technika molekularna
Technika molekularna to zbiór metod laboratoryjnych stosowanych w biologii molekularnej, umożliwiających analizę materiału genetycznego (DNA i RNA) oraz białek. Techniki te pozwalają na identyfikację, izolację, amplifikację oraz modyfikację kwasów nukleinowych i są fundamentem współczesnej diagnostyki medycznej oraz badań naukowych.
Do podstawowych technik molekularnych należą: reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR), elektroforeza, hybrydyzacja, sekwencjonowanie DNA, techniki oparte na mikromacierzach, Western blot, klonowanie molekularne oraz najnowsze metody edycji genomu (np. CRISPR/Cas9). Techniki te znajdują szerokie zastosowanie w diagnostyce chorób genetycznych, infekcyjnych, nowotworowych oraz w medycynie spersonalizowanej.
W praktyce klinicznej techniki molekularne umożliwiają wczesne wykrywanie patogenów z wysoką czułością i swoistością, identyfikację mutacji odpowiedzialnych za choroby genetyczne, monitorowanie odpowiedzi na leczenie oraz dobór optymalnej terapii w oparciu o profil genetyczny pacjenta. Rozwój tych metod przyczynia się do postępu w rozumieniu patogenezy wielu chorób oraz tworzenia nowych strategii terapeutycznych i profilaktycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mastitis – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie sutka (mastitis) diagnozuje się głównie na podstawie wywiadu i badania fizykalnego, uwzględniając objawy takie jak jednostronna bolesność, zaczerwienienie, gorączka powyżej 38,5°C oraz powiększenie regionalnych węzłów chłonnych. W diagnostyce różnicowej istotne jest wykluczenie raka zapalnego piersi, zwłaszcza przy braku poprawy po antybiotykoterapii lub atypowym przebiegu. Ultrasonografia piersi pozwala na rozróżnienie zapalenia od ropnia oraz zmian nowotworowych, a w przypadku podejrzenia ropnia wskazane jest wykonanie aspiracji pod kontrolą USG z badaniem mikrobiologicznym. Diagnostyka mikrobiologiczna nie jest rutynowa, ale zalecana przy ciężkich infekcjach, zakażeniach szpitalnych, nawrotach lub braku odpowiedzi na leczenie. W przypadku mastitis u bydła mlecznego stosuje się m.in. liczenie komórek somatycznych (SCC > 200 000 komórek/ml), test California Mastitis Test (CMT), PCR oraz nowoczesne metody jak termografia i cytometria przepływowa.
antybiotykoterapia, aspiracja cienkoigłowa, badanie fizykalne, badanie mikrobiologiczne, biomarker, biopsja, biopsja gruboigłowa, California Mastitis Test, cytometria przepływowa, dehydrogenaza mleczanowa, fosfataza alkaliczna, gruźlica, hodowla bakteryjna, mammografia, poradnictwo laktacyjne, przetoka sutkowa, rak zapalny piersi, ropień, ropień piersi, sarkoidoza, technika molekularna, ultrasonografia piersi, węzły chłonne regionalne, zakażenie grzybicze, zapalenie przewodów mlecznych, zapalenie sutka, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Empyema – Epidemiologia
Ropniak opłucnej (empyema thoracis) wykazuje rosnącą częstość występowania w ostatnich dekadach, zarówno w populacji dorosłych, jak i dzieci, co potwierdzają dane epidemiologiczne z różnych krajów. W Anglii liczba hospitalizacji wzrosła z 4447 przypadków w 2008 do 7268 w 2017 roku, a w USA częstość hospitalizacji zwiększyła się z 3,04 do 11,1 na 100 000 mieszkańców w latach 1996-2016. W Japonii śmiertelność szpitalna wynosi 6,9%, natomiast w USA u dorosłych sięga 16,1%. Ropniak opłucnej częściej dotyka mężczyzn (około 67-68%), a ryzyko zachorowania jest wyższe u dzieci poniżej 5. roku życia (7,6/100 000) oraz osób powyżej 64. roku życia (9,9/100 000), ze szczególnym wzrostem w grupie >80 lat (z 20,4 do 38,2/100 000). Występuje sezonowość z nasileniem w miesiącach zimowych, powiązaną z epidemiami grypy. Najczęstszą przyczyną jest powikłanie bakteryjnego zapalenia płuc, z wysiękiem parapneumonicznym u 35-40% pacjentów, z czego 5-10% rozwija ropniak opłucnej. Czynniki ryzyka obejmują cukrzycę, choroby przewlekłe płuc, alkoholizm, immunosupresję, nowotwory oraz jatrogenne przyczyny (20% przypadków).
bakterie beztlenowe, bakteryjne zapalenie płuc, ciężka sepsa, empyema, immunosupresja, jatrogenny, nadzór epidemiologiczny, PCR, pneumokokowe zapalenie płuc, refluks żołądkowo-przełykowy, resekcja płuca, ropniak opłucnej, śmiertelność szpitalna, Staphylococcus aureus, Streptococcus milleri, Streptococcus pneumoniae, szczepionka pneumokokowa, technika molekularna, torakocenteza, wstrząs septyczny, wysięk opłucnowy, wysięk parapneumoniczny - Leksykon chorób i schorzeń
Schistosomatoza (bilharcjoza) – Diagnostyka i diagnoza
Schistosomiasis to choroba pasożytnicza wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma, diagnozowana głównie poprzez badanie mikroskopowe kału i/lub moczu w celu wykrycia jaj pasożyta. W przypadku S. haematobium badanie moczu (pobierane najlepiej między 10:00 a 14:00, ostatnie 10-20 ml) jest preferowane, natomiast dla S. mansoni, S. japonicum, S. mekongi i S. intercalatum stosuje się badanie kału, najczęściej techniką Kato-Katz, umożliwiającą ocenę intensywności infekcji (liczba jaj na gram kału – EPG). Diagnostyka parazytologiczna cechuje się wysoką specyficznością, ale ograniczoną czułością, zwłaszcza przy niskim obciążeniu pasożytniczym i w początkowych fazach zakażenia (jaja pojawiają się po 6-8 tygodniach). W diagnostyce uzupełniającej stosuje się testy serologiczne (ELISA, FMI, IB, FAST ELISA, IHA) oraz testy antygenowe wykrywające krążące antygeny (CAA i CCA), które odzwierciedlają aktywną infekcję i szybko reagują na leczenie (np. spadek CCA w moczu już następnego dnia po terapii). Metody molekularne, takie jak real-time PCR, LAMP, RPA i techniki oparte na CRISPR, oferują wysoką czułość i specyficzność, umożliwiając wykrycie DNA pasożyta nawet przy niskim obciążeniu, jednak ich stosowanie jest ograniczone przez koszty i wymagania sprzętowe.
badanie parazytologiczne, badanie serologiczne, biopsja błony śluzowej, biopsja tkanki, immunoblot, LAMP, neuroschistosomiasis, ostra schistosomiasis, PCR, przywra Schistosoma, real-time PCR, RPA, Schistosoma haematobium, Schistosoma mansoni, schistosomiasis, schistosomiasis jelitowa, schistosomiasis moczowo-płciowa, serokonwersja, technika Kato-Katz, technika molekularna, test ELISA, włóknienie okołowrotne, zespół Katayama - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja blastocystis hominis, inaczej blastocystoza – Diagnostyka i diagnoza
Infekcja Blastocystis hominis, wywołująca blastocystozę, pozostaje kontrowersyjna pod względem patogenności, mimo że jest jednym z najczęściej wykrywanych pasożytów jelitowych. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu mikroskopowym próbek kału, gdzie technika formolowo-eterowa wykazuje czułość 81,1% i swoistość 100%, a barwienie trichromem jest preferowane dla lepszej identyfikacji form cystycznych i wakuolarnych. Hodowla in vitro na podłożu Jonesa charakteryzuje się czułością 100% i swoistością 88%, a podłoże LE może zapewniać jeszcze lepsze wyniki. Metody molekularne, zwłaszcza PCR w czasie rzeczywistym, osiągają czułość 100% i swoistość 95%, umożliwiając także identyfikację podtypów Blastocystis, co jest istotne ze względu na różnice w patogenności. Zaleca się pobranie co najmniej trzech próbek kału w ciągu około 5 dni, aby zwiększyć wykrywalność pasożyta, zwłaszcza przy negatywnych wynikach PCR, ale z klinicznym podejrzeniem infekcji.