Leki w grupie
„szczepionki przeciw wirusom”

Szczepionki przeciw wirusom to preparaty biologiczne stymulujące układ odpornościowy do wytworzenia ochrony immunologicznej przeciwko określonym chorobom wirusowym. Działają one poprzez wprowadzenie do organizmu antygenu wirusowego (osłabionego lub inaktywowanego wirusa, jego fragmentów lub materiału genetycznego) wywołującego odpowiedź immunologiczną, która chroni przed przyszłym zakażeniem tym samym patogenem.

Szczepionki przeciwwirusowe można podzielić na kilka głównych typów: żywe atenuowane (zawierające osłabione wirusy), inaktywowane (zawierające zabite wirusy), podjednostkowe (zawierające oczyszczone fragmenty wirusów), toksoidowe (zawierające unieszkodliwione toksyny wirusowe), rekombinowane (wykorzystujące technologię rekombinacji DNA) oraz najnowsze – szczepionki mRNA i wektorowe.

Do najważniejszych szczepionek przeciwwirusowych należą preparaty przeciwko: grypie (np. Influvac, Vaxigrip Tetra), wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (np. Avaxim, Havrix) i B (np. Engerix B, HBVAXPRO), odrze, śwince i różyczce (np. M-M-RVAXPRO, Priorix), ospie wietrznej (np. Varilrix, Varivax), poliomyelitis (np. Imovax Polio), rotawirusom (np. Rotarix, RotaTeq), wirusowi brodawczaka ludzkiego – HPV (np. Cervarix, Gardasil), wirusowi kleszczowego zapalenia mózgu (np. FSME-IMMUN, Encepur) oraz COVID-19 (np. Comirnaty, Spikevax).

Największą zaletą szczepionek przeciwwirusowych jest skuteczne zapobieganie chorobom zakaźnym, które kiedyś powodowały epidemie, wysoką śmiertelność i trwałe powikłania. Szczepienia umożliwiają nie tylko ochronę indywidualną, ale przy odpowiednio wysokim poziomie wyszczepienia populacji, również odporność zbiorową. W wielu przypadkach szczepienia przeciwwirusowe są jedyną skuteczną metodą zapobiegania poważnym chorobom wirusowym.

Potencjalne ryzyko związane ze szczepieniami przeciwwirusowymi obejmuje reakcje miejscowe (zaczerwienienie, ból, obrzęk w miejscu wkłucia) oraz ogólnoustrojowe (gorączka, złe samopoczucie). Rzadko mogą wystąpić poważniejsze działania niepożądane, jak reakcje alergiczne czy, w przypadku szczepionek żywych atenuowanych, choroba wywołana szczepem szczepionkowym u osób z upośledzoną odpornością. Dlatego istotne jest stosowanie szczepionek zgodnie z zaleceniami i przeciwwskazaniami medycznymi.

Współczesne szczepionki przeciwwirusowe są stale udoskonalane, by zwiększać ich skuteczność i bezpieczeństwo. Nowe technologie, takie jak szczepionki mRNA czy wektorowe, otworzyły nowe możliwości w szybkim reagowaniu na pojawiające się zagrożenia wirusowe, czego przykładem był rozwój szczepionek przeciw COVID-19.