trądzik odwrócony

Trądzik odwrócony (łac. hidradenitis suppurativa, HS) to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna mieszków włosowych, która lokalizuje się głównie w okolicach wyprzeniowych ciała – pachwinach, pachach, okolicach okołoodbytniczych oraz pod piersiami. Mimo nazwy sugerującej powiązanie z trądzikiem pospolitym, jest to odrębna jednostka chorobowa o złożonej patofizjologii, związana z zaburzeniami układu immunologicznego.

Choroba charakteryzuje się powstawaniem bolesnych, głębokich guzków zapalnych, ropni, przetok oraz bliznowaceniem. Typowy jest nawrotowy przebieg z okresami zaostrzeń i remisji. Trądzik odwrócony znacząco wpływa na jakość życia pacjentów, powodując nie tylko dolegliwości fizyczne, ale także problemy psychologiczne i społeczne ze względu na lokalizację zmian oraz ich przewlekły charakter.

W leczeniu trądziku odwróconego stosuje się podejście wielokierunkowe, obejmujące antybiotykoterapię, leki przeciwzapalne, retinoidy, terapie biologiczne oraz metody chirurgiczne w zaawansowanych przypadkach. Istotną rolę odgrywa również modyfikacja stylu życia, w tym redukcja masy ciała, zaprzestanie palenia tytoniu oraz odpowiednia higiena skóry. Wczesna diagnoza i kompleksowe leczenie mają kluczowe znaczenie dla kontroli przebiegu choroby i zapobiegania powikłaniom.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Objawy

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, nawracająca choroba zapalna skóry, manifestująca się bolesnymi guzkami, ropniami, przetokami i bliznowaceniem w okolicach ciała, gdzie skóra ociera się o skórę (pachy, pachwiny, pośladki, okolice podpiersiowe). Choroba rozpoczyna się zwykle po okresie dojrzewania, najczęściej przed 40. rokiem życia, i przebiega w trzech stadiach zaawansowania według skali Hurleya: stadium I – pojedyncze ropnie bez przetok i blizn, stadium II – nawracające ropnie z przetokami i bliznowaceniem, oraz stadium III – rozległe zmiany z licznymi przetokami i znacznym bliznowaceniem. HS charakteryzuje się cyklicznym przebiegiem z okresami zaostrzeń i remisji, a ból stanowi dominujący objaw, często ograniczający funkcjonowanie pacjenta. Wczesne objawy to bolesne guzki o wielkości grochu, świąd i dyskomfort, które mogą być mylone z trądzikiem lub zapaleniem mieszków włosowych, co często opóźnia diagnozę nawet o około 7 lat.
antybiotykoterapia, badanie ultrasonograficzne, bezradność, bliznowacenie, ból przewlekły, choroba zapalna skóry, choroby sercowo-naczyniowe, choroby zapalne jelit, depresja, dysfunkcja seksualna, hidradenitis suppurativa, infekcja wtórna, klasyfikacja Hurleya, lek przeciwbólowy, objawy ogólnoustrojowe, obrzęk limfatyczny, przykurcz, rak kolczystokomórkowy, remisja choroby, ryzyko samobójcze, trądzik odwrócony, wrastające włosy, zaburzenie lękowe, zaostrzenie choroby, zapalenie mieszków włosowych, zaskórniki, zespół metaboliczny, zmiany hormonalne, zmiany zapalne
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Leczenie

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, zapalna dermatoza charakteryzująca się bolesnymi guzkami, ropnymi przetokami i bliznowaceniem. Leczenie wymaga indywidualnego podejścia, uwzględniającego stopień zaawansowania choroby według klasyfikacji Hurleya. W terapii stosuje się antybiotyki miejscowe (np. klindamycyna 1% dwa razy dziennie) i doustne (doksycyklina, klindamycyna 300 mg x2/d, ryfampicyna 300 mg x2/d), retinoidy (acytretyna, izotretynoina), leki hormonalne (spironolakton, doustne środki antykoncepcyjne, finasteryd 5-10 mg/d, metformina 500-1500 mg/d), a także biologiczne inhibitory TNF-α (adalimumab, infliksymab) i IL-17 (sekukinumab, bimekizumab). Adalimumab, zatwierdzony dla pacjentów ≥12 lat, wykazał w badaniach PIONEER I i II odpowiedź HiSCR u 41,8-58,9% chorych. Bimekizumab, zatwierdzony w 2024 r., poprawia objawy już po 16 tygodniach terapii. Dodatkowo stosuje się iniekcje triamcynolonu (0,05-0,25 ml zawiesiny 2,5-10 mg/ml) oraz leczenie laserowe (CO2, Nd:YAG) i fototerapię.
acytretyna, adalimumab, antagonista receptora IL-1, bimekizumab, blizna włóknista, dapson, finasteryd, fostamatinib, hidradenitis suppurativa, infliksymab, inhibitor TNF-alfa, inhibitory JAK, izotretynoina, klasyfikacja Hurleya, klindamycyna, laser CO2, laser Nd:YAG, metformina, metronidazol, moksyfloksacyna, prednizolon, przetoki skórne, remibrutinib, rezorcynol, ryfampicyna, sekukinumab, spironolakton, terapia fotodynamiczna, trądzik odwrócony, triamcynolon, ustekinumab
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Diagnostyka i diagnoza

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, zapalna dermatoza charakteryzująca się bolesnymi, głęboko osadzonymi guzkami, ropniami, przetokami i bliznami włóknistymi, lokalizującymi się typowo w okolicach pach, pachwin, narządów płciowych, pośladków oraz pod piersiami. Diagnoza opiera się na trzech kluczowych kryteriach: obecności charakterystycznych zmian zapalnych, typowej lokalizacji oraz nawrotowym przebiegu (≥2 nawroty w ciągu 6 miesięcy lub utrzymywanie się zmian ≥3 miesiące). Średni czas od pojawienia się objawów do prawidłowej diagnozy wynosi 7-10 lat, co znacząco utrudnia leczenie i pogarsza jakość życia pacjentów. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, z wykorzystaniem narzędzi takich jak klasyfikacja Hurleya (stadia I-III) oraz ocena odpowiedzi na leczenie za pomocą HiSCR (≥50% redukcja liczby ropni i guzków zapalnych w 12. tygodniu). Dodatkowo, ultrasonografia wysokiej częstotliwości może ujawnić głębokie zmiany i przetoki niewidoczne klinicznie, a badania mikrobiologiczne i laboratoryjne wspomagają różnicowanie i ocenę stanu zapalnego.
badanie mikrobiologiczne, biopsja skóry, blizna włóknista, choroba zapalna jelit, czyrak, guzek, hidradenitis suppurativa, klasyfikacja Hurleya, krzywa ROC, lek biologiczny, model uczenia maszynowego, przetoka skórna, rak płaskonabłonkowy, ropień, terapia biologiczna, torbiel skórna, trądzik odwrócony, ultrasonografia, ultrasonografia wysokiej częstotliwości, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie stawów, zespół metaboliczny, zespół policystycznych jajników
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, zapalna choroba skóry, manifestująca się bolesnymi guzkami, ropniami i przetokami, lokalizującymi się głównie w fałdach skórnych (pachy, pachwiny, okolice anogenitalne, pod piersiami). Klasyfikacja Hurleya dzieli HS na trzy stadia: I – łagodne zmiany bez przetok i blizn, II – zmiany z przetokami i bliznowaceniem, III – rozległe zmiany z licznymi przetokami i ropniami. Dominującym objawem jest ból, często oceniany na 10/10, który znacząco obniża jakość życia pacjentów. Kompleksowa opieka wymaga wielodyscyplinarnego zespołu, w tym dermatologów, chirurgów, specjalistów leczenia ran, psychologów, dietetyków oraz personelu pielęgniarskiego, który odgrywa kluczową rolę w codziennej pielęgnacji, edukacji i wsparciu psychospołecznym. Leczenie miejscowe obejmuje antybiotyki (np. klindamycyna 1%), rezorcynol 15%, środki antyseptyczne i glikokortykosteroidy, natomiast w umiarkowanych i ciężkich stadiach stosuje się leczenie systemowe, w tym antybiotyki ogólnoustrojowe, leki hormonalne, retinoidy oraz biologiczne (adalimumab). Interwencje chirurgiczne, takie jak nacięcie i drenaż, deroofing czy szerokie wycięcie, są zarezerwowane dla zaawansowanych przypadków.
acytretyna, adalimumab, antybiotyki miejscowe, bimekizumab, bliznowacenie, chirurg, choroby zapalne jelit, dapson, depresja i lęk, dermatolog, dieta o niskim indeksie glikemicznym, dietetyk, doksycyklina, fałdy skórne, finasteryd, hidradenitis suppurativa, infliksymab, inhibitory JAK, interwencja chirurgiczna, izotretynoina, klasyfikacja Hurleya, klindamycyna, laser CO2, leczenie bólu, leczenie farmakologiczne, leczenie ran, leczenie systemowe, leki biologiczne, leki hormonalne, nacięcie i drenaż, niesteroidowe leki przeciwzapalne, oznaki infekcji, pielęgnacja ran, progresja choroby, przetoki skórne, retinoidy, rezorcynol, ryfampicyna, schorzenie immunologiczne, sekukinumab, spironolakton, terapia fotodynamiczna, terapia podciśnieniowa, tetracykliny, trądzik odwrócony, triamcynolon, wycięcie miejscowe, zespół metaboliczny, zmiany skórne
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Epidemiologia

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, zapalna choroba skóry, charakteryzująca się bolesnymi guzkami, ropniami, przetokami i bliznowaceniem, lokalizującymi się głównie w fałdach skórnych. Globalna częstość występowania HS jest zmienna, od 0,00033% do 4,1%, z metaanalizą wskazującą na średnią 0,40%. Choroba najczęściej dotyka młodych dorosłych (18-29 lat), z przewagą kobiet w populacjach zachodnich (stosunek płci 2,6-3,3:1), podczas gdy w niektórych populacjach azjatyckich obserwuje się odwrotną tendencję. W USA HS występuje trzykrotnie częściej u osób rasy czarnej niż białej (zapadalność 30,6 vs 11,7 na 100 000). Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (do 40% z historią rodzinną), palenie tytoniu (70-89% pacjentów) oraz otyłość. HS wiąże się z licznymi chorobami współistniejącymi, takimi jak zespół metaboliczny, choroby sercowo-naczyniowe, choroby zapalne jelit, zespół policystycznych jajników oraz zaburzenia psychiczne, w tym depresja (43%) i myśli samobójcze (12%).
bliznowacenie, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna skóry, choroby współistniejące, ciężka postać choroby, ciężkość choroby, cukrzyca typu 2, depresja, dysfagia, fałd skórny, gruczoł apokrynowy, hidradenitis suppurativa, hiperlipidemia, klasyfikacja Hurleya, nadciśnienie tętnicze, nadwaga, podejście multidyscyplinarne, przetoka skórna, rak kolczystokomórkowy, trądzik odwrócony, trądzik skupiony, zaburzenia lękowe, zaburzenia psychiczne, zespół metaboliczny, zespół policystycznych jajników
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, nawracająca choroba zapalna jednostki włosowo-łojowo-apokrynowej, o częstości występowania około 1% w krajach rozwiniętych. Choroba charakteryzuje się zmiennym rokowaniem, zależnym od stadium według skali Hurleya (najgorsze rokowanie w stadium III), obecności fenotypu zapalnego oraz czynników ryzyka takich jak palenie tytoniu i otyłość. HS prowadzi do poważnych powikłań fizycznych, w tym zwiększonego ryzyka raka kolczystokomórkowego (SCC) – pacjenci mają 4,6-krotnie wyższe ryzyko rozwoju SCC, z 61% przypadków lokalizowanych w okolicy krocza lub pośladków, oraz 48% śmiertelnością w ciągu dwóch lat od diagnozy SCC. Dodatkowo obserwuje się zwiększone ryzyko innych nowotworów, przewlekły ból, przykurcze, obrzęk limfatyczny, niedokrwistość, amyloidozę oraz powikłania infekcyjne i strukturalne, takie jak przetoki czy zwężenia odbytu i cewki moczowej.
adalimumab, amyloidoza, artropatia, ból przewlekły, dysfunkcja seksualna, fenotyp zapalny, hidradenitis suppurativa, lek biologiczny, nadkażenie, niedokrwistość, niedrożność limfatyczna, obrzęk limfatyczny, przetoka, przykurcz kończyny, rak jamy ustnej, rak kolczystokomórkowy, rak kolczystokomórkowy skóry, rak wątrobowokomórkowy, ropień nadtwardówkowy, ryzyko sercowo-naczyniowe, skala Hurleya, trądzik odwrócony, wirus brodawczaka ludzkiego, zapalenie kości i szpiku, zwężenie cewki moczowej, zwężenie odbytu
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Zapobieganie i profilaktyka

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, zapalna dermatoza obejmująca bolesne guzki, ropnie, cysty i przetoki w okolicach gruczołów apokrynowych, z istotnym wpływem na jakość życia pacjentów. Profilaktyka wtórna, zwłaszcza w stadium Hurley I, ma na celu zapobieganie progresji do stadiów II i III poprzez wczesną diagnozę i leczenie. Kluczowe są modyfikacje stylu życia, takie jak redukcja masy ciała o 15% u osób otyłych, zaprzestanie palenia tytoniu (dwukrotnie zwiększającego ryzyko HS), noszenie luźnych ubrań z naturalnych materiałów oraz unikanie nadmiernego pocenia się. Prawidłowa pielęgnacja skóry obejmuje codzienne delikatne mycie preparatami przeciwbakteryjnymi (np. chlorheksydyna 4%, nadtlenek benzoilu, pirytionian cynku) oraz unikanie drażniących składników i mechanicznych podrażnień, takich jak golenie czy woskowanie. Wczesne leczenie miejscowe (klindamycyna 2x/dobę, kremy z kwasem fusydowym i betametazonem) oraz stosowanie ciepłych kompresów wspomaga kontrolę zaostrzeń.
acytretyna, adalimumab, betametazon, biofilm bakteryjny, chlorheksydyna, choroba Leśniowskiego-Crohna, dieta paleo, dieta śródziemnomorska, doksycyklina, gruczoł apokrynowy, hidradenitis suppurativa, inhibitor TNF, iniekcja kortykosteroidu, klindamycyna i ryfampicyna, kwas fusydowy, nadtlenek benzoilu, pirytionian cynku, przetoka, retinoid, spironolakton, spondyloartropatia, trądzik odwrócony, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołomieszkowe, zapalna choroba skóry, zespół metaboliczny, zespół policystycznych jajników
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Patofizjologia i mechanizm

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, zapalna choroba skóry, charakteryzująca się niedrożnością i zapaleniem mieszków włosowych w obszarach bogatych w gruczoły apokrynowe. Patogeneza obejmuje hiperkeratozę mieszka, pęknięcie mieszka z uwolnieniem antygenów i wywołaniem limfocytarno-histiocytarnego zapalenia okołomieszkowego. Mutacje w genach kompleksu gamma-secretase (NCSTN, PSEN1, PSENEN) prowadzą do dysregulacji szlaku Notch, co skutkuje nieprawidłową różnicacją komórek mieszków i tworzeniem torbieli. W patogenezie kluczową rolę odgrywają cytokiny prozapalne: TNF-alfa, IL-1 i IL-17, a także masowy napływ neutrofilów, co prowadzi do powstawania ropni i przetok. Proces zapalny przebiega w trzech etapach: niedrożność mieszka, pęknięcie mieszka z uwolnieniem PAMPs i DAMPs oraz przewlekłe zapalenie z tworzeniem przetok i blizn. Dysbioza mikrobioty skóry, w tym obecność bakterii Prevotella, Porphyromonas i Staphylococcus epidermidis, oraz formowanie biofilmu, przyczyniają się do przewlekłości i oporności na leczenie.
biofilm, blizna keloidowa, choroba autozapalna, choroba Leśniowskiego-Crohna, cytokina prozapalna, czynnik martwicy nowotworów alfa, hidradenitis suppurativa, hiperkeratoza mieszka włosowego, interleukina-1, interleukina-17, leczenie biologiczne, limfocyt T regulatorowy, limfocyt Th17, mutacja genetyczna, napływ neutrofilów, odporność wrodzona, przetoka skórna, szlak sygnałowy Notch, torbiel naskórkowa, trądzik odwrócony, zapalenie okołomieszkowe, zapalne zapalenie stawów, zespół metaboliczny
Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Etiologia i przyczyny

Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, zapalna choroba skóry o podłożu immunologicznym, charakteryzująca się nawracającymi bolesnymi guzkami, ropniami, przetokami i bliznowaceniem, lokalizującymi się głównie w okolicach fałdów skórnych bogatych w gruczoły apokrynowe i mieszki włosowe (pachy, pachwiny, pośladki, okolice podpiersiowe). Patogeneza HS rozpoczyna się od hiperkeratozy i zablokowania mieszka włosowego, co prowadzi do jego pęknięcia i wtórnego stanu zapalnego. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne (mutacje w genach kompleksu gamma-sekretazy: NCSTN, PSEN1, PSENEN oraz inne geny jak DCD, PSTPIP1, SOX9, KLF5), immunologiczne (nadmierna aktywność wrodzonego układu odpornościowego, zaburzenia układu dopełniacza), hormonalne (wpływ androgenów, zaostrzenia związane z cyklem menstruacyjnym, związek z zespołem policystycznych jajników) oraz środowiskowe (palenie tytoniu, otyłość, tarcie mechaniczne, stres). Palenie tytoniu zwiększa ryzyko HS nawet 9,4-krotnie, a otyłość występuje u 50-75% pacjentów, nasilając przebieg choroby.
bliznowacenie, choroba autoimmunologiczna, choroba autoinflamacyjna, choroba Crohna, choroba immunologiczna, choroba zapalna jelit, dysregulacja odpowiedzi immunologicznej, gruczoł apokrynowy, hidradenitis suppurativa, hiperkeratoza mieszka włosowego, keratynocyt, łuszczyca, mieszki włosowe, mikrobiom skóry, mikrobiota skórna, nieswoiste zapalenie jelit, przetoka, rak kolczystokomórkowy, szlak sygnałowy Notch, trądzik odwrócony, wrodzony układ odpornościowy, zaburzenie hormonalne, zaburzenie tarczycy, zespół metaboliczny, zespół policystycznych jajników