Właściwości farmakodynamiczne leku VERORAB

VERORAB należy do grupy farmakoterapeutycznej szczepionek przeciw wściekliźnie, inaktywowanych, zawierających cały wirus (kod ATC: J07BG01). Szczepionka ta zawiera inaktywowany wirus wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO, w ilości 3,25 j.m. (jednostek międzynarodowych) na dawkę 0,5 ml.¹

Mechanizm działania

Ochrona immunologiczna po podaniu szczepionki VERORAB realizowana jest poprzez indukcję wytwarzania przeciwciał neutralizujących wirusa wścieklizny (rabies neutralizing antibodies, RNA). Zgodnie z powszechnie przyjętymi standardami, miano przeciwciał neutralizujących na poziomie ≥ 0,5 j.m./ml jest uznawane za wystarczające do zapewnienia ochrony przed zakażeniem wirusem wścieklizny.²

Profilaktyka przedekspozycyjna

Schemat domięśniowy standardowy (3-dawkowy)

Badania kliniczne oceniające standardowy schemat 3-dawkowy podawania szczepionki VERORAB (w dniach 0, 7, 28 lub 21) potwierdziły, że zarówno u dorosłych, jak i u dzieci osiągana jest odpowiednia odpowiedź immunologiczna. U wszystkich zaszczepionych osób odnotowano miana przeciwciał neutralizujących w surowicy ≥ 0,5 j.m./ml już do 14 dnia po zakończeniu pełnego cyklu szczepienia pierwotnego.³

Długoterminowa obserwacja prowadzona przez 10 lat u 49 pacjentów, którzy otrzymali standardowy 3-dawkowy schemat (dni 0, 7, 28) z dodatkową dawką przypominającą po roku, wykazała utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej z ochronnymi mianami przeciwciał neutralizujących przez cały okres 10 lat u 96,9% badanych osób.⁴

W 5 dodatkowych badaniach obejmujących łącznie 392 osoby, które otrzymały szczepionkę VERORAB w tradycyjnym schemacie 3-dawkowym (dni 0, 7, 21 lub 28) drogą domięśniową, wszystkie badane osoby osiągnęły miano przeciwciał w surowicy ≥ 0,5 j.m./ml już w dniu 21 lub 28, po podaniu zaledwie 2 dawek (w dniach 0 i 7), czyli jeszcze przed podaniem trzeciej dawki.⁵

Schemat domięśniowy przyspieszony (2-dawkowy)

Przyspieszony, tygodniowy schemat podania szczepionki VERORAB drogą domięśniową (jedna dawka 0,5 ml w dniu 0 oraz jedna dawka 0,5 ml w dniu 7) został zbadany w badaniu klinicznym VAJ00001 z udziałem 75 uczestników, w tym 35 dzieci w wieku od 2 do 17 lat. Wyniki wykazały, że w 21 dniu aż 98,6% zaszczepionych osób osiągnęło ochronne miano przeciwciał neutralizujących w surowicy ≥ 0,5 j.m./ml.⁶

Co szczególnie istotne, po roku od pełnego cyklu szczepienia, u wszystkich osób zaszczepionych dwiema dawkami obserwowano szybką i wysoką odpowiedź anamnestyczną (związaną z pamięcią immunologiczną) już od 7 dnia po podaniu symulowanej profilaktyki poekspozycyjnej (PEP), składającej się z dwóch dawek 0,5 ml wstrzykniętych domięśniowo w odstępie 3 dni (w dniach 0 i 3).⁷

Schemat śródskórny przyspieszony

Szczepionka VERORAB może być również podawana drogą śródskórną w schemacie przyspieszonym. W badaniu klinicznym przeprowadzonym u 75 osób (w tym 36 dzieci w wieku od 2 do 17 lat) oceniono skuteczność schematu z podaniem dwóch dawek po 0,1 ml w dniu 0 oraz dwóch dawek po 0,1 ml w dniu 7. Wyniki wykazały, że w 21 dniu 97,2% osób osiągnęło miano przeciwciał neutralizujących ≥ 0,5 j.m./ml.⁸

Podobnie jak w przypadku schematu domięśniowego, po roku od podstawowego cyklu szczepienia, u niemal wszystkich zaszczepionych zaobserwowano szybką i wysoką odpowiedź anamnestyczną już od 7 dnia po podaniu symulowanej profilaktyki poekspozycyjnej, składającej się z dwóch dawek 0,1 ml podanych śródskórnie w odstępie 3 dni (w dniach 0 i 3). Tylko jedna osoba pozostała seronegatywna w każdym z ocenianych punktów czasowych, pomimo otrzymania wszystkich dawek przewidzianych w protokole badania.⁹

W dodatkowym badaniu przeprowadzonym na 430 osobach, które otrzymały jedną dawkę 0,1 ml szczepionki VERORAB w dniu 0 oraz jedną dawkę 0,1 ml w dniu 7 drogą śródskórną, aż 99,1% zaszczepionych osiągnęło ochronne miano przeciwciał w surowicy ≥ 0,5 j.m./ml już w dniu 21.¹⁰

Profilaktyka poekspozycyjna

W badaniach klinicznych oceniających szczepionkę VERORAB w profilaktyce poekspozycyjnej zastosowano dwa schematy dawkowania:

• 5-dawkowy schemat Essen (podanie szczepionki w dniach 0, 3, 7, 14 i 28)
• 4-dawkowy schemat Zagreb (podanie 2 dawek w dniu 0, a następnie po 1 dawce w dniach 7 i 21)

Oba schematy badane zarówno u dzieci, jak i dorosłych, umożliwiły osiągnięcie odpowiednich mian przeciwciał neutralizujących (≥ 0,5 j.m./ml) u niemal wszystkich pacjentów już do 14 dnia od rozpoczęcia cyklu szczepienia, a u 100% pacjentów do dnia 28.¹¹

Należy zaznaczyć, że przy jednoczesnym podawaniu immunoglobuliny przeciwko wściekliźnie (ludzkiej lub końskiej) wraz ze szczepionką przeciw wściekliźnie, może występować nieznacznie niższe średnie miano przeciwciał. Jest to efekt interakcji tych preparatów na poziomie układu immunologicznego.¹²

Skuteczność kliniczna

Udokumentowano wysoką skuteczność kliniczną szczepionki VERORAB w badaniu obejmującym 44 dorosłych pacjentów pokąsanych przez zwierzęta, u których laboratoryjnie potwierdzono wściekliznę. Wszyscy pacjenci otrzymali szczepionkę zgodnie z 5-dawkowym schematem Essen (podanie domięśniowe w dniach 0, 3, 7, 14 i 28) oraz immunoglobulinę, jeśli była wskazana. W trakcie 3-letniej obserwacji po zakończeniu szczepienia, u żadnego z tych pacjentów nie wystąpiło zachorowanie na wściekliznę.¹³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Przeprowadzone badania nie wykazały klinicznie istotnych różnic w immunogenności szczepionki VERORAB pomiędzy populacją dzieci i młodzieży a populacją osób dorosłych. W badaniu VAJ00001 oceniającym przyspieszony, tygodniowy schemat przed ekspozycją u 71 dzieci w wieku od 2 do 17 lat, wszyscy uczestnicy osiągnęli ochronne miano przeciwciał w surowicy ≥ 0,5 j.m./ml w 21 dniu od rozpoczęcia szczepień, niezależnie od drogi podania (domięśniowo: jedna dawka 0,5 ml w dniu 0 i jedna dawka 0,5 ml w dniu 7; śródskórnie: dwie dawki po 0,1 ml w dniu 0 i dwie dawki po 0,1 ml w dniu 7).¹⁴

Podobnie jak u dorosłych, rok po pierwotnym szczepieniu, po podaniu symulowanej profilaktyki poekspozycyjnej (PEP) składającej się z dwóch dawek podanych domięśniowo lub śródskórnie w odstępie 3 dni (dni 0 i 3), u wszystkich dzieci zaobserwowano szybką i wysoką odpowiedź anamnestyczną związaną z pamięcią immunologiczną już od 7 dnia.¹⁵

Podsumowanie skuteczności farmakodynamicznej w badaniach klinicznych