torbiel skórna
Torbiel skórna (łac. cystis epidermalis, ang. epidermoid cyst) to łagodna zmiana podskórna, będąca najczęstszym rodzajem torbieli skóry. Powstaje w wyniku zagłębienia się komórek naskórka w głębsze warstwy skóry, gdzie tworzą wypełnioną masami rogowymi, zamkniętą strukturę o charakterze torebki.
Klinicznie torbiel skórna objawia się jako podskórny, ruchomy guzek o średnicy od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Charakterystyczną cechą jest obecność małego, centralnie położonego punktu (ujścia) na powierzchni zmiany. Najczęstsze lokalizacje to skóra owłosiona głowy, twarz, szyja, tułów i moszna.
Diagnostyka torbieli skórnych opiera się głównie na badaniu klinicznym, rzadziej wymagane są badania obrazowe czy histopatologiczne. Leczeniem z wyboru jest całkowite chirurgiczne usunięcie torbieli wraz z torebką, co zapobiega nawrotom. Pozostawienie fragmentów torebki wiąże się z wysokim ryzykiem ponownego powstania zmiany.
Powikłaniem torbieli skórnej może być jej zakażenie, objawiające się zaczerwienieniem, bólem i zwiększeniem objętości zmiany. W takim przypadku konieczne jest leczenie przeciwzapalne, a nieraz drenaż ropnej zawartości przed ostatecznym usunięciem torbieli.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Czynnik XIII – Działania niepożądane
Czynnik XIII, obecny w klejach tkankowych takich jak Artiss i Tisseel w stężeniach 0,6-5 j.m./ml, jest współoczyszczany z fibrynogenem ludzkim i stosowany w medycynie do wspomagania hemostazy. Pomimo korzyści terapeutycznych, preparaty te niosą ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji nadwrażliwości i anafilaktycznych, które mogą objawiać się obrzękiem naczynioruchowym, skurczem oskrzeli, bradykardią, dusznością, pokrzywką, a w skrajnych przypadkach prowadzić do zgonu. Szczególnie narażeni są pacjenci uczuleni na aprotyninę lub inne składniki kleju, a ryzyko reakcji anafilaktycznych może wzrosnąć przy kolejnych ekspozycjach, nawet jeśli wcześniejsze podania były dobrze tolerowane. Donaczyniowe podanie kleju może wywołać poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak zator tętniczy, zawał mózgu czy DIC, a także zator powietrzny związany z nieprawidłowym użyciem urządzeń rozpylających, zwłaszcza przy przekroczeniu zalecanego ciśnienia i zbyt bliskiej aplikacji do tkanki.
aprotynina, czynnik XIII, fibrynogen ludzki, klej fibrynowy, klej tkankowy, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, podanie donaczyniowe, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciała, przeszczep skóry, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, szok anafilaktyczny, torbiel skórna, zaburzenia czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel naskórkowa – Objawy
Torbiel naskórkowa (epidermoid cyst) to najczęściej występująca, łagodna zmiana podskórna, wypełniona keratyną, pojawiająca się głównie w trzeciej i czwartej dekadzie życia. Charakteryzuje się wolnym wzrostem, kopulastym kształtem, ruchomością przy palpacji oraz lokalizacją na twarzy, szyi, tułowiu, plecach lub kroczu. Wielkość torbieli waha się od kilku milimetrów do ponad 5 cm (0,25 cala do ponad 2 cali). Zmiany te są zwykle bezobjawowe, choć mogą powodować dyskomfort kosmetyczny. Powikłania obejmują zapalenie, zakażenie, pęknięcie z wyciekiem keratyny, a w rzadkich przypadkach (0,011-0,045%) złośliwą transformację w raka kolczystokomórkowego. Objawy zapalenia to zaczerwienienie, obrzęk, bolesność i ocieplenie skóry, a pęknięcie torbieli może prowadzić do rozwoju cellulitis lub czyraka wymagającego pilnej interwencji.
badanie palpacyjne, czyrak, keratyna, objaw neurologiczny, pęknięcie torbieli, rak kolczystokomórkowy, ropień, ruptura, stan zapalny, torbiel dermoidalna, torbiel naskórkowa, torbiel pilarowa, torbiel rdzenia kręgowego, torbiel skórna, torbiel skórzasta, torbiel wewnątrzczaszkowa, transformacja złośliwa, zakażenie, zapalenie opon mózgowych, zapalenie tkanki łącznej, zespół Gardnera - Leksykon substancji czynnych
Trombina – Działania niepożądane
Trombina ludzka, stosowana w klejach tkankowych takich jak Artiss czy Tisseel, może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych, od łagodnych reakcji miejscowych po ciężkie, zagrażające życiu powikłania ogólnoustrojowe. Najczęściej obserwowane są reakcje nadwrażliwości i alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, duszność, bradykardia, tachykardia, a także reakcje anafilaktyczne i szok anafilaktyczny. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani powtarzanym podaniom trombiny oraz osoby uczulone na aprotyninę lub inne składniki preparatu. Ponadto, donaczyniowe podanie trombiny niesie ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żyły pachowej (często), zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej oraz zawał mózgu (niezbyt często). Zator powietrzny, zwłaszcza przy użyciu rozpylaczy z nieprawidłowym ciśnieniem lub zbyt bliskiej odległości, stanowi poważne zagrożenie życia.
bradykardia, duszność, klej tkankowy, niedociśnienie, niedrożność jelit, nudność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciało, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, rumień, skurcz oskrzeli, świąd, szok anafilaktyczny, tachykardia, torbiel skórna, trombina, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody – Diagnostyka i diagnoza
Wrzód (furunkulus, czyrak) to głębokie bakteryjne zakażenie mieszka włosowego, najczęściej wywołane przez Staphylococcus aureus, manifestujące się bolesnym, ropnym guzkiem z towarzyszącym stanem zapalnym, zaczerwienieniem i obrzękiem. Lokalizuje się zwykle w miejscach owłosionych i narażonych na tarcie oraz pocenie, takich jak twarz, szyja, pachy, uda, pachwiny, pośladki i okolice krocza. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, a w przypadkach nawracających, mnogich czy nieodpowiadających na leczenie, wskazane jest wykonanie posiewu ropy z antybiogramem oraz badań laboratoryjnych (morfologia, poziom glukozy, badania immunologiczne) w celu identyfikacji patogenu, oceny stanu układu odpornościowego i wykluczenia chorób współistniejących, takich jak cukrzyca czy niedobory żelaza. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić torbiele skórne, trądzik torbielowaty, hidradenitis suppurativa, ropnie skórne oraz powierzchowne zapalenie mieszków włosowych.
antybiogram, atopowe zapalenie skóry, bakteriemia, cukrzyca, gronkowiec oporny na metycylinę, gronkowiec złocisty, karbunkuł, leukocydyna Panton-Valentine, mieszki włosowe, morfologia krwi, niedobór żelaza, niedokrwistość, nosicielstwo gronkowca, osłabiony układ odpornościowy, przewlekła czyraczność, ropień skóry, ropne zapalenie gruczołów potowych, stan zapalny tkanek, toksyna PVL, torbiel skórna, trądzik torbielowaty, wrzód, wymaz z nosa, zakażenie bakteryjne, zakrzepica zatok żylnych mózgu, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Artiss –
Klej do tkanek ARTISS, stosowany w procedurach chirurgicznych, może wywoływać liczne działania niepożądane, w tym reakcje nadwrażliwości i alergiczne o szerokim spektrum objawów, takich jak obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, bradykardia, tachykardia, niedociśnienie, duszność, pokrzywka, świąd, nudności, wymioty oraz reakcje anafilaktyczne. Szczególnie narażeni są pacjenci z wcześniejszą ekspozycją na aprotyninę lub składniki preparatu. Rzadko obserwuje się powstawanie przeciwciał przeciwko składnikom kleju fibrynowego, co może prowadzić do reakcji immunologicznych. Istotnym zagrożeniem jest ryzyko zatoru powietrznego lub gazowego przy stosowaniu urządzeń rozpylających z niewłaściwym ciśnieniem lub zbyt bliską odległością od tkanek. Donaczyniowe podanie ARTISS może skutkować poważnymi powikłaniami, takimi jak stany zakrzepowo-zatorowe i rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC). W badaniu klinicznym na 138 pacjentach stosujących ARTISS do przytwierdzania przeszczepów skóry, najczęściej obserwowano świąd (≥1/100 – <1/10) oraz niepowodzenie przeszczepu skóry (≥1/100 – <1/10), a także torbiel skórną (≥1/1000 – <1/100). Zator powietrzny występuje z nieznaną częstością.
aprotynina, bradykardia, dyskomfort w klatce piersiowej, fibrynogen ludzki, klej do tkanek, leczenie przeciwwstrząsowe, leczenie przeciwzakrzepowe, nagromadzenie płynu surowiczego, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie miejsca podania, pokrzywka uogólniona, procedura resuscytacyjna, przeszczep skóry, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, stan zakrzepowo-zatorowy, świąd, torbiel skórna, trombina ludzka, układ krzepnięcia, zaburzenie gojenia, zator powietrzny - Leksykon substancji czynnych
Fibrynogen – Działania niepożądane
Fibrynogen ludzki, stosowany w koncentratach fibrynogenu (np. Fibryga) oraz klejach tkankowych (np. Tisseel, Artiss), wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, które mogą mieć charakter zagrażający życiu. Objawy obejmują obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, duszność, bradykardię lub tachykardię, uogólnioną pokrzywkę, niedociśnienie oraz objawy neurologiczne jak parestezje. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani ponownemu leczeniu, u których mogą pojawić się przeciwciała przeciwko składnikom fibrynogenu, zwiększając ryzyko reakcji alergicznych. Donaczyniowe podanie preparatów może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, zatorowość płucna, zakrzepowe zapalenie żył, zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej oraz rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC). Nieprawidłowe użycie urządzeń rozpylających kleje fibrynowe może skutkować zatorami powietrznymi lub gazowymi, stanowiącymi zagrożenie życia.
aprotynina, bradykardia, duszność, klej tkankowy, koncentrat fibrynogenu, nabyty niedobór fibrynogenu, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, szok anafilaktyczny, torbiel skórna, wrodzony niedobór fibrynogenu, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zakrzepowe zapalenie żył, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawał mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Cholesteatoma – Leczenie
Cholesteatoma to patologiczny rozrost skóry w uchu środkowym za błoną bębenkową, który pomimo łagodnego charakteru prowadzi do destrukcji struktur kostnych i nerwowych oraz poważnych powikłań, takich jak trwała utrata słuchu, uszkodzenie nerwu twarzowego, zapalenie opon mózgowych czy ropień mózgu. Podstawą leczenia jest chirurgia, głównie tympanoplastyka z mastoidektomią, z wyborem techniki (canal wall up lub canal wall down) dostosowanym do rozległości choroby i stanu pacjenta. Operacja trwa zwykle 2-3 godziny, wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym i ma na celu całkowite usunięcie cholesteatomu, eliminację zakażenia oraz, jeśli to możliwe, poprawę słuchu. Leczenie zachowawcze, obejmujące miejscowe i ogólne antybiotyki oraz dokładne czyszczenie ucha, jest zarezerwowane dla pacjentów z przeciwwskazaniami do operacji lub jako terapia wstępna, jednak nie eliminuje samego rozrostu. Pooperacyjna kontrola jest kluczowa, zwłaszcza przy technice CWD, gdzie konieczne są dożywotnie wizyty kontrolne i oczyszczanie jamy pooperacyjnej. Odsetek nawrotów wynosi od 5 do 40%, zależnie od techniki i rozległości choroby.
5-fluorouracyl, antybiotykoterapia, audiologia, błona bębenkowa, cholesteatoma, endoskopowa chirurgia ucha, kostki słuchowe, krople do uszu, leczenie zachowawcze, mastoidektomia, mikroskop operacyjny, montelukast, nerw twarzowy, otolaryngolog, otorrhea, perforacja błony bębenkowej, przewód słuchowy zewnętrzny, rezonans magnetyczny, ropień mózgu, tomografia komputerowa, torbiel skórna, ucho środkowe, uszkodzenie nerwu twarzowego, wyrostek sutkowaty, zaburzenia równowagi, zaburzenia smaku, zapalenie opon mózgowych, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody i karbunkuły – Etiologia i przyczyny
Wrzody (furunkuły) i karbunkuły to głębokie zakażenia skóry, najczęściej wywołane przez Staphylococcus aureus, w tym szczepy metycylinooporne (MRSA), które stanowią wyzwanie terapeutyczne ze względu na oporność na antybiotyki. Furunkuł definiuje się jako zakażenie pojedynczego mieszka włosowego, natomiast karbunkuł to skupisko połączonych wrzodów, prowadzące do rozległego, głębokiego stanu zapalnego z obecnością ropy. Czynniki predysponujące obejmują m.in. cukrzycę, zaburzenia odporności, choroby skóry (egzema, łuszczyca), nosicielstwo S. aureus, otyłość, niedożywienie oraz stosowanie leków immunosupresyjnych i przewlekłą sterydoterapię. Nawracające wrzody (furunkuloza) mogą wskazywać na obecność szczepu PVL S. aureus, co zwiększa ryzyko powikłań. Diagnostyka powinna obejmować badania mikrobiologiczne z określeniem lekowrażliwości, zwłaszcza w przypadku nawracających lub opornych zakażeń.
bakteria beztlenowa, cukrzyca, egzema, furunkuloza, gronkowiec złocisty, hidradenitis suppurativa, karbunkuł, lek immunosupresyjny, łuszczyca, MRSA, niedożywienie, nosicielstwo gronkowca, nowotwór skóry, ropień, ropień podskórny, ropny guzek, sepsa, stan zapalny, sterydoterapia, torbiel skórna, trądzik, wrzód, wrzód i karbunkuł, zaburzenie odporności, zakażenie mieszka włosowego, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia - Leksykon substancji czynnych
Aprotynina – Działania niepożądane
Aprotynina, stosowana zarówno jako składnik klejów fibrynowych, jak i samodzielny preparat do infuzji, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji nadwrażliwości i anafilaktycznych, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Ryzyko to jest szczególnie wysokie przy ponownej ekspozycji w ciągu 6 miesięcy (5,0%) oraz w mniejszym stopniu po tym okresie (0,9%). Objawy obejmują m.in. skurcz oskrzeli, niedociśnienie tętnicze, świąd, pokrzywkę, nudności oraz objawy neurologiczne. Donaczyniowe podanie aprotyniny może wywołać poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak DIC, zator tętniczy czy zawał mózgu, a nieprawidłowe stosowanie urządzeń rozpylających kleje tkankowe może prowadzić do zatoru powietrznego, zagrażającego życiu. Analiza kliniczna wykazała także niewielkie, ale istotne zwiększenie ryzyka zawału mięśnia sercowego (5,8% vs 4,8% w grupie placebo).
adrenalina, aprotynina, bradykardia, epinefryna, klej fibrynowy, koncentrat do infuzji, kortykosteroid, nagromadzenie płynu surowiczego, niedociśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niewydolność oddechowa, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, tachykardia, torbiel skórna, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zator gazowy, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mięśnia sercowego, zawał mózgu