działanie wymiotne chemioterapii

Działanie wymiotne chemioterapii to jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych skutków ubocznych leczenia przeciwnowotworowego. Mechanizm powstawania nudności i wymiotów jest złożony i obejmuje aktywację ośrodka wymiotnego w pniu mózgu poprzez stymulację receptorów serotoninowych (5-HT3), dopaminowych (D2), neurokininowych (NK1) oraz innych.

Leki przeciwnowotworowe różnią się potencjałem emetogennym. Do grupy o wysokim ryzyku (>90%) należą cisplatyna, dakarbazyna i cyklofosfamid w wysokich dawkach. Średnie ryzyko (30-90%) wykazują karboplatyna, cyklofosfamid w niskich dawkach i antracykliny. Niskie ryzyko (10-30%) stwarzają m.in. paklitaksel, docetaksel, gemcytabina i kapecytabina.

Nudności i wymioty związane z chemioterapią dzieli się na ostre (0-24h po podaniu), opóźnione (>24h, trwające do kilku dni) oraz wyprzedzające (przed podaniem kolejnego cyklu, o podłożu psychogennym). Postępowanie profilaktyczne i lecznicze obejmuje stosowanie antagonistów receptora 5-HT3 (ondansetron, granisetron), antagonistów receptora NK1 (aprepitant), kortykosteroidów (deksametazon), leków przeciwpsychotycznych (olanzapina) oraz innych grup farmakologicznych.

Skuteczne zapobieganie i leczenie nudności i wymiotów związanych z chemioterapią ma kluczowe znaczenie dla poprawy jakości życia pacjentów onkologicznych, zwiększenia compliance i uniknięcia potencjalnych powikłań jak odwodnienie czy zaburzenia elektrolitowe. Właściwa profilaktyka przeciwwymiotna powinna być dostosowana do potencjału emetogennego stosowanego schematu chemioterapii oraz indywidualnych czynników ryzyka pacjenta.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Aprepitant – Właściwości farmakodynamiczne

Aprepitant jest selektywnym antagonistą receptorów neurokininowych 1 (NK1) substancji P, wykazującym wysokie powinowactwo i zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, co potwierdzono badaniami PET. Po 3 dniach standardowego stosowania osiąga zajęcie ponad 95% receptorów NK1 w mózgu, co przekłada się na skuteczne działanie przeciwwymiotne. W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów poddawanych chemioterapii wysokiego ryzyka (cisplatyna ≥70 mg/m²) aprepitant w skojarzeniu z ondansetronem i deksametazonem znacząco poprawiał całkowitą odpowiedź (brak wymiotów i niestosowanie leków „w razie potrzeby”) w okresie 0-120 godzin (67,7% vs 47,8%, różnica 19,9%; 95% CI 14,0-25,8). Skuteczność utrzymywała się zarówno w fazie ostrej (0-24 h), jak i opóźnionej (25-120 h), a także w kolejnych cyklach chemioterapii. Podobne korzyści wykazano u pacjentów leczonych chemioterapią umiarkowanego ryzyka oraz w badaniach obejmujących różne schematy chemioterapii, z istotnym wydłużeniem czasu do wystąpienia pierwszych wymiotów.
analiza Kaplana-Meiera, antagonista receptora 5-HT3, bariera krew-mózg, chemioterapia umiarkowanego ryzyka, chemioterapia wysokiego ryzyka, cyklofosfamid, cytarabina, daunorubicyna, doksorubicyna, działanie przeciwwymiotne, działanie wymiotne chemioterapii, epirubicyna, idarubicyna, ifosfamid, irynotekan, karboplatyna, klasyfikacja ATC, lek przeciwwymiotny, nowotwór ginekologiczny, nudności i wymioty, odpowiedź całkowita, oksaliplatyna, ondansetron i deksametazon, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor neurokininowy 1, substancja P, właściwości farmakodynamiczne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg

Aprepitant, będący selektywnym antagonistą receptorów neurokininowych 1 (NK1) substancji P, wykazuje istotną skuteczność w profilaktyce nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią. W badaniach klinicznych obejmujących pacjentów dorosłych poddawanych chemioterapii o wysokim ryzyku wymiotów (cisplatyna ≥ 70 mg/m²) zastosowanie aprepitantu w skojarzeniu z ondansetronem i deksametazonem znacząco zwiększyło odsetek całkowitej odpowiedzi (brak wymiotów i niestosowanie leków „w razie potrzeby”) do 67,7% w porównaniu z 47,8% w grupie standardowej (różnica 19,9%, 95% CI: 14,0; 25,8) w okresie 0-120 godzin. Korzyści te utrzymywały się zarówno w fazie ostrej (0-24 godz.) jak i opóźnionej (25-120 godz.), a także w kolejnych cyklach chemioterapii. Podobne efekty zaobserwowano u pacjentów leczonych chemioterapią o umiarkowanym ryzyku wymiotów, gdzie całkowita odpowiedź wyniosła 50,8% vs 42,5% (różnica 8,3%, 95% CI: 1,6; 15,0) w okresie 0-120 godzin.
aprepitant, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, chemioterapia onkologiczna, cisplatyna, cyklofosfamid, cytarabina, daunorubicyna, deksametazon, doksorubicyna, działanie przeciwwymiotne, działanie wymiotne chemioterapii, epirubicyna, idarubicyna, ifosfamid, irynotekan, karboplatyna, leczenie przeciwwymiotne, lek przeciwwymiotny, nowotwór ginekologiczny, nowotwór piersi, nowotwór płuc, nowotwór przewodu pokarmowego, nudności, odpowiedź całkowita, oksaliplatyna, ondansetron, rak okrężnicy i odbytnicy, receptor neurokininowy 1, selektywny antagonista, substancja P, wymioty

działanie wymiotne chemioterapii

Powiązane wpisy

Aprepitant – Właściwości farmakodynamiczne

Właściwości farmakodynamiczne – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg