eksfoliatyna
Eksfoliatyna to toksyna bakteryjna wytwarzana głównie przez szczepy Staphylococcus aureus, należąca do grupy toksyn eksfoliatywnych (ETA i ETB). Jest czynnikiem etiologicznym zespołu oparzonej skóry (SSSS – Staphylococcal Scalded Skin Syndrome) oraz pęcherzowego złuszczającego zapalenia skóry.
Mechanizm działania eksfoliatyny polega na selektywnym przecinaniu desmoglein (głównie desmogleiny 1) – białek odpowiedzialnych za połączenia międzykomórkowe w warstwie ziarnistej naskórka. Prowadzi to do akantolizy (utraty spójności między keratynocytami) i tworzenia powierzchownych pęcherzy w obrębie warstwy ziarnistej naskórka.
Klinicznie SSSS wywołany przez eksfoliatynę charakteryzuje się rumieniem, bolesną nadwrażliwością skóry oraz tworzeniem dużych, wiotkich pęcherzy, które łatwo pękają, odsłaniając powierzchnie sączące. Choroba najczęściej dotyka niemowlęta i małe dzieci ze względu na niedojrzały system immunologiczny i obniżony klirens nerkowy toksyny.
Diagnostyka SSSS obejmuje badania mikrobiologiczne, testy serologiczne oraz badania molekularne w celu wykrycia genów kodujących eksfoliatyny. Leczenie polega na antybiotykoterapii skierowanej przeciwko S. aureus, uzupełnianiu płynów oraz odpowiedniej pielęgnacji zmienionej chorobowo skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Impetigo – Patofizjologia i mechanizm
Impetigo to ostra, wysoce zakaźna bakteryjna infekcja powierzchownych warstw naskórka, najczęściej wywoływana przez Staphylococcus aureus (około 80% przypadków niepęcherzowej postaci) oraz Streptococcus pyogenes (GAS). W klimacie umiarkowanym dominującym patogenem jest S. aureus, natomiast w tropikach przeważa GAS. Impetigo dzieli się na niepęcherzowe (70% przypadków) i pęcherzowe (30%), z których pęcherzowe jest niemal wyłącznie wywoływane przez S. aureus produkujące toksyny eksfoliatywne (A, B, D), które hydrolizują desmogleinę-1, prowadząc do utraty adhezji keratynocytów i powstawania pęcherzy. Patogeneza obejmuje również produkcję superantygenów, które masowo aktywują limfocyty T i indukują cytokiny prozapalne (IL-1, IL-6, TNF-α), co może skutkować poważnymi objawami ogólnoustrojowymi. Szczepy MRSA, często zawierające leukocydynę Panton-Valentine, wykazują zwiększoną zjadliwość i oporność na leczenie.
białko M paciorkowca, cząsteczka adhezji komórkowej, desmogleina, doksycyklina, eksfoliatyna, gorączka reumatyczna, gronkowiec złocisty, impetigo, interleukina, kłębuszkowe zapalenie nerek, klindamycyna, leukocydyna Panton-Valentine, limfocyt T, lizozym, minocyklina, MRSA, mupirocyna, paciorkowiec grupy A, posocznica, proteaza serynowa, PSGN, retapamulina, SSSS, superantygen, tetracyklina, TNF-alfa, toksyna eksfoliatywna, trimetoprim-sulfametoksazol, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon chorób i schorzeń
Impetigo – Etiologia i przyczyny
Liszajec zakaźny (impetigo) to powierzchowna, wysoce zakaźna infekcja bakteryjna skóry, najczęściej dotykająca dzieci w wieku 2-5 lat. Etiologia obejmuje głównie Staphylococcus aureus (około 80% przypadków niepryszczykowego liszajca) oraz Streptococcus pyogenes (około 10%), z infekcjami mieszanymi w 10%. Liszajec pęcherzowy wywołuje niemal wyłącznie S. aureus, szczególnie szczepy koagulazo-dodatnie, produkujące toksyny złuszczające (eksfoliatyny A i B). Drogi zakażenia to przede wszystkim przerwanie ciągłości skóry (rany, otarcia, ukąszenia owadów) oraz współistniejące dermatozy (AZS, świerzb, ospa wietrzna). Czynniki predysponujące to m.in. wiek, ciepły i wilgotny klimat, zaburzenia immunologiczne, bliski kontakt w skupiskach ludzkich, niedożywienie i nieodpowiednia higiena. Nosicielstwo S. aureus i S. pyogenes, zwłaszcza w jamie nosowej, zwiększa ryzyko zakażenia i transmisji.
atopowe zapalenie skóry, doksycyklina, eksfoliatyna, gorączka reumatyczna, gronkowiec złocisty, kłębuszkowe zapalenie nerek, klindamycyna, kontaktowe zapalenie skóry, liszajec pęcherzowy, liszajec zakaźny, minocyklina, MRSA, ospa wietrzna, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec ropotwórczy, PSGN, ropień skórny, świerzb, toksyna złuszczająca, tropizm tkankowy, wszawica, wyprysk, zakażenie HIV