruźlicą płucną w tych grupach. Podanie szczepionki powinno nastąpić jak najwcześniej, najlepiej przed 6. tygodniem życia, zwłaszcza w społecznościach wysokiego ryzyka. BCG nie jest zalecana u osób z obniżoną odpornością, w tym zakażonych HIV, oraz nie powinna być stosowana w ciąży.
aktywna gruźlica, Bacillus Calmette-Guérin, choroba rozsiana, gruźlica, gruźlica płucna, gruźlica prosówkowa, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, komórka T-CD4, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, obciążenie bakteryjne, oporność na antybiotyki, płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe, podanie śródskórne, prątek gruźlicy, test quantiferon, test tuberkulinowy, utajona infekcja gruźlicza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vaqta 25 25 U wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep CR326F/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml), dla dzieci i młodzieży
Preparat VAQTA 25 to inaktywowana, adsorbowana szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, przeznaczona dla dzieci i młodzieży w wieku od 12 miesięcy do 17 lat. Każda dawka o objętości 0,5 ml zawiera 25 jednostek inaktywowanego wirusa HAV (szczep CR326F) namnażanego na ludzkich diploidalnych komórkach fibroblastów (MRC-5) oraz 0,225 mg Al³⁺ jako adiuwantu. Schemat szczepienia obejmuje dwie dawki: pierwotną podawaną jednorazowo oraz uzupełniającą podaną między 6 a 18 miesiącem po pierwszej dawce. Po podaniu drugiej dawki przeciwciała anty-HAV utrzymują się co najmniej 10 lat, a modele matematyczne przewidują ochronę trwającą nawet 25 lat. VAQTA 25 może być również stosowana jako dawka uzupełniająca po pierwotnym szczepieniu inną inaktywowaną szczepionką przeciw WZW A, jednak brak jest danych dotyczących stosowania jej jako dawki pierwotnej w takim schemacie.
dawka uzupełniająca, fibroblasty, hemofilia, hydroksyfosforanosiarczanie glinu, krwotok, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, opatrunek uciskowy, podanie domięśniowe, podanie dożylne, podanie podskórne, podanie śródskórne, przeciwciała anty-HAV, szczepionka przeciw WZW A, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu A, zaburzenia krwawienia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 0,5 mg (od 1,5 mln do 6 mln żywych prątków BCG/ml); szczepionka 10 dawkowa, 1 dawka (0,1 ml)
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10, zawierająca żywe, atenuowane prątki Bacillus Calmette-Guerin podszczepu brazylijskiego Moreau, jest podawana śródskórnie w dawce 0,1 ml zawierającej 50 μg półsuchej masy prątków (150 000-600 000 żywych jednostek bakteryjnych). Ampułka zawiera 0,5 mg prątków (1,5-6 mln jednostek), co umożliwia podanie 10 dawek. Szczepionka indukuje odpowiedź immunologiczną głównie komórkową, aktywując limfocyty T oraz makrofagi, co prowadzi do powstania swoistej odporności przeciwko Mycobacterium tuberculosis. Odporność rozwija się w ciągu 6-8 tygodni i utrzymuje się od 10 do 15 lat, choć jej intensywność stopniowo maleje. Po szczepieniu obserwuje się konwersję tuberkulinową, świadczącą o aktywacji odpowiedzi komórkowej.
aktywacja makrofagów, antygen prątka gruźlicy, Bacillus Calmette-Guérin, cytokina prozapalna, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, limfocyt T, mechanizm ochronny, monocyt i makrofag, Mycobacterium bovis, odporność wrodzona, odpowiedź komórkowa, podanie śródskórne, podszczep brazylijski Moreau, prątki BCG, próba tuberkulinowa, szczepionka BCG - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – BCG Szczepionka AJVaccines
Szczepionka BCG AJVaccines zawiera żywy atenuowany szczep Mycobacterium bovis BCG (szczep duński 1331) i wymaga ścisłego przestrzegania techniki śródskórnego podania, aby uniknąć powikłań takich jak sączące owrzodzenia, zapalenie węzłów chłonnych czy ropnie. Szczepienie osób z dodatnim wynikiem próby tuberkulinowej jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich reakcji miejscowych. Szczególną ostrożność należy zachować u wcześniaków urodzonych ≤28 tygodnia ciąży, monitorując czynności oddechowe przez 48-72 godziny po szczepieniu z uwagi na ryzyko bezdechu. Dawkowanie wynosi 0,1 ml (2-8 x 10^6 CFU) dla dzieci powyżej 12 miesięcy i dorosłych oraz 0,05 ml (1-4 x 10^6 CFU) dla niemowląt poniżej 12 miesięcy. Po szczepieniu zaleca się obserwację pacjentów przez 15-20 minut w celu wczesnego wykrycia reakcji anafilaktycznych.
atenuowany prątek BCG, bezdech, Mycobacterium bovis BCG, niedobór odporności, niepożądany odczyn poszczepienny, owrzodzenie skóry, podanie śródskórne, próba tuberkulinowa, reakcja anafilaktyczna, ropień, ropień skórny, ropne zapalenie węzłów chłonnych, sączące owrzodzenie, szczepionka BCG, terapia immunologiczna, terapia przeciwretrowirusowa, zakażenie uogólnione, zapalenie węzłów chłonnych, zespół zapalnej rekonstrukcji immunologicznej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Priorix-Tetra
Szczepionka Priorix-Tetra, zawierająca żywe, atenuowane wirusy odry, świnki, różyczki oraz ospy wietrznej, wymaga szczególnej ostrożności podczas podawania. Należy zapewnić dostępność odpowiedniego leczenia w przypadku reakcji anafilaktycznych oraz unikać kontaktu szczepionki z alkoholem lub środkami dezynfekującymi, które mogą inaktywować wirusy. Szczepionka nie powinna być podawana donaczyniowo ani śródskórnie. U pacjentów z alergią na białka jaja kurzego istnieje zwiększone, choć rzadkie, ryzyko reakcji alergicznych. Po pierwszej dawce obserwuje się zwiększone ryzyko gorączki i drgawek gorączkowych w okresie 5-12 dni, szczególnie u osób z historią drgawek, co może wymagać rozważenia podania szczepionek MMR i przeciw ospie wietrznej oddzielnie. Zaleca się unikanie stosowania salicylanów przez 6 tygodni po szczepieniu ze względu na ryzyko zespołu Reye’a.
bezobjawowe zakażenie HIV, białko jaja, choroba ziarniniakowa, drgawki gorączkowe, hipotensja, neutropenia wrodzona, niedobór dopełniacza, niedobór odporności, niedobór podklas IgG, obrzęk jamy ustnej, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, parestezja, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, pokrzywka uogólniona, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, ruchy toniczno-kloniczne, środek dezynfekujący, trombocytopenia, wirus atenuowany, zaburzenia widzenia, zespół Reye’a - Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tuberkulina PPD RT23 AJV, stosowana w próbach skórnych typu Mantoux, wymaga ścisłego przestrzegania techniki śródskórnego podania w dawce 2 T.U./0,1 ml, zawierającej 0,04 µg tuberkuliny PPD RT23. Nieprawidłowe podanie, np. podskórne lub domięśniowe, uniemożliwia powstanie charakterystycznego bąbla, co zafałszowuje wynik testu i wymaga powtórzenia próby na drugim ramieniu lub w odległości co najmniej 4 cm od pierwotnego miejsca iniekcji. Preparat jest klarownym roztworem o barwie od bezbarwnej do jasnożółtej, zawierającym substancje pomocnicze, w tym disodu fosforan dwuwodny, potasu diwodorofosforan, NaCl oraz potasu hydroksychinoliny siarczan, przy czym zawartość potasu i sodu jest poniżej 1 mmol na dawkę (odpowiednio 39 mg i 23 mg), co jest istotne u pacjentów z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej.
bąbel skórny, chlorek sodu, diwodorofosforan potasu, fosforan disodu dwuwodny, podanie podskórne i domięśniowe, podanie śródskórne, próba tuberkulinowa Mantoux, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań, siarczan hydroksychinoliny potasu, substancja czynna, tuberkulina PPD RT23, zaburzenie gospodarki elektrolitowej - Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wścieklizna to śmiertelna choroba wirusowa wywołana przez neurotropowy wirus z rodziny Rhabdoviridae, atakujący ośrodkowy układ nerwowy i prowadzący do zapalenia mózgu oraz rdzenia kręgowego. Okres inkubacji wynosi średnio 3-8 tygodni, ale może trwać od kilku dni do roku. Po wystąpieniu objawów klinicznych, takich jak gorączka, bóle głowy, pobudzenie, halucynacje, wodowstręt i porażenie mięśni oddechowych, choroba jest praktycznie zawsze śmiertelna w ciągu 7-14 dni. Diagnostyka opiera się na historii ekspozycji i objawach klinicznych, a profilaktyka obejmuje szczepienia zwierząt, profilaktykę przedekspozycyjną (PrEP) u osób z grup ryzyka oraz profilaktykę poekspozycyjną (PEP), która polega na dokładnym przemyciu rany przez co najmniej 15 minut, podaniu serii szczepionek oraz immunoglobuliny przeciwko wściekliźnie (HRIG) w dawce 20 IU/kg masy ciała. Szczepionki podaje się domięśniowo w mięsień naramienny, unikając mięśni pośladkowych ze względu na słabe wchłanianie.
błony śluzowe, dysfagia, faza prodromalna, gruczoły ślinowe, halucynacje, hydrofobia, neurotropowy, objawy grypopodobne, okres inkubacji, opieka paliatywna, ośrodkowy układ nerwowy, paraliż, PEP, podanie śródskórne, porażenie, PrEP, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała monoklonalne, szczepienie zwierząt, wirus wścieklizny, wścieklizna, zakażenie bakteryjne, zakażenie wtórne, zapalenie mózgu, zapalenie mózgu i rdzenia