eikozanoidy

Eikozanoidy to grupa biologicznie aktywnych związków lipidowych, które są pochodnymi kwasów tłuszczowych o 20 atomach węgla, głównie kwasu arachidonowego. Do tej rodziny należą prostaglandyny, tromboksany, leukotrieny i lipoksyny. Związki te pełnią funkcję lokalnych mediatorów (autokoidów) i odgrywają istotną rolę w regulacji wielu procesów fizjologicznych i patofizjologicznych w organizmie.

W praktyce klinicznej eikozanoidy mają znaczenie jako mediatory procesów zapalnych, bólu i gorączki. Prostaglandyny wpływają na napięcie mięśni gładkich naczyń, oskrzeli i macicy, regulują przepływ krwi w nerkach oraz biorą udział w agregacji płytek krwi. Leukotrieny odgrywają kluczową rolę w reakcjach alergicznych i astmie, zwiększając przepuszczalność naczyń i skurcz oskrzeli.

Synteza eikozanoidów jest hamowana przez niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które blokują enzymy cyklooksygenazy (COX-1 i COX-2). Z kolei glikokortykosteroidy hamują fosfolipazę A2, zmniejszając uwalnianie kwasu arachidonowego. Inhibitory 5-lipooksygenazy (np. zileuton) hamują syntezę leukotrienów i są stosowane w leczeniu astmy. Zrozumienie mechanizmów działania eikozanoidów jest kluczowe dla farmakoterapii wielu schorzeń zapalnych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl