zator tętniczy
Zator tętniczy to nagłe zamknięcie światła tętnicy przez materiał zatorowy, który przemieszcza się z prądem krwi i blokuje przepływ krwi do tkanki zaopatrywanej przez tę tętnicę. Najczęstszą przyczyną zatoru tętniczego jest materiał pochodzący z serca, zwłaszcza skrzepliny powstające w lewym przedsionku w przebiegu migotania przedsionków, po zawale serca lub z zastawek serca.
Objawy zatoru tętniczego zależą od lokalizacji i wielkości zamkniętego naczynia. Najczęstsze manifestacje to nagły, ostry ból, bladość i ochłodzenie kończyny, zaburzenia czucia, osłabienie lub brak tętna poniżej miejsca zamknięcia naczynia oraz w ciężkich przypadkach – martwica tkanek. Zatorem tętniczym mogą być również dotknięte naczynia mózgowe (prowadząc do udaru niedokrwiennego) lub naczynia trzewne (powodując niedokrwienie jelit).
Diagnostyka zatoru tętniczego obejmuje badanie fizykalne, badania obrazowe (USG Doppler, angiografia, angio-TK lub angio-MR) oraz badania laboratoryjne w celu określenia źródła zatoru. Leczenie musi być wdrożone jak najszybciej i obejmuje leczenie przeciwkrzepliwe, trombolizę, embolektomię chirurgiczną lub przezskórną interwencję wewnątrznaczyniową. W przypadku nieodwracalnego niedokrwienia kończyny może być konieczna amputacja.
Profilaktyka zatorów tętniczych polega na zapobieganiu powstawania skrzeplin u pacjentów z grupy ryzyka (np. z migotaniem przedsionków, wadami zastawkowymi) poprzez stosowanie leków przeciwkrzepliwych oraz odpowiednie leczenie chorób predysponujących do tworzenia się materiału zatorowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Epidemiologia
Niedokrwienie jelit to rzadka, ale klinicznie istotna jednostka chorobowa o wysokiej śmiertelności, szczególnie w postaci ostrego niedokrwienia krezkowego (AMI), którego roczna zapadalność wynosi około 8,7 przypadków na 100 000 mieszkańców. AMI dotyczy głównie osób powyżej 60. roku życia, częściej kobiet, i charakteryzuje się śmiertelnością sięgającą 50-80%, która może zostać zredukowana do 14% przy wczesnym wdrożeniu leczenia (do 12 godzin od początku objawów). Etiologia AMI obejmuje zatory tętnicze (40-50%), zakrzepicę tętniczą (25-30%), nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe (NOMI, 20-30%) oraz zakrzepicę żylną (5-15%). Niedokrwienie okrężnicy (ischemic colitis) stanowi 60-70% przypadków niedokrwienia jelit, z zapadalnością wzrastającą z 6,1 do 22,9 na 100 000 osobolat w ostatnich dekadach, i charakteryzuje się śmiertelnością 4-12%. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe (CMI) jest rzadsze, ale jego częstość może wynosić 9,2 przypadków na 100 000 mieszkańców, z 5-letnią śmiertelnością bliską 100% bez leczenia. Główne czynniki ryzyka to miażdżyca naczyń, choroby sercowo-naczyniowe (migotanie przedsionków, niewydolność serca, choroba wieńcowa), stany nadkrzepliwości oraz choroby zapalne jelit. Diagnostyka opiera się na tomografii komputerowej z kontrastem oraz angiografii TK, jednak brak jest specyficznych biomarkerów, co utrudnia wczesne rozpoznanie i wpływa na wysoką śmiertelność.
angiografia TK, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba tętnic obwodowych, choroba tętnic szyjnych, choroba wieńcowa, dławica jelitowa, kolonoskopia, krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, niedokrwienie jelit, niedokrwienie krezkowe, niedokrwienie okrężnicy, niedokrwienie prawej części okrężnicy, nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe, niewydolność serca, ostre niedokrwienie krezkowe, ostry ból brzucha, ostry brzuch, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, skurcz naczyń, stan nadkrzepliwości, tomografia komputerowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna krezkowa, zapalenie wyrostka robaczkowego, zator tętniczy - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Etiologia i przyczyny
Niedokrwienie jelitowe to stan kliniczny charakteryzujący się ograniczeniem lub całkowitym zatrzymaniem przepływu krwi przez naczynia zaopatrujące jelita, co prowadzi do uszkodzenia tkanki jelitowej, a w skrajnych przypadkach do martwicy i perforacji. Redukcja przepływu krwi o co najmniej 75% utrzymująca się ponad 12 godzin jest krytyczna dla rozwoju niedokrwienia. Etiologia obejmuje zator tętniczy (40-50% przypadków ostrego niedokrwienia krezkowego, najczęściej tętnicy krezkowej górnej), zakrzepicę tętniczą (15-25%), niezatykające niedokrwienie krezkowe (NOMI, 20-30%) oraz zakrzepicę żylną krezkową (5-15%). Migotanie przedsionków jest głównym czynnikiem ryzyka zatorów tętniczych, odpowiadając za około 50% zatorów tętnicy krezkowej. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe w 95% przypadków wynika z miażdżycy naczyń, a czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 50 lat, palenie tytoniu, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze i hiperlipidemię. NOMI występuje u pacjentów w stanie krytycznym z niskim rzutu serca lub stosujących leki wazokonstrykcyjne, natomiast zakrzepica żylna krezkowa wiąże się z zaburzeniami krzepnięcia, nowotworami i marskością wątroby.
blaszka miażdżycowa, choroba naczyń obwodowych, choroba wieńcowa, choroba zapalna, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hipercholesterolemia, kardiomiopatia, martwica jelit, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadkrzepliwość, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelitowe, niedokrwienie okrężnicy, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedomykalność zastawki aortalnej, ostre niedokrwienie krezkowe, perforacja jelit, przepływ krwi, przepuklina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, skrzeplina przyścienna, stan nadkrzepliwości, tętniak aorty, toczeń, triada Virchowa, trombocytoza, uszkodzenie śródbłonka, wada zastawkowa serca, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna krezkowa, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic, zapalenie tętnic Takayasu, zapalenie wsierdzia, zator septyczny, zator tętnicy krezkowej, zator tętniczy, zawał mięśnia sercowego, zespół przedziału brzusznego, zwężenie tętnicy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Polopiryna C Plus 500 mg + 300 mg + 200 mg
Polopiryna C Plus zawiera kwas acetylosalicylowy (500 mg), kwas askorbowy (300 mg) oraz wapń w postaci wapnia laktoglukonianu (200 mg, 1,55 g), co wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych wymagających szczególnej uwagi klinicznej. Antyagregacyjne działanie ASA może prowadzić do zaburzeń krzepnięcia, wydłużenia czasu krwawienia oraz zwiększonych krwawień miesiączkowych u kobiet. U pacjentów z nadwrażliwością obserwuje się reakcje skórne (rumień, pokrzywka) oraz ryzyko napadów astmy oskrzelowej i duszności, szczególnie u osób z historią astmy lub nadwrażliwości na NLPZ. Działania niepożądane ze strony układu nerwowego obejmują zawroty głowy, wzmożoną potliwość oraz szumy uszne, które mogą być wczesnym objawem salicylizmu. Ze strony przewodu pokarmowego najczęściej występują nudności, wymioty i bóle brzucha, a poważniejsze powikłania to zaostrzenie choroby wrzodowej, nadżerki błony śluzowej i krwawienia, które mogą stanowić zagrożenie życia.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa, działanie antyagregacyjne, hapten, krwawienie miesiączkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na NLPZ, nadżerka błony śluzowej, niewydolność serca, objaw dyspeptyczny, obturacja oskrzeli, pokrzywka, rumień, salicylizm, stolec smolisty, szum uszny, tinnitus, udar mózgu, wapń laktoglukonian, wymioty krwiste, zaburzenie krzepnięcia krwi, zator tętniczy, zawał mięśnia sercowego - Leksykon substancji czynnych
Trombina ludzka – Działania niepożądane
Trombina ludzka, zawarta w preparacie TISSEEL Lyo (roztwór trombiny 500 j.m./ml), może indukować liczne działania niepożądane, w tym reakcje nadwrażliwości i alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, bradykardia, tachykardia, uogólniona pokrzywka, a także ciężkie reakcje anafilaktyczne, włącznie z wstrząsem anafilaktycznym i zgonem. Szczególnie ryzykowne jest powtarzane stosowanie preparatu, które zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia tych reakcji. Ponadto, niezamierzone podanie trombiny do światła naczynia może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żyły pachowej, zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej oraz zawał mózgu. Zgłaszano również przypadki zespołu DIC oraz zatoru powietrznego, zwłaszcza przy nieprawidłowym stosowaniu urządzeń aplikujących preparat pod ciśnieniem.
aprotynina syntetyczna, bradykardia, degradacja fibryny, duszność, dyskomfort w klatce piersiowej, fibrynogen ludzki, gorączka, incydent zakrzepowo-zatorowy, klej fibrynowy, niedrożność jelit, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, rumień, skurcz oskrzeli, tachykardia, trombina ludzka, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie układu odpornościowego, zakażenie rany pooperacyjnej, zakrzepica żylna, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC - Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica jelitowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zakrzepica jelitowa, czyli niedokrwienie krezkowe, to stan krytyczny charakteryzujący się niedostatecznym przepływem krwi do jelit, prowadzącym do niedotlenienia, uszkodzenia tkanek, a w ciężkich przypadkach do martwicy i perforacji. Ostre niedokrwienie krezkowe, z śmiertelnością sięgającą 30-80%, dzieli się na okluzyjne (zator tętniczy, zakrzep tętniczy, zakrzepica żylna krezkowa) oraz nieokluzyjne (NOMI). Przewlekłe niedokrwienie najczęściej wynika z miażdżycy tętnic krezkowych. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia obejmującego resuscytację płynową krystaloidami, suplementację tlenu, antykoagulację (heparyna), korekcję zaburzeń elektrolitowych oraz przygotowanie do badań obrazowych, zwłaszcza angio-CT, które umożliwia potwierdzenie diagnozy i ocenę zakresu niedokrwienia. Pielęgniarki odgrywają istotną rolę w monitorowaniu parametrów życiowych, ocenie bólu brzucha, obserwacji stolca i wymiotów, a także w przygotowaniu pacjenta do interwencji chirurgicznych lub endowaskularnych.
angiografia CT, angioplastyka balonowa, blaszka miażdżycowa, heparyna drobnocząsteczkowa, implantacja stentu, laparoskopia, laparotomia, leczenie endowaskularne, martwica tkanek, miażdżyca tętnic krezkowych, niedokrwienie krezkowe, niedokrwienie nieokluzyjne, obrzęk jelit, oddział intensywnej terapii, papaweryna, perforacja jelita, smolisty stolec, stomia, trombektomia mechaniczna, tromboliza, zakrzep tętniczy, zakrzepica żylna krezkowa, zapalenie otrzewnej, zator tętniczy, zespół krótkiego jelita, zwężenie okrężnicy, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Patofizjologia i mechanizm
Niedokrwienie jelitowe definiuje się jako ograniczenie przepływu krwi przez główne naczynia krezkowe o co najmniej 75% przez ponad 12 godzin, co prowadzi do niedotlenienia i uszkodzenia komórek jelita. Patofizjologia obejmuje mechanizmy takie jak zator tętniczy (50% przypadków ostrego niedokrwienia krezkowego, często pochodzenia sercowego), zakrzepicę tętniczą (15-25%), zakrzepicę żylną (5-15%) oraz niedokrwienie bez niedrożności naczyń (NOMI, 20-30%). Uszkodzenie jelita rozwija się etapowo: od złuszczania kosmków jelitowych po pełnościenną martwicę i perforację, co może prowadzić do zapalenia otrzewnej, sepsy i niewydolności wielonarządowej. Reperfuzja niedokrwionego jelita nasila uszkodzenia poprzez generację reaktywnych form tlenu (ROS) i aktywację neutrofilów, co potęguje stres oksydacyjny i stan zapalny. Na poziomie komórkowym obserwuje się różne formy śmierci komórkowej, w tym apoptozę, piroptozę, ferroptozę oraz martwicę, które przyczyniają się do dysfunkcji bariery jelitowej i rozwoju zespołu niewydolności wielonarządowej.
apoptoza, autofagia, białko C-reaktywne, biomarker, cytrulina, dławica jelitowa, ferroptoza, inflammasom NLRP3, interleukina-6, kosmki jelitowe, martwica jelita, miażdżyca, migotanie przedsionków, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelitowe, niedokrwienie okrężnicy, niewydolność wielonarządowa, oksydaza ksantynowa, ostre niedokrwienie krezkowe, peroksydacja lipidów, piroptoza, prokalcytonina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, reaktywne formy tlenu, sepsa, tętnica krezkowa dolna, tętnica krezkowa górna, uszkodzenie reperfuzyjne, wstrząs septyczny, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie otrzewnej, zator tętniczy, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żyła krezkowa górna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ultrapiryna Forte 500 mg
ULTRAPIRYNA FORTE, zawierająca 500 mg kwasu acetylosalicylowego w postaci tabletek dojelitowych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zależą od dawki oraz indywidualnej tolerancji pacjenta. W układzie krwiotwórczym może powodować małopłytkowość oraz hipotrombinemię, zwiększając ryzyko krwawień. U pacjentów wrażliwych obserwuje się reakcje nadwrażliwości, takie jak napady astmy oskrzelowej oraz zmiany skórne (rumień, pokrzywka). Ze strony układu nerwowego mogą wystąpić zawroty głowy, szum w uszach, zaburzenia ostrości widzenia i słuchu. Lek może również indukować niewydolność krążenia oraz zwiększać ryzyko zatorów tętniczych, co jest szczególnie istotne przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Dodatkowo obserwuje się przyspieszenie oddechu, zaburzenia dyspeptyczne (nudności, wymioty), nasilenie choroby wrzodowej żołądka oraz powstawanie nadżerek błony śluzowej z ryzykiem krwawień z przewodu pokarmowego.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa żołądka, dyspepsja, hipotrombinemia, kamica nerkowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, nadżerka błony śluzowej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność krążenia, niewydolność serca, nudności i wymioty, obrzęk, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień, szum w uszach, tachypnoe, udar mózgu, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia widzenia, zaburzenie słuchu, zator tętniczy, zawał serca, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Mel 7,5 mg
Lek MEL zawierający meloksykam w dawce 7,5 mg, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, z których najczęstsze dotyczą przewodu pokarmowego (niestrawność, nudności, wymioty, ból brzucha, zaparcia, wzdęcia, biegunka). Istotne jest zwiększone ryzyko powikłań takich jak choroba wrzodowa, perforacja i krwawienia z przewodu pokarmowego, szczególnie u osób w podeszłym wieku, co może prowadzić do zgonu. Dodatkowo, stosowanie NLPZ może powodować wzrost ryzyka zatorów tętniczych (zawał serca, udar), obrzęków, nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca. Wśród innych działań niepożądanych odnotowano zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, trombocytopenia, agranulocytoza), reakcje alergiczne, zaburzenia neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy, senność), a także poważne reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka).
Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują ostre uszkodzenia nerek (ostra niewydolność nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek), ciężkie reakcje anafilaktyczne oraz powikłania ze strony wątroby (zapalenie wątroby) i układu oddechowego (napady astmy u osób z nadwrażliwością na NLPZ). Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana zgodnie z MedDRA, gdzie najczęstsze objawy ze strony przewodu pokarmowego występują bardzo często (≥1/10), a poważne powikłania, takie jak agranulocytoza czy perforacja przewodu pokarmowego, są bardzo rzadkie (<1/10 000). Zaleca się monitorowanie pacjentów pod kątem objawów niepożądanych oraz zgłaszanie ich do odpowiednich instytucji, co umożliwia ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka terapii meloksykamem.
agranulocytoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, dezorientacja, dyspepsja, granulocyt, hiperkaliemia, kołatanie serca, krwawe wymioty, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek mielotoksyczny, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, meloksykam, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, napad astmy, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niestrawność, niewydolność serca, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie dwunastnicy, owrzodzenie żołądka, perforacja, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, smolisty stolec, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, stężenie bilirubiny, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, trwały rumień polekowy, udar, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenia morfologii krwi, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie widzenia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie okrężnicy, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zator tętniczy, zawał serca, zawroty głowy, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększenie aktywności aminotransferaz - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba tętnic obwodowych – Etiologia i przyczyny
Choroba tętnic obwodowych (PAD) jest schorzeniem naczyniowym wynikającym głównie z miażdżycy, prowadzącym do zwężenia tętnic kończyn dolnych i ograniczenia przepływu krwi, co skutkuje niedokrwieniem tkanek. Proces miażdżycowy obejmuje odkładanie się blaszek miażdżycowych, które zwężają światło naczyń i powodują ich sztywnienie, szczególnie istotne podczas zwiększonego zapotrzebowania na tlen. Oprócz miażdżycy, etiologia PAD obejmuje także zapalenie naczyń, urazy, dysplazję włóknisto-mięśniową, zakrzepicę tętniczą oraz skurcz tętnic. Kluczowe czynniki ryzyka to palenie tytoniu (zwiększające ryzyko 4-krotnie), cukrzyca (3-4-krotnie wyższe ryzyko), nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia oraz otyłość (BMI >30). Warto podkreślić, że u pacjentów z PAD często współistnieją choroby miażdżycowe innych łożysk naczyniowych, takie jak choroba wieńcowa (50-75% przypadków) i choroba naczyń mózgowych, co zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu.
amputacja kończyny dolnej, blaszka miażdżycowa, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba Raynauda, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, dyslipidemia, dysplazja włóknisto-mięśniowa, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, krążenie obwodowe, krytyczne niedokrwienie kończyn, krzepliwość krwi, martwica tkanek, miażdżyca, niedokrwienie tkanek, owrzodzenie niedokrwienne, profil lipidowy, przemijające niedokrwienie mózgu, przewlekła choroba nerek, skurcz tętnicy, śródbłonek naczyniowy, tętnica wieńcowa, udar mózgu, zakrzepica tętnicza, zapalenie naczyń krwionośnych, zator tętniczy, zawał serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dopaminum hydrochloricum WZF 4%
Dopamina w postaci chlorowodorku wymaga szczególnej ostrożności ze względu na jej silne działanie kardiowaskularne. Przed rozpoczęciem terapii należy wyrównać hipowolemię oraz stosować lek wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu, podając go do dużej żyły lub układu żył centralnych, aby uniknąć wynaczynienia i powikłań martwiczych. W przypadku wynaczynienia wskazane jest ostrzyknięcie miejsca roztworem fentolaminy w dawce 5-10 mg rozpuszczonym w 10-15 ml 0,9% NaCl. Podawanie dopaminy powinno być stopniowo odstawiane, aby zapobiec nagłemu niedociśnieniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami naczyń (miażdżyca, choroba Raynauda, zapalenie błony wewnętrznej naczyń w cukrzycy, choroba Buergera), monitorując objawy niedokrwienia obwodowego i w razie potrzeby modyfikując dawkę lub stosując fentolaminę dożylnie.
chlorowodorek dopaminy, choroba Buergera, choroba Raynauda, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie tętna, ciśnienie tętnicze, fentolamina, hipowolemia, martwica tkanek, miażdżyca naczyń, niedociśnienie, niedokrwienie obwodowe, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pirosiarczyn sodu, skurcz oskrzeli, wynaczynienie, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zator tętniczy, żyły centralne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Coffepirine Tabletki od bólu głowy
Produkt leczniczy Coffepirine zawiera 450 mg kwasu acetylosalicylowego oraz 50 mg kofeiny i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z nadwrażliwością na NLPZ, chorobą wrzodową, niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, nadczynnością tarczycy, nadciśnieniem tętniczym, padaczką oraz u osób stosujących leki przeciwzakrzepowe. Kwas acetylosalicylowy wykazuje działanie przeciwpłytkowe, co zwiększa ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego lub po zabiegach chirurgicznych (zalecane odstawienie 5-7 dni przed operacją). Ponadto, kofeina może nasilać objawy nadczynności tarczycy i obniżać próg drgawkowy u chorych na padaczkę. U pacjentek stosujących wewnątrzmaciczną wkładkę antykoncepcyjną może dojść do zmniejszenia jej skuteczności, a kwas acetylosalicylowy może nasilać obfite krwawienia miesiączkowe. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych, w tym potencjalnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa, działanie przeciwpłytkowe, inhibitor cyklooksygenazy, katar sienny, kofeina, krwawienie miesiączkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na NLPZ, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ospa wietrzna, owulacja, padaczka, polipy błony śluzowej nosa, próg drgawkowy, synteza prostaglandyn, udar mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia płodności, zator tętniczy, zawał serca, zespół Reye’a - Leksykon substancji czynnych
Dopamina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem terapii dopaminą chlorowodorkiem konieczne jest wyrównanie hipowolemii, aby zapewnić odpowiednią odpowiedź hemodynamiczną i uniknąć powikłań. Preparaty Dopaminum hydrochloricum WZF (1% i 4%) należy podawać po rozcieńczeniu, preferencyjnie do żyły centralnej, unikając podawania dotętniczego i bolusów. W przypadku wynaczynienia leku wskazane jest natychmiastowe podanie miejscowe fentolaminy (5-10 mg w 10-15 ml 0,9% NaCl) celem zapobiegania martwicy tkanek. Infuzję dopaminy należy odstawiać stopniowo, aby zapobiec nagłemu niedociśnieniu. Szczególną ostrożność wymaga terapia u pacjentów z chorobami naczyń (m.in. miażdżyca, choroba Raynauda, choroba Buergera), u których należy monitorować objawy niedokrwienia i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę lub przerwać podawanie dopaminy, a także rozważyć dożylne podanie fentolaminy.
astma oskrzelowa, choroba Buergera, choroba Raynauda, dopamina chlorowodorek, fentolamina, hipowolemia, martwica tkanek, miażdżyca, niedociśnienie, niedokrwienie tkanki, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obniżona czynność nerek, pirosiarczyn sodu, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, wynaczynienie leku, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zator tętniczy, zwężenie naczyń - Leksykon substancji czynnych
Czynnik XIII – Działania niepożądane
Czynnik XIII, obecny w klejach tkankowych takich jak Artiss i Tisseel w stężeniach 0,6-5 j.m./ml, jest współoczyszczany z fibrynogenem ludzkim i stosowany w medycynie do wspomagania hemostazy. Pomimo korzyści terapeutycznych, preparaty te niosą ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji nadwrażliwości i anafilaktycznych, które mogą objawiać się obrzękiem naczynioruchowym, skurczem oskrzeli, bradykardią, dusznością, pokrzywką, a w skrajnych przypadkach prowadzić do zgonu. Szczególnie narażeni są pacjenci uczuleni na aprotyninę lub inne składniki kleju, a ryzyko reakcji anafilaktycznych może wzrosnąć przy kolejnych ekspozycjach, nawet jeśli wcześniejsze podania były dobrze tolerowane. Donaczyniowe podanie kleju może wywołać poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak zator tętniczy, zawał mózgu czy DIC, a także zator powietrzny związany z nieprawidłowym użyciem urządzeń rozpylających, zwłaszcza przy przekroczeniu zalecanego ciśnienia i zbyt bliskiej aplikacji do tkanki.
aprotynina, czynnik XIII, fibrynogen ludzki, klej fibrynowy, klej tkankowy, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, podanie donaczyniowe, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciała, przeszczep skóry, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, szok anafilaktyczny, torbiel skórna, zaburzenia czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tisseel –
TISSEEL, klej fibrynowy stosowany w chirurgii, może wywoływać liczne działania niepożądane, w tym poważne reakcje nadwrażliwości i alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, bradykardia, tachykardia, świszczący oddech, pokrzywka, niedociśnienie oraz wstrząs anafilaktyczny, które mogą być zagrażające życiu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów uczulonych na aprotyninę lub inne składniki preparatu, gdyż kolejne podania mogą wywołać ciężkie reakcje anafilaktyczne nawet po wcześniejszym dobrym tolerowaniu. Niezamierzone podanie do światła naczynia może prowadzić do zakrzepicy żyły pachowej (często), zatoru tętniczego, zatoru tętnicy mózgowej oraz zawału mózgu (niezbyt często), a także do zespołu DIC i zatoru powietrznego lub gazowego, szczególnie przy nieprawidłowym stosowaniu urządzeń aplikujących pod wysokim ciśnieniem. W rzadkich przypadkach obserwowano powstawanie przeciwciał przeciw składnikom kleju, co może obniżać skuteczność leczenia i zwiększać ryzyko reakcji alergicznych przy ponownym zastosowaniu.
aprotynina, bradykardia, degradacja fibryny, dreszcze, incydent zakrzepowo-zatorowy, klej fibrynowy, niedociśnienie, niedrożność jelit, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, pokrzywka, przeciwciała, reakcja anafilaktyczna, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, szok anafilaktyczny, tachykardia, zaburzenie gojenia ran, zakażenie pooperacyjne, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fibrovein 3% (30 mg/ml)
Fibrovein (sodu tetradecylu siarczan) w stężeniach 0,2%, 0,5%, 1% i 3% jest lekiem stosowanym w skleroterapii żylaków, jednak jego podanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym alkohol benzylowy (20 mg/ml), sód (od 1,1 do 3,1 mg/ml) oraz potas (0,3 mg/ml). Niezdolność do chodzenia, stan pooperacyjny, aktywne choroby układowe (np. niekontrolowana cukrzyca, gruźlica, astma, sepsa), a także ryzyko zakrzepicy (w tym dziedziczna skłonność, stosowanie hormonalnej antykoncepcji, otyłość, palenie tytoniu, długotrwałe unieruchomienie) stanowią bezwzględne przeciwwskazania do terapii Fibroveinem. Ponadto, obecność dużych żył powierzchownych z szerokimi połączeniami do żył głębokich, ciężka niedomykalność zastawek żył głębokich, obwodowa niewydolność tętnicza oraz aktywne zapalenia lub infekcje miejscowe i ogólnoustrojowe wykluczają zastosowanie leku.
alkohol benzylowy, antykoncepcja hormonalna, choroba zakrzepowo-zatorowa, Fibrovein, hormonalna terapia zastępcza, lek sklerotyzujący, niedomykalność zastawek żylnych, niewydolność tętnicza, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przetrwały otwór owalny, reakcja alergiczna, skleroterapia żylaków, skłonność do zakrzepicy, tetradecylu siarczan sodu, układ żylny, wędrujące zapalenie żył, wole guzkowe toksyczne, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie tkanki łącznej, zator tętniczy, zatorowość płucna, żylakowatość - Leksykon substancji czynnych
Trombina – Działania niepożądane
Trombina ludzka, stosowana w klejach tkankowych takich jak Artiss czy Tisseel, może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych, od łagodnych reakcji miejscowych po ciężkie, zagrażające życiu powikłania ogólnoustrojowe. Najczęściej obserwowane są reakcje nadwrażliwości i alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, duszność, bradykardia, tachykardia, a także reakcje anafilaktyczne i szok anafilaktyczny. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani powtarzanym podaniom trombiny oraz osoby uczulone na aprotyninę lub inne składniki preparatu. Ponadto, donaczyniowe podanie trombiny niesie ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żyły pachowej (często), zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej oraz zawał mózgu (niezbyt często). Zator powietrzny, zwłaszcza przy użyciu rozpylaczy z nieprawidłowym ciśnieniem lub zbyt bliskiej odległości, stanowi poważne zagrożenie życia.
bradykardia, duszność, klej tkankowy, niedociśnienie, niedrożność jelit, nudność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciało, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, rumień, skurcz oskrzeli, świąd, szok anafilaktyczny, tachykardia, torbiel skórna, trombina, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie niedokrwienne jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie niedokrwienne jelita grubego (Ischemic colitis) jest najczęstszą formą niedokrwiennego uszkodzenia przewodu pokarmowego, wynikającą z ostrego, często samoograniczającego się spadku przepływu krwi, który nie zaspokaja metabolicznych potrzeb okrężnicy. Patofizjologia obejmuje niedokrwienie o różnej głębokości – od zmian błony śluzowej i podśluzowej do pełnościennej martwicy. Okrężnica jest szczególnie podatna na niedokrwienie ze względu na niski przepływ krwi, słabo rozwinięty splot mikronaczyniowy oraz obecność obszarów „watershed” (punkt Griffitha i punkt Sudecka) o ograniczonym krążeniu obocznym. Mechanizmy niedokrwienia obejmują niedrożność tętniczą (miażdżyca, zapalenia naczyń, zatory), zakrzepicę żylną, stany niskiego przepływu (hipotensja, niewydolność serca), skurcz naczyń (wrażliwość na substancje naczynioskurczowe), działanie leków (NLPZ, leki antypsychotyczne) oraz powikłania pooperacyjne, w tym po operacjach tętniaka aorty brzusznej (2-3% przypadków, śmiertelność do 50%). Uszkodzenie reperfuzyjne, związane z uwolnieniem wolnych rodników tlenowych, może być bardziej rozległe niż samo niedokrwienie, a zmiany histologiczne obejmują obrzęk, zniekształcenie krypt, krwotoki, naciek zapalny, śródnaczyniowe skrzepliny i martwicę tkanek.
blaszka właściwa, Clostridioides difficile, infekcja SARS-CoV-2, koagulopatia, kolonoskopia, martwica jelit, martwica tkanek, miażdżyca, mutacja czynnika V Leiden, naciek zapalny, niedobór białka C, niedokrwienie ściany jelita, niedokrwienne uszkodzenie przewodu pokarmowego, niedrożność tętnicza, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, obrzęk błony śluzowej, pentoksyfilina, peroksydacja lipidów, połączenie esiczo-odbytnicze, prostaglandyna E1, przeciwciała antyfosfolipidowe, reperfuzja, skurcz naczyniowy, tętniak aorty brzusznej, tętnica krezkowa dolna, tętnica krezkowa górna, wolne rodniki tlenowe, wstrząs septyczny, zaburzenia rytmu serca, zakrzepica żylna, zapalenie naczyń, zapalenie niedokrwienne jelita grubego, zapalenie otrzewnej, zator tętniczy, zgięcie śledzionowe - Leksykon substancji czynnych
Fibrynogen – Działania niepożądane
Fibrynogen ludzki, stosowany w koncentratach fibrynogenu (np. Fibryga) oraz klejach tkankowych (np. Tisseel, Artiss), wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, które mogą mieć charakter zagrażający życiu. Objawy obejmują obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, duszność, bradykardię lub tachykardię, uogólnioną pokrzywkę, niedociśnienie oraz objawy neurologiczne jak parestezje. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani ponownemu leczeniu, u których mogą pojawić się przeciwciała przeciwko składnikom fibrynogenu, zwiększając ryzyko reakcji alergicznych. Donaczyniowe podanie preparatów może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, zatorowość płucna, zakrzepowe zapalenie żył, zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej oraz rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC). Nieprawidłowe użycie urządzeń rozpylających kleje fibrynowe może skutkować zatorami powietrznymi lub gazowymi, stanowiącymi zagrożenie życia.
aprotynina, bradykardia, duszność, klej tkankowy, koncentrat fibrynogenu, nabyty niedobór fibrynogenu, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, szok anafilaktyczny, torbiel skórna, wrodzony niedobór fibrynogenu, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zakrzepowe zapalenie żył, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawał mózgu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dopaminum hydrochloricum WZF 1%
Przed rozpoczęciem terapii produktem Dopaminum Hydrochloricum WZF konieczne jest dokładne wyrównanie stanu hemodynamicznego pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem korekty hipowolemii, aby zapobiec nieskuteczności leczenia i powikłaniom. Lek należy podawać wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu, do dużej żyły lub układu żył centralnych, unikając podawania dotętniczego i bolusów, co minimalizuje ryzyko wynaczynienia i powikłań naczyniowych. W przypadku wynaczynienia wskazane jest natychmiastowe ostrzyknięcie miejsca roztworem fentolaminy w dawce 5-10 mg rozpuszczonym w 10-15 ml 0,9% roztworu soli fizjologicznej, co ogranicza ryzyko martwicy. Odstawianie dopaminy powinno odbywać się stopniowo, aby uniknąć nagłego niedociśnienia i destabilizacji hemodynamicznej.
astma oskrzelowa, chlorowodorek dopaminy, choroba Buergera, choroba Raynauda, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie tętna, działanie niepożądane, fentolamina, hipowolememia, martwica tkanek, miażdżyca naczyń, nadwrażliwość na siarczyny, niedociśnienie, niedokrwienie obwodowe, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pirosiarczyn sodu, roztwór soli fizjologicznej, skurcz oskrzeli, wynaczynienie, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zator tętniczy - Leksykon substancji czynnych
Fibrynogen ludzki – Działania niepożądane
Fibrynogen ludzki, stosowany w terapii niedoborów fibrynogenu oraz jako składnik klejów tkankowych, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu. Do najczęstszych należą reakcje nadwrażliwości, w tym alergiczne i anafilaktyczne, manifestujące się objawami skórnymi (pokrzywka, wysypka, świąd, obrzęk naczynioruchowy), oddechowymi (duszność, skurcz oskrzeli, świszczący oddech), krążeniowymi (tachykardia, bradykardia, spadek ciśnienia) oraz ogólnymi (gorączka, dreszcze, nudności, ból głowy). Szczególnie niebezpieczne są reakcje anafilaktyczne i wstrząs anafilaktyczny, które mogą zagrażać życiu, zwłaszcza przy powtórnym podaniu preparatu lub u pacjentów uczulonych na składniki, np. aprotyninę w Tisseel Lyo. Ponadto, fibrynogen ludzki niesie ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żyły pachowej (często), zator tętniczy i mózgowy (niezbyt często), a także rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC) o nieznanej częstości, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, włącznie ze zgonem.
badanie przesiewowe, czynnik zakaźny, duszność, fibrynogen ludzki, hipotensja, inaktywacja wirusów, incydent zakrzepowo-zatorowy, klej tkankowy, krzepnięcie krwi, marker zakażenia, niedobór fibrynogenu, obrzęk naczynioruchowy, osocze krwi, płyn surowiczy, pokrzywka uogólniona, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czucia, zakażenie rany pooperacyjnej, zakrzepica żylna, zakrzepica żyły pachowej, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tisseel Lyo –
TISSEEL Lyo, będący klejem fibrynowym zawierającym fibrynogen i trombinę ludzką, aprotyninę syntetyczną oraz chlorek wapnia, jest stosowany w celu poprawy hemostazy podczas zabiegów chirurgicznych. Pomimo potwierdzonej skuteczności, preparat wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, w tym reakcji nadwrażliwości o różnym nasileniu, od łagodnych objawów miejscowych po zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne i szok anafilaktyczny, które mogą prowadzić do zgonu. Szczególnie niebezpieczne jest powtarzane stosowanie produktu lub podanie u pacjentów uczulonych na aprotyninę lub inne składniki. Niezamierzone podanie do światła naczynia może skutkować poważnymi powikłaniami zakrzepowo-zatorowymi, takimi jak zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej, zawał mózgu oraz zespół DIC. Ryzyko zatoru powietrznego wzrasta przy nieprawidłowym stosowaniu urządzeń rozpylających ze sprężonym powietrzem lub gazem, zwłaszcza przy przekroczeniu zalecanego ciśnienia lub zbyt bliskiej odległości od tkanki.
aprotynina syntetyczna, bradykardia, D-dimery, duszność, fibrynogen ludzki, gorączka, hemostaza, klasyfikacja MedDRA, klej fibrynowy, niedociśnienie, niedrożność jelit, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, płyn surowiczy, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, skurcz oskrzeli, szok anafilaktyczny, tachykardia, trombina ludzka, wysypka, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany pooperacyjnej, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC - Leksykon substancji czynnych
Aprotynina – Działania niepożądane
Aprotynina, stosowana zarówno jako składnik klejów fibrynowych, jak i samodzielny preparat do infuzji, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji nadwrażliwości i anafilaktycznych, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Ryzyko to jest szczególnie wysokie przy ponownej ekspozycji w ciągu 6 miesięcy (5,0%) oraz w mniejszym stopniu po tym okresie (0,9%). Objawy obejmują m.in. skurcz oskrzeli, niedociśnienie tętnicze, świąd, pokrzywkę, nudności oraz objawy neurologiczne. Donaczyniowe podanie aprotyniny może wywołać poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak DIC, zator tętniczy czy zawał mózgu, a nieprawidłowe stosowanie urządzeń rozpylających kleje tkankowe może prowadzić do zatoru powietrznego, zagrażającego życiu. Analiza kliniczna wykazała także niewielkie, ale istotne zwiększenie ryzyka zawału mięśnia sercowego (5,8% vs 4,8% w grupie placebo).
adrenalina, aprotynina, bradykardia, epinefryna, klej fibrynowy, koncentrat do infuzji, kortykosteroid, nagromadzenie płynu surowiczego, niedociśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niewydolność oddechowa, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, tachykardia, torbiel skórna, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zator gazowy, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mięśnia sercowego, zawał mózgu - Leksykon substancji czynnych
Czynnik XIII ludzki – Działania niepożądane
Czynnik XIII ludzki, obecny w kleju fibrynowym TISSEEL Lyo w stężeniu 0,6-5 j.m./ml, jest współoczyszczany z fibrynogenem i stanowi istotny składnik preparatu. Jego podanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym rzadkich, ale potencjalnie ciężkich reakcji anafilaktycznych i szoku anafilaktycznego, które mogą mieć przebieg śmiertelny. Objawy obejmują m.in. obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, bradykardię, tachykardię, duszność, pokrzywkę, nudności, wymioty oraz zaburzenia czucia. Szczególne ryzyko dotyczy pacjentów z uczuleniem na aprotyninę lub przy powtarzanym stosowaniu preparatu. Ponadto, niezamierzone podanie donaczyniowe może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC czy zator powietrzny, co wymaga szczególnej ostrożności podczas aplikacji.
bradykardia, choroba Creutzfeldta-Jakoba, czynnik XIII ludzki, duszność, fibrynogen ludzki, klej fibrynowy, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, pokrzywka uogólniona, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, szok anafilaktyczny, tachykardia, udar niedokrwienny, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zakrzepica żyły pachowej, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu, zespół DIC