tik motoryczny
Tik motoryczny to mimowolny, powtarzający się, nierytmiczny, szybki ruch ciała, który może dotyczyć różnych części, najczęściej twarzy, szyi, ramion, ale też innych obszarów. W przeciwieństwie do innych zaburzeń ruchowych, tiki mogą być tymczasowo powstrzymywane, choć często kosztem narastającego dyskomfortu i napięcia.
Tiki motoryczne klasyfikuje się jako proste (np. mruganie, marszczenie nosa, potrząsanie głową) lub złożone (sekwencje ruchów, dotykanie przedmiotów, kopanie). Występują w różnych schorzeniach, najczęściej w zaburzeniach tikowych, w tym zespole Tourette’a, ale mogą też towarzyszyć innym stanom neurologicznym.
Diagnostyka tików motorycznych wymaga różnicowania z innymi zaburzeniami ruchowymi, jak mioklonie, dystonia czy stereotypie. W leczeniu stosuje się terapię behawioralną (np. HRT – Habit Reversal Training), psychoedukację oraz farmakoterapię (np. leki przeciwpsychotyczne, klonidyna) w cięższych przypadkach.
Tiki motoryczne często rozpoczynają się w dzieciństwie, z największą częstością występowania między 7 a 12 rokiem życia. U większości pacjentów obserwuje się zmniejszenie nasilenia objawów wraz z wiekiem, choć u części osób utrzymują się w dorosłości. Czynniki nasilające tiki to stres, zmęczenie, ekscytacja oraz niektóre bodźce środowiskowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tiki – Objawy
Tiki to mimowolne, nagłe, powtarzające się ruchy mięśniowe lub wokalizacje, dzielone na ruchowe (proste i złożone) oraz głosowe (proste i złożone). Typowe tiki ruchowe obejmują mruganie oczami, skręcanie głowy, grymasy, a głosowe – chrząkanie, pokasływanie, echolalię czy koprolalię (występującą u 10-15% pacjentów z zespołem Tourette’a). Objawy często poprzedza nieprzyjemne uczucie napięcia (premonitory urge), które ustępuje po wykonaniu tiku. Tiki pojawiają się zwykle między 4 a 6 rokiem życia, z nasileniem szczytowym między 8 a 12 rokiem życia, a ich przebieg charakteryzuje się zmiennością i okresowością. Wyróżnia się trzy główne zaburzenia tikowe: przemijające (trwające <12 miesięcy, dotykające do 1/8 dzieci), przewlekłe (ruchowe lub głosowe, trwające >1 roku, u ~1% dzieci) oraz zespół Tourette’a (wielotorowe tiki ruchowe i co najmniej jeden głosowy, trwające >1 roku, u ~0,6% dzieci). W ostatnich latach obserwuje się wzrost funkcjonalnych zaburzeń tikowych, szczególnie u nastolatek, związanych z czynnikami psychologicznymi i stresem.
agonista alfa-adrenergiczny, borelioza, Borrelia burgdorferi, echolalia, głęboka stymulacja mózgu, guanfacyna, infekcja paciorkowcowa, klonidyna, kompleksowa interwencja behawioralna, koprolalia, lek przeciwpsychotyczny, mycoplasma pneumoniae, odchrząkiwanie, palilalia, przemijające zaburzenie tikowe, przewlekłe zaburzenie tikowe, tik głosowy, tik motoryczny, tik prosty, tik ruchowy, tik wokalny, tik złożony, Trening Odwracania Nawyku, uczucie poprzedzające, zespół PANDAS, zespół Tourette’a