zaburzenie funkcjonowania społecznego
Zaburzenie funkcjonowania społecznego (ZFS) to zespół objawów charakteryzujący się istotnym upośledzeniem zdolności nawiązywania i utrzymywania relacji interpersonalnych oraz funkcjonowania w różnych kontekstach społecznych. Może występować jako samodzielna jednostka chorobowa lub stanowić element obrazu klinicznego innych zaburzeń psychicznych, neurologicznych czy rozwojowych.
W klasyfikacji ICD-11 oraz DSM-5 zaburzenia funkcjonowania społecznego są diagnostycznie istotnym elementem oceny wielu schorzeń, w tym zaburzeń ze spektrum autyzmu, schizofrenii, zaburzeń osobowości oraz niektórych zaburzeń neurorozwojowych. Deficyty mogą obejmować trudności w odczytywaniu sygnałów niewerbalnych, nieadekwatne reakcje społeczne, problemy z wzajemnością społeczno-emocjonalną oraz trudności w dostosowywaniu zachowania do różnych kontekstów społecznych.
Diagnostyka zaburzeń funkcjonowania społecznego wymaga kompleksowej oceny neuropsychologicznej, psychiatrycznej i często neurobiologicznej. W procesie terapeutycznym stosuje się głównie interwencje psychospołeczne, treningi umiejętności społecznych, terapię poznawczo-behawioralną oraz, w zależności od przyczyny, leczenie farmakologiczne zaburzeń współwystępujących. Wczesna identyfikacja i interwencja mogą znacząco poprawić rokowanie i jakość życia pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dyzforia płciowa – Objawy
Dysforia płciowa to stan charakteryzujący się trwałą (≥6 miesięcy) niezgodnością między doświadczaną/wyrażaną płcią a płcią przypisaną przy urodzeniu, powodujący istotny kliniczny dystres lub zaburzenia funkcjonowania. U dzieci diagnoza wymaga obecności co najmniej 6 objawów, w tym silnego pragnienia bycia płci przeciwnej, natomiast u młodzieży i dorosłych – co najmniej 2 objawów, takich jak pragnienie zmiany cech płciowych czy bycia traktowanym jako osoba innej płci. Dysforia często pojawia się między 4. a 7. rokiem życia, jednak u 80-90% dzieci objawy mogą ustąpić przed okresem dojrzewania. W okresie dojrzewania nasila się dyskomfort związany z rozwojem drugorzędowych cech płciowych, co może prowadzić do poważnych zaburzeń psychicznych, w tym depresji (40-60%), lęku (50-60%), niskiej samooceny (50-70%), a także wysokiego ryzyka myśli samobójczych (48,3%) i prób samobójczych (23,8%). Współistnieją również zaburzenia odżywiania, osobowości oraz nadużywanie substancji psychoaktywnych (28%).
Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, bezrobocie, bloker dojrzewania, depresja, Diagnostyczny i Statystyczny Podręcznik Zaburzeń Psychicznych, drugorzędowe cechy płciowe, DSM-5, dysforia płciowa, dystres, myśli samobójcze, nadużywanie substancji psychoaktywnych, operacja afirmująca płeć, osoba transpłciowa, samookaleczenie, terapia hormonalna, tożsamość płciowa, zaburzenie depresyjne, zaburzenie funkcjonowania społecznego, zaburzenie nastroju, zaburzenie obrazu ciała, zaburzenie odżywiania, zaburzenie osobowości, zaburzenie związane z używaniem substancji psychoaktywnych, zdrowie psychiczne