hipoteza monoaminergiczna
Hipoteza monoaminergiczna to jedna z wiodących teorii dotyczących patofizjologii depresji, zaproponowana w latach 60. XX wieku. Zakłada ona, że depresja wynika z niedoboru neurotransmiterów monoaminowych w ośrodkowym układzie nerwowym, głównie serotoniny, noradrenaliny i dopaminy.
Teoria ta opiera się na obserwacjach klinicznych, że leki zwiększające stężenie monoamin w synapsach (np. inhibitory monoaminooksydazy, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) wykazują działanie przeciwdepresyjne. Dodatkowo, substancje zmniejszające stężenie monoamin mogą wywoływać objawy depresyjne.
Mimo że hipoteza monoaminergiczna stanowiła podstawę dla rozwoju większości stosowanych obecnie leków przeciwdepresyjnych, współczesne badania wskazują, że patofizjologia depresji jest znacznie bardziej złożona. Obecnie teoria ta została rozszerzona o uwzględnienie zmian w ekspresji receptorów, procesach neuroendokrynnych, neuroplastyczności mózgu oraz wpływie czynników zapalnych na funkcjonowanie układu nerwowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Adhd u dorosłych to zespół nadpobudliwości psychoruchowej u dorosłych – Patofizjologia i mechanizm
ADHD u dorosłych to przewlekłe zaburzenie neurorozwojowe charakteryzujące się utrzymującymi się deficytami uwagi, nadaktywnością i impulsywnością, które znacząco wpływają na funkcjonowanie zawodowe, społeczne i akademickie. Etiologia ADHD jest wieloczynnikowa, obejmująca wysoką dziedziczność (70-80%) oraz czynniki środowiskowe, takie jak palenie tytoniu i stres w ciąży, wcześniactwo czy ekspozycja na toksyny. Neuroobrazowanie wykazuje zmniejszoną objętość kory przedczołowej, jąder podstawy i móżdżku, a także opóźnione dojrzewanie kory mózgowej. Patofizjologia ADHD wiąże się z dysfunkcją układów dopaminergicznego i noradrenergicznego, zaburzeniami funkcji wykonawczych oraz dysregulacją emocjonalną, co koreluje z deficytami w kontroli uwagi, hamowaniu behawioralnym i pamięci roboczej. Na poziomie molekularnym obserwuje się zaburzenia transmisji glutaminergicznej, zwłaszcza receptorów NMDAR, co może tłumaczyć heterogeniczność objawów i stanowić potencjalny cel terapeutyczny. Ponadto, ADHD wiąże się ze stanem zapalnym i dysregulacją immunologiczną, co otwiera nowe możliwości leczenia ukierunkowanego na modulację procesów zapalnych.
atomoksetyna, badanie asocjacji całego genomu, bupropion, choroba autoimmunologiczna, ciało migdałowate, dezypramina, długotrwała potencjalizacja, dysfunkcja dopaminergiczna, dysregulacja emocjonalna, ekspozycja płodu na alkohol, funkcje wykonawcze, grzbietowo-boczna kora przedczołowa, hipokamp, hipoteza monoaminergiczna, infekcja wirusowa, inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny, jądra podstawy, jądro ogoniaste, jądro półleżące, kolec dendrytyczny, kora móżdżku, lek psychostymulujący, metylfenidat, neurofeedback, neuromodulacja, neurozapalenie, niska masa urodzeniowa, obwód korowo-limbiczny, pamięć robocza, pęczek podłużny górny, plastyczność synaptyczna, przedwczesny poród, receptor dopaminergiczny, receptor NMDA, stres oksydacyjny, terapia poznawczo-behawioralna, układ serotoninergiczny, wiloksazyna, zaburzenie neurorozwojowe, zakręt obręczy, zespół nadpobudliwości psychoruchowej - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia nastroju – Patofizjologia i mechanizm
Zaburzenia nastroju, obejmujące epizody depresji oraz manii lub hipomanii, mają złożoną patogenezę wieloczynnikową, w której kluczową rolę odgrywają czynniki genetyczne, neurobiologiczne i środowiskowe. Dziedziczność choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) typu I wynosi około 0,73, a ryzyko u krewnych pierwszego stopnia jest 7-krotnie wyższe niż w populacji ogólnej. Patofizjologia obejmuje dysfunkcję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) z podwyższonym poziomem kortyzolu, zaburzenia neuroprzekaźników monoaminowych (serotonina, noradrenalina), a także układów glutaminergicznego i GABA-ergicznego. Występują zmiany strukturalne i funkcjonalne w mózgu, zwłaszcza w ciele migdałowatym i korze przedczołowej, co potwierdzają badania neuroobrazowe. Ponadto, istotne są procesy zapalne i stres oksydacyjny, z podwyższonymi poziomami cytokin prozapalnych (IL-1beta, IL-6, TNF-alfa) oraz dysfunkcją mitochondrialną i zaburzeniami homeostazy wapnia wewnątrzkomórkowego. Plastyczność neuronalna, w tym rola BDNF, jest upośledzona, a stabilizatory nastroju, takie jak lit, wykazują działanie neuroprotekcyjne poprzez hamowanie kinazy syntazy glikogenu 3 (GSK3) i kinazy białkowej C (PKC).
antagoniści NMDA, apoptoza, BDNF, choroba afektywna dwubiegunowa, ciało migdałowate, cytokiny prozapalne, dysfunkcja mitochondrialna, epizod depresji, GWAS, hipoteza monoaminergiczna, kinaza białkowa C, kora oczodołowo-czołowa, kortyzol, kwas acetylosalicylowy, kwasy omega-3, leki przeciwzapalne, neuroobrazowanie, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, receptor NMDA, rytm dobowy, SNRI, SSRI, stres oksydacyjny, suplementacja cynkiem, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, układ GABA-ergiczny, układ glutaminergiczny