Dawkowanie i sposób podawania szczepionki VERORAB

Szczepionka VERORAB podawana jest w formie zawiesiny do wstrzykiwań po rekonstytucji proszku w rozpuszczalniku. Zalecana dawka zależy od drogi podania i wynosi 0,5 ml przy podaniu domięśniowym (im.) lub 0,1 ml przy podaniu śródskórnym (id.) w każde miejsce wstrzyknięcia. Przed podaniem konieczna jest prawidłowa rekonstytucja produktu zgodnie z zaleceniami producenta.¹

Profilaktyka przed ekspozycją

Szczepienie przed ekspozycją (PrEP) u osób immunokompetentnych może być przeprowadzone zgodnie z jednym z poniższych schematów, zgodnie z lokalnymi rekomendacjami. Schemat szczepienia obejmuje określoną sekwencję dawek podawanych w konkretnych odstępach czasowych.²

* Nie należy stosować tego schematu u osób z obniżoną odpornością
** Jedno wstrzyknięcie w każde ramię (u dorosłych i dzieci) lub w każdą przednio-boczną część uda (u niemowląt i małych dzieci)

VERORAB może również służyć jako dawka przypominająca po wcześniejszym szczepieniu pierwotnym wykonanym szczepionkami przeciw wściekliźnie wytworzonymi na liniach komórkowych (komórki VERO lub ludzkie komórki diploidalne).³

Profilaktyka po ekspozycji

Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) powinna być wdrożona natychmiast po podejrzeniu narażenia na wirusa wścieklizny. Obejmuje ona właściwe opatrzenie rany, szczepienie oraz podanie immunoglobuliny przeciw wściekliźnie, jeśli jest to wskazane.⁴

Pierwszym i krytycznym elementem profilaktyki poekspozycyjnej jest natychmiastowe i dokładne opatrzenie rany – należy ją dokładnie przepłukać i przemyć mydłem lub detergentem oraz dużą ilością wody i/lub środków wirusobójczych. Procedurę tę należy przeprowadzić przed podaniem szczepionki lub immunoglobuliny.⁵

Szczepionkę należy podawać zgodnie ze stopniem narażenia (kategorią ekspozycji), stanem immunologicznym pacjenta oraz statusem zwierzęcia pod kątem wścieklizny.⁶

Kategorie narażenia (ekspozycji) według WHO

Uwaga: Kontakt z nietoperzem należy traktować jako kategorię III. Ugryzienia, w szczególności okolic głowy, szyi, twarzy, dłoni i genitaliów są klasyfikowane jako kategoria III z powodu silnego unerwienia tych miejsc.

Postępowanie w zależności od stanu zwierzęcia

We Francji w ramach obserwacji weterynaryjnej wydaje się 3 świadectwa – w 0, 7 i 14 dniu obserwacji – świadczące o braku objawów wścieklizny. Według zaleceń WHO, dla psów i kotów minimalny okres obserwacji weterynaryjnej wynosi 10 dni.

Schematy dawkowania po ekspozycji

Szczepienie poekspozycyjne musi być prowadzone pod nadzorem lekarza, wyłącznie w specjalistycznych ośrodkach oraz jak najszybciej po narażeniu.⁷

Profilaktyka po ekspozycji osób wcześniej nieszczepionych

• Schemat Essen – podanie domięśniowe: w 0., 3., 7., 14. i 28. dniu (łącznie 5 wstrzyknięć po 0,5 ml).⁸
• Schemat Zagrzeb (2-1-1) – podanie domięśniowe: w dniu 0. jedna dawka szczepionki w prawy mięsień naramienny i jedna dawka w okolicę lewego mięśnia naramiennego, w dniu 7. i w dniu 21. po jednej dawce w okolicę mięśnia naramiennego (łącznie 4 wstrzyknięcia po 0,5 ml). U małych dzieci szczepionkę należy podawać w przednio-boczną część uda.⁹

Szczepienia nie należy przerywać, chyba że na podstawie oceny weterynaryjnej (obserwacja zwierzęcia i/lub analiza laboratoryjna) stwierdzono, że zwierzę nie ma wścieklizny.¹⁰

W przypadku III kategorii ekspozycji, immunoglobulina przeciw wściekliźnie powinna być podawana jednocześnie ze szczepionką. Jeśli to możliwe, szczepionkę należy podać w inne miejsce, po przeciwnej stronie ciała.¹¹

Profilaktyka po ekspozycji osób uprzednio zaszczepionych

Według definicji WHO, osoby uprzednio zaszczepione to pacjenci, którzy mogą udokumentować pełną wcześniejszą profilaktykę przed ekspozycją (PrEP) lub profilaktykę po ekspozycji (PEP), a także osoby które przerwały serię PEP po co najmniej dwóch dawkach szczepionki przeciw wściekliźnie wytworzonej na liniach komórkowych.¹²

Osoby uprzednio zaszczepione powinny otrzymać po jednej dawce szczepionki domięśniowo w dniu 0 i w dniu 3. Immunoglobulina przeciw wściekliźnie nie jest wskazana u osób wcześniej zaszczepionych.¹³

Szczepienie osób z obniżoną odpornością

Profilaktyka przed ekspozycją u osób z zaburzeniami odporności

U pacjentów immunoniekompetentnych należy zastosować tradycyjny 3-dawkowy schemat szczepienia (jak w części „Profilaktyka przed ekspozycją”) oraz wykonać badanie serologiczne przeciwciał neutralizujących od 2 do 4 tygodni po ostatniej dawce. Badanie to ma potwierdzić ewentualną potrzebę podania dodatkowej dawki szczepionki.¹⁴

Profilaktyka po ekspozycji u osób z zaburzeniami odporności

U osób z obniżoną odpornością należy stosować wyłącznie pełny schemat szczepienia (jak w części „Profilaktyka po ekspozycji osób wcześniej nieszczepionych”). Immunoglobulina przeciw wściekliźnie powinna być podana jednocześnie ze szczepionką dla obu kategorii ekspozycji: II i III.¹⁵

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży stosuje się taką samą dawkę jak u dorosłych: 0,5 ml przy podaniu domięśniowym lub 0,1 ml przy podaniu śródskórnym.¹⁶

Sposób podania

Podanie domięśniowe (im.): Szczepionkę podaje się w przednio-boczną część mięśnia uda u niemowląt i małych dzieci oraz w mięsień naramienny u starszych dzieci i dorosłych.¹⁷

Podanie śródskórne (id.): Szczepionkę najlepiej podawać w górną część ramienia lub w przedramię.¹⁸

Szczepionki nie wolno podawać w okolicę mięśni pośladkowych ani donaczyniowo.¹⁹

Przed zastosowaniem szczepionki należy zapoznać się z instrukcją dotyczącą rekonstytucji.²⁰