hipercholesterolemia ciężka
Hipercholesterolemia ciężka to zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się znacznie podwyższonym stężeniem cholesterolu całkowitego w surowicy krwi, często przekraczającym 300 mg/dl, z dominującą frakcją LDL-cholesterolu. Stan ten może być uwarunkowany genetycznie (hipercholesterolemia rodzinna, FH) lub mieć charakter wtórny do innych chorób.
Hipercholesterolemia rodzinna w postaci ciężkiej najczęściej wynika z mutacji w genie receptora LDL (LDLR), genie apolipoproteiny B (APOB) lub genie konwertazy proproteinowej subtylizyny/keksyny typu 9 (PCSK9). U pacjentów homozygotycznych poziom LDL-cholesterolu może przekraczać 500 mg/dl, co wiąże się z niezwykle wysokim ryzykiem przedwczesnych incydentów sercowo-naczyniowych.
Charakterystycznymi objawami klinicznymi ciężkiej hipercholesterolemii są: żółtaki ścięgien (szczególnie ścięgna Achillesa), żółtaki powiek (xanthelasma), rąbek rogówkowy (arcus lipoides corneae) oraz przedwczesna miażdżyca tętnic wieńcowych, mózgowych i obwodowych. U nieleczonych pacjentów z homozygotyczną FH zgony z powodu zawału serca mogą występować już w pierwszej dekadzie życia.
Leczenie ciężkiej hipercholesterolemii wymaga intensywnej terapii hipolipemizującej, obejmującej statyny w maksymalnych dawkach, często w połączeniu z ezetymibem. W przypadkach opornych na standardowe leczenie stosuje się inhibitory PCSK9 (alirokumab, ewolokumab), lomitapid, aferezę LDL lub w przypadkach homozygotycznej FH – transplantację wątroby. Leczenie należy rozpoczynać jak najwcześniej, aby zapobiec rozwojowi miażdżycy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simorion
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólem, osłabieniem mięśni oraz wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy. W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest dawkozależne: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg ryzyko miopatii wynosi 1,0%, a około połowa przypadków pojawia się w pierwszym roku terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych (>65 lat), kobiet, z zaburzeniami nerek, niedoczynnością tarczycy, wcześniejszymi reakcjami na statyny lub fibraty oraz u nosicieli allelu SLCO1B1 c.521T>C, zwłaszcza homozygot CC, u których ryzyko miopatii przy dawce 80 mg sięga 15% w ciągu roku. Pacjenci pochodzenia azjatyckiego, zwłaszcza chińskiego, wykazują zwiększoną podatność na miopatię (0,24% przy 40 mg vs. 0,05% u innych populacji).
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, białko transportowe OATP, cyklosporyna, daptomycyna, gen SLCO1B1, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, symwastatyna, zaburzenie mięśniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Inegy
Produkt leczniczy INEGY, zawierający ezetymib i symwastatynę, wiąże się z ryzykiem miopatii i rabdomiolizy, szczególnie przy wyższych dawkach symwastatyny (20 mg: 0,03%, 40 mg: 0,08%, 80 mg: 0,61%). W badaniu IMPROVE-IT częstość miopatii wynosiła 0,2% dla dawki 10 mg + 40 mg INEGY oraz 0,1% dla samej symwastatyny 40 mg. Ryzyko jest zwiększone u pacjentów pochodzenia azjatyckiego (zwłaszcza chińskiego), u osób z genotypem SLCO1B1 c.521T>C (szczególnie homozygot CC, z ryzykiem około 15% rocznie przy dawce 80 mg), a także u pacjentów stosujących jednocześnie leki silnie lub umiarkowanie hamujące CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy, inhibitory proteazy HIV) oraz inne leki jak cyklosporyna, danazol czy gemfibrozyl. Wskazane jest stosowanie niższych dawek INEGY u pacjentów azjatyckich oraz unikanie dawek powyżej 10 mg + 80 mg u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, gdy korzyści przewyższają ryzyko. Zaleca się monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) i aminotransferaz, a w przypadku objawów mięśniowych lub podwyższonej CK (>5x GGN) przerwanie terapii.
aminotransferaza alaninowa, antybiotyk makrolidowy, ból mięśni, choroba wieńcowa, cyklosporyna, danazol, daptomycyna, duszność, gemfibrozyl, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, miastenia oczna, miastenia rzekomoporaźna, mioglobinuria, miopatia, niacyna, niedoczynność tarczycy, osłabienie mięśni, ostra niewydolność nerek, ostry zespół wieńcowy, przewlekła choroba nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, tkliwość mięśni, warfaryna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Simvastatin Genoptim 20 mg
Simvastatin Genoptim jest dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 10 mg, 20 mg lub 40 mg symwastatyny, stosowanych doustnie raz na dobę, wieczorem. Zakres dawkowania wynosi od 5 mg do maksymalnie 80 mg na dobę, przy czym najwyższa dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki nie przyniosły oczekiwanych efektów terapeutycznych. Typowa dawka początkowa to 10-20 mg/dobę, a w przypadku konieczności znacznego obniżenia LDL-C (>45%) zaleca się dawki 20-40 mg/dobę. W rodzinnej homozygotycznej hipercholesterolemii dawka początkowa wynosi 40 mg/dobę, stosowana jako uzupełnienie innych metod leczenia, np. aferezy LDL. U dzieci i młodzieży z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną (10-17 lat) dawka początkowa to 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 40 mg/dobę, dostosowywaną co najmniej co 4 tygodnie.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, cholesterol LDL, choroba wieńcowa, dieta niskocholesterolowa, diltiazem, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperlipidemia, klirens kreatyniny, lomitapid, miopatia, monoterapia, niewydolność nerek, podanie doustne, powikłania sercowo-naczyniowe, preparaty wiążące kwasy żółciowe, skala Tannera, symwastatyna, werapamil, zdarzenia sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Simvachol 40 mg
Dawkowanie Simvacholu powinno być indywidualnie dostosowane do wskazań klinicznych, stanu pacjenta oraz stosowanych terapii współistniejących. Standardowa dawka początkowa w leczeniu hipercholesterolemii wynosi 10-20 mg raz na dobę, podawana doustnie wieczorem, z możliwością zwiększenia do 80 mg/dobę u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, którzy nie osiągnęli celów terapeutycznych przy niższych dawkach. Modyfikacje dawki należy przeprowadzać co najmniej co 4 tygodnie. W homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej zalecana dawka to 40 mg/dobę, stosowana jako terapia uzupełniająca. U dzieci i młodzieży (10-17 lat) z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka początkowa wynosi 10 mg/dobę, z zakresem do 40 mg/dobę. W przypadku współistniejącego stosowania fibratów (z wyjątkiem gemfibrozylu) lub fenofibratu, dawka Simvacholu nie powinna przekraczać 10 mg/dobę, natomiast przy jednoczesnym stosowaniu amiodaronu, amlodypiny, werapamilu, diltiazemu, elbaswiru lub grazoprewiru maksymalna dawka wynosi 20 mg/dobę.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, choroba wieńcowa, dieta niskocholesterolowa, diltiazem, elbaswir, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia ciężka, hiperlipidemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, lomitapid, powikłania sercowo-naczyniowe, poziom LDL-C, preparaty wiążące kwasy żółciowe, profilaktyka zdarzeń sercowo-naczyniowych, skala Tannera, werapamil, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simcovas
Symwastatyna, składnik produktu Simcovas, wiąże się z ryzykiem miopatii, objawiającej się bólami mięśni, osłabieniem i podwyższoną aktywnością kinazy kreatynowej (CK) przekraczającą 10-krotnie górną granicę normy, a w ciężkich przypadkach może prowadzić do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Częstość miopatii jest dawkozależna: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę, z najwyższym ryzykiem u pacjentów stosujących 80 mg/dobę, zwłaszcza w pierwszym roku terapii. Zaleca się stosowanie dawki 80 mg wyłącznie u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, którzy nie osiągnęli celów terapeutycznych przy niższych dawkach. Monitorowanie aktywności CK jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami predysponującymi, takimi jak wiek >65 lat, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy czy wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny lub fibraty.
białko transportujące aniony organiczne, białko warunkujące oporność w raku piersi, cholesterol LDL, genotyp SLCO1B1, hipercholesterolemia ciężka, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, lek przeciwgrzybiczny, miastenia, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, osłabienie mięśni proksymalnych, ostra niewydolność nerek, powikłanie sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Simvacard 20 20 mg
Lek Simvacard (symwastatyna) jest dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg w formie tabletek powlekanych, z zakresem dawkowania od 5 mg do 80 mg podawanych raz na dobę, wieczorem. Modyfikacje dawki powinny odbywać się co najmniej co 4 tygodnie, a maksymalna dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki okazały się nieskuteczne. Standardowa dawka początkowa u dorosłych wynosi 10-20 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 20-40 mg/dobę w celu znacznego obniżenia LDL-C (>45%). W homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej zaleca się dawkę początkową 40 mg/dobę, stosowaną jako terapia uzupełniająca lub gdy inne metody są niewskazane. W prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z wysokim ryzykiem stosuje się dawki 20-40 mg/dobę, równolegle z dietą i aktywnością fizyczną.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, cholesterol LDL, choroba wieńcowa, diltiazem, działanie niepożądane, elbaswir, fenofibrat, fibraty, gemfibrozyl, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia ciężka, hiperlipidemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, lomitapid, ostra niewydolność nerek, preparaty wiążące kwasy żółciowe, profilaktyka sercowo-naczyniowa, skala Tannera, symwastatyna, układ sercowo-naczyniowy, umiarkowana niewydolność nerek, werapamil - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zahron 40 mg
Zahron 40 mg, zawierający rozuwastatynę w postaci soli wapniowej, jest wskazany w leczeniu pierwotnej hipercholesterolemii typu IIa, w tym rodzinnej heterozygotycznej, mieszanej dyslipidemii typu IIb oraz rodzinnej homozygotycznej hipercholesterolemii u pacjentów od 6. roku życia. Terapia farmakologiczna powinna być stosowana jako uzupełnienie modyfikacji dietetycznych i innych metod niefarmakologicznych, takich jak aktywność fizyczna i redukcja masy ciała, zwłaszcza gdy te metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Zahron 40 mg jest również stosowany w pierwotnej profilaktyce poważnych incydentów sercowo-naczyniowych u pacjentów z wysokim ryzykiem, pod warunkiem równoległego zarządzania innymi modyfikowalnymi czynnikami ryzyka.
afereza LDL, dyslipidemia, dyslipidemia mieszana, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby i nerek, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia pierwotna, hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, kinaza kreatynowa, lekarz specjalista, modyfikacja diety, nadciśnienie tętnicze, parametry biochemiczne, powikłania miażdżycy, profil lipidowy, profilaktyka sercowo-naczyniowa, rozuwastatyna, ryzyko sercowo-naczyniowe, terapia niefarmakologiczna, zaburzenia gospodarki węglowodanowej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Simorion 80 mg
Simorion (symwastatyna) jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 10, 20, 40 oraz 80 mg, z zakresem dawkowania od 5 do 80 mg na dobę, podawanych doustnie jednorazowo wieczorem. Dawkę należy dostosowywać indywidualnie, co najmniej co 4 tygodnie, uwzględniając stan kliniczny i odpowiedź na leczenie. Dawka 80 mg/dobę jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których mniejsze dawki okazały się nieskuteczne. Typowa dawka początkowa w hipercholesterolemii wynosi 10-20 mg/dobę, a w przypadku konieczności redukcji LDL-C powyżej 45% można rozpocząć od 20-40 mg/dobę. U pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną zaleca się dawkę początkową 40 mg/dobę, stosowaną jako uzupełnienie innych metod leczenia, np. aferezy LDL. W terapii skojarzonej z lekami wiążącymi kwasy żółciowe symwastatynę należy podawać co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po tych lekach.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, choroba wieńcowa, dieta niskocholesterolowa, diltiazem, elbaswir, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperlipidemia, klirens kreatyniny, lek wiążący kwasy żółciowe, lomitapid, niewydolność nerek ciężka, powikłanie sercowo-naczyniowe, Simorion, skala Tannera, symwastatyna, tabletka powlekana, werapamil - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Bluefish
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólami mięśni, tkliwością i osłabieniem, z podwyższeniem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy. W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Częstość miopatii jest dawkozależna: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę i 0,61% przy 80 mg/dobę, a u pacjentów po zawale serca leczonych 80 mg/dobę wynosi około 1%. Szczególnie wysokie ryzyko występuje u pacjentów z allelem c.521T>C genu SLCO1B1 (do 15% u homozygot CC przy dawce 80 mg). Zaleca się ostrożność u pacjentów azjatyckiego pochodzenia, u których ryzyko miopatii przy dawce 40 mg wynosi 0,24%. Przed terapią należy oznaczyć aktywność CK, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka (wiek >65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny/fibraty). W przypadku bólu mięśni i podwyższonej CK (>5x GGN) należy przerwać leczenie. Rzadko obserwowano immunozależną miopatię martwiczą utrzymującą się po odstawieniu leku.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferazy, białka transportujące OATP, działanie niepożądane, heterozygota, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas symwastatyny, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vastan 10 mg
Produkt Vastan (symwastatyna) stosowany jest w dawkach od 5 do 80 mg raz na dobę, podawanych doustnie wieczorem, z modyfikacją dawki co minimum 4 tygodnie. Maksymalna dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, którzy nie osiągnęli celów terapeutycznych przy niższych dawkach. Dawka początkowa zwykle wynosi 10-20 mg, a w przypadku konieczności redukcji LDL-C powyżej 45% zaleca się 20-40 mg. W homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej dawka początkowa to 40 mg, stosowana jako uzupełnienie innych terapii lub gdy są one niedostępne. U pacjentów przyjmujących lomitapid dawka Vastan nie powinna przekraczać 40 mg na dobę. U osób z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek nie jest konieczna zmiana dawkowania, natomiast u pacjentów z klirensem kreatyniny <30 ml/min dawki powyżej 10 mg należy stosować ostrożnie. Nie wymaga się dostosowania dawki u osób w podeszłym wieku.
afereza LDL, choroba wieńcowa, dieta niskocholesterolowa, fenofibrat, fibraty, gemfibrozyl, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperlipidemia, klirens kreatyniny, LDL-C, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwwirusowe, leki wiążące kwasy żółciowe, lomitapid, miopatia, monoterapia, profilaktyka sercowo-naczyniowa, skala Tannera, terapia hipolipemizująca, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Simvastatin Bluefish 40 mg
Simvastatin Bluefish jest dostępny w tabletkach powlekanych zawierających 40 mg symwastatyny, stosowany doustnie w pojedynczej dawce wieczornej. Dawkowanie jest indywidualizowane w zakresie od 5 mg do 80 mg na dobę, z modyfikacją co minimum 4 tygodnie. Dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki okazały się nieskuteczne. W leczeniu heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej u młodzieży (10-17 lat, odpowiednie stadium dojrzałości) zaleca się dawkę początkową 10 mg, z maksymalną dawką 40 mg na dobę. U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek nie wymaga się zmiany dawkowania, natomiast w ciężkiej niewydolności (klirens kreatyniny <30 ml/min) dawki powyżej 10 mg należy stosować ostrożnie. W przypadku leczenia skojarzonego z fibratami (oprócz gemfibrozylu i fenofibratu) dawka symwastatyny nie powinna przekraczać 10 mg/dobę, a przy jednoczesnym stosowaniu amiodaronu, amlodypiny, werapamilu, diltiazemu, elbaswiru lub grazoprewiru – 20 mg/dobę.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, cholesterol LDL, choroba wieńcowa, dieta niskocholesterolowa, diltiazem, elbaswir, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia ciężka, hiperlipidemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, lek zmniejszający stężenie lipidów, lomitapid, miopatia, niewydolność nerek, obniżanie stężenia cholesterolu, powikłania sercowo-naczyniowe, skala Tannera, stężenie lipidów, symwastatyna, werapamil, zdarzenie sercowo-naczyniowe