EVAR
EVAR (Endovascular Aneurysm Repair) to małoinwazyjna technika chirurgiczna stosowana w leczeniu tętniaków aorty brzusznej. Polega na wprowadzeniu przez tętnice udowe specjalnego stentu pokrytego materiałem (stent-graftu), który umieszcza się wewnątrz zmienionej chorobowo aorty. Procedura ta wykonywana jest pod kontrolą obrazowania radiologicznego.
W przeciwieństwie do klasycznej operacji otwartej, EVAR charakteryzuje się znacznie mniejszym urazem operacyjnym, krótszym czasem hospitalizacji i rekonwalescencji oraz niższą śmiertelnością okołooperacyjną. Jest szczególnie korzystna dla pacjentów wysokiego ryzyka, u których tradycyjna operacja wiązałaby się z dużym ryzykiem powikłań.
Kwalifikacja do EVAR wymaga dokładnej oceny anatomii tętniaka i naczyń dostępowych, najczęściej za pomocą angio-CT. Istotne są wymiary szyi tętniaka, kąt zagięcia aorty oraz stan tętnic biodrowych. Po zabiegu konieczne jest regularne monitorowanie pacjenta pod kątem ewentualnych przecieków (endoleaków), migracji stentu lub powiększania się worka tętniaka.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty brzusznej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Tętniak aorty brzusznej (AAA) stanowi istotne zagrożenie życia, zwłaszcza w przypadku pęknięcia, które jest 13. najczęstszą przyczyną zgonów w USA. Rokowanie zależy od wczesnego wykrycia i planowej naprawy, gdyż śmiertelność po planowej operacji jest znacznie niższa niż po naprawie pękniętego tętniaka. Wśród czynników ryzyka zwiększających śmiertelność po operacji (EVAR lub otwartej) wymienia się m.in. utratę przytomności, długotrwałe niedociśnienie (>60 min), wiek powyżej 70 lat, zastoinową chorobę serca, historię chorób naczyniowo-mózgowych, zatrzymanie krążenia oraz ciśnienie skurczowe <90 mmHg. Wskaźniki przeżywalności po naprawie AAA są porównywalne do populacji ogólnej, jednak współistniejące choroby, takie jak przewlekła niewydolność serca i POChP, pogarszają rokowanie. W ciągu 10 lat od wykrycia tętniaka 83% pacjentów nie wymagało interwencji ani nie doświadczyło pęknięcia.
biomarker prognostyczny, choroba nerek, EVAR, naprawa tętniaka, niewydolność serca przewlekła, pęknięcie tętniaka, POChP, przeciek wewnętrzny, śmiertelność wewnątrzszpitalna, średnica przednio-tylna, stratyfikacja ryzyka, sztuczna sieć neuronowa, tętniak aorty brzusznej, uczenie maszynowe, udar mózgu, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty – Epidemiologia
Tętniak aorty, obejmujący głównie tętniaki aorty brzusznej (TAB) i piersiowej (TAP), stanowi istotne wyzwanie zdrowotne o globalnym zasięgu, z roczną śmiertelnością sięgającą 150 000-200 000 przypadków. Częstość występowania TAB w populacji 30-79 lat wynosi około 0,92% (95% CI: 0,65-1,30), z wyraźną przewagą u mężczyzn i osób rasy kaukaskiej. Najwyższa częstość występuje w regionie Zachodniego Pacyfiku (1,31%), a najniższa w Afryce (0,33%). Główne czynniki ryzyka to wiek >65 lat (ryzyko wzrasta o 6% na dekadę), płeć męska (4-5-krotnie wyższe ryzyko), palenie tytoniu (odpowiedzialne za 75% przypadków TAB), wywiad rodzinny, nadciśnienie tętnicze oraz choroby sercowo-naczyniowe. Badania przesiewowe, szczególnie u mężczyzn w wieku 65-75 lat z historią palenia, wykazały istotne zmniejszenie śmiertelności, co potwierdzają rekomendacje USPSTF oraz programy takie jak brytyjski NHS, oferujące USG jako metodę pierwszego wyboru do monitorowania tętniaków o średnicy ≥3 cm z różnymi interwałami kontroli zależnymi od wielkości tętniaka.
biomarker prognostyczny, cholesterol HDL, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tkanki łącznej, endoleak, EVAR, migracja stentu, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, palenie tytoniu, pęknięcie tętniaka, poszerzenie aorty, rezonans magnetyczny, średnica aorty, stent, sztuczna inteligencja, tętniak aorty, tętniak aorty brzusznej, tętniak aorty piersiowej, tętniak aorty wstępującej, tomografia komputerowa, ultrasonografia, zespół Loeysa-Dietza, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty – Leczenie
Leczenie tętniaka aorty opiera się na rozmiarze, lokalizacji oraz czynnikach ryzyka pacjenta. Małe tętniaki (<5 cm) są monitorowane za pomocą badań obrazowych (USG, CT) oraz kontrolowane farmakologicznie poprzez modyfikację stylu życia, w tym rzucenie palenia, kontrolę ciśnienia tętniczego (beta-blokery, blokery kanału wapniowego) i obniżenie cholesterolu (statyny). Wytyczne Society for Vascular Surgery (SVS) z 2018 roku zalecają badania kontrolne co 3 lata dla tętniaków o średnicy 3,0-3,9 cm. Interwencja chirurgiczna jest wskazana przy średnicy ≥5,5 cm u mężczyzn i ≥5,0 cm u kobiet, szybkim wzroście (>0,5 cm/rok), objawach klinicznych, tętniakach workowatych lub w przypadku pęknięcia/rozwarstwienia. U pacjentów z zespołem Marfana lub rodzinnym występowaniem tętniaków aorty, operację rozważa się już przy średnicy 5,0 cm (aorta wstępująca) lub 6,0 cm (aorta zstępująca).
beta-bloker, bloker kanału wapniowego, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowy, endoleak, EVAR, lek przeciwnadciśnieniowy, mezenchymalna komórka macierzysta, nanocząsteczka, paraliż, pęcherzyk zewnątrzkomórkowy, pęknięcie tętniaka aorty, POChP, rozwarstwienie aorty, statyna, stent-graft, terapia komórkowa, tętniak aorty, tętniak workowaty, TEVAR, udar mózgu, wewnątrznaczyniowa naprawa tętniaka, zakrzep naczyniowy, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty brzusznej – Diagnostyka i diagnoza
Tętniak aorty brzusznej (AAA) definiuje się jako miejscowe rozszerzenie aorty brzusznej do średnicy ≥3 cm lub powiększenie o ≥50% w stosunku do normy (1,7-2,5 cm). Diagnostyka opiera się głównie na ultrasonografii (USG) z czułością 94-100% i specyficznością 98-100%, będącej podstawą badań przesiewowych, szczególnie u mężczyzn w wieku 65-75 lat z historią palenia. Tomografia komputerowa (TK), zwłaszcza angiografia TK (CTA), stanowi złoty standard w ocenie anatomicznej tętniaka, umożliwiając precyzyjną ocenę rozmiaru, kształtu i zaangażowania tętnic trzewnych, choć wiąże się z ekspozycją na promieniowanie i koniecznością podania kontrastu. Rezonans magnetyczny (MRI) jest alternatywą u pacjentów z przeciwwskazaniami do TK. Monitorowanie tętniaków zależy od ich rozmiaru: małe (3,0-4,4 cm) co 2-3 lata, średnie (4,5-5,4 cm) co 6-12 miesięcy, a interwencję chirurgiczną rozważa się przy średnicy ≥5,5 cm u mężczyzn i ≥5,0 cm u kobiet lub szybkim wzroście (>0,5 cm/6 miesięcy). Palenie tytoniu i nadciśnienie tętnicze zwiększają ryzyko progresji i pęknięcia tętniaka.
angiografia konwencjonalna, angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia TK, badanie fizykalne, badanie przesiewowe, endoleak, EVAR, hipercholesterolemia, kamica nerkowa, kamica żółciowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadciśnienie tętnicze, naprawa endowaskularna, niedokrwienie jelit, niedrożność jelita, odmiedniczkowe zapalenie nerek, operacja otwarta, palenie tytoniu, perforacja wrzodu żołądka, rezonans magnetyczny, skrzeplina przyścienna, tętniak aorty brzusznej, tętniak wrzecionowaty, tętnica nerkowa, tętnica trzewna, tętnica udowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, USG jamy brzusznej, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zawał mięśnia sercowego